اقتصاد دریامحور ایران نیازمند چشم انداز روشن اقتصادسرآمد بررسی می کند
برنامه وزیراقتصـاد براي اقتصاد دریا محور چیست ؟
گروه اقتصاد دريامحور - محمد رحیمی- همه چیز در سوال مشخص و روشن است. جای هیچ بحث و گفت و گویی نیست و موضوع کاملا عیان است.
کشور ایران از دو سو به دریا راه دارد. نعمت بزرگی که بسیاری کشورها آرزوی آن را داشته اند و گاه برای رسیدن به دریا، جنگ ها کرده اند؛ اکنون این نعمت بزرگ پیش روی ماست در حالی که هیچ چشم اندازی برای استفاده از دریا و توجه به اقتصاد دریامحور نداریم.
پیش از این «شاه راه تجارت بین الملل» بودیم و اکنون ترکیه در شمال غرب، چین و پاکستان در بندر گوادر، امارات در جفیره و عراق در بندر فاو و بصره ما را دوره کرده اند و سرمایه گذاری بزرگی برای ایجاد کریدورهایی کرده اند که «ایران» را از چرخه کریدوری منطقه و بین الملل حذف کنند و تا حد بسیار زیادی هم موفق شده اند.
این در حالی است که سیاست اقتصادی ما، هیچ نگاه روشنی به «اقتصاد دریامحور» ندارد و بنادر ما در رقابت منطقه ای رو به افول می روند.
بندر خرمشهر از نداشتن تجهیزات لازم، نحیف شده است. کشتی ها از بندر آبادان کوچ کرده اند. بندر چابهار رها شده و سایر بنادر هم با مشکلات عدیده دست و پنجه نرم می کنند.
چین، بندر استیجاری گوادر را یک ساله به بهره برداری رساند و ایران بندر چابهار را بعد از ده سال از قرارداد با هند، به هیچ جا نرسانده است. نسبت به حجم فعالیت گوادر، فعالیت چابهار نزدیک به صفر است.
همه این ها در حالی است که کشور ما از بی آبی رنج می برد. مجبوریم صدها کیلومتر لوله بکشیم تا آب برسانیم به یزد! جانمایی کارخانجات بزرگ آب بر در ایران اشتباه محض بوده و از رژیم گذشته تا کنون بر این اشتباه پافشاری می شود.
سواحل ما که مانند تمامی سواحل کشورهای پیشرفته بایستی پرجمعیت ترین، پرکارخانه ترین، پر اشتغال ترین و ثروتمندترین مناطق ایران باشد، رنگ زرد دارند و فقر از سر و روی آن ها می بارد. مخصوصا سواحل مکران که به زعم رهبر فرزانه مان، «گنج پنهان» است و می تواند رونق اقتصادی به کشور بدهد، کناره ای افتاده و مورد توجه نیست. سال هاست که از تعبیر مقام معظم رهبری –مدظله العالی- می گذرد و هیچ نشانه ای از حرکت در سواحل 700 کیلومتری مکران نیست.
سوال ما روشن است. واقعا چشم انداز اقتصاد دریامحور ما چیست؟ مسیری که باید طی کنیم کدام است؟ چه سیاست های اقتصادی سمت و سوی مشخص و معین برای بهره برداری از نعمات بزرگ دو دریای ایران باید طی کنیم؟ دریای شمال و دریای جنوب می توانند سرعت و جهش اقتصادی ما را ضمانت کنند؛ چه شده که وزارت اقتصاد دل از خشکی نمی کند و به سمت اقتصاددریا محور روی نمی کند؟
جای سوال است و ای کاش نمایندگان مجلس شورای اسلامی – که اکثریت به اقتصاد دریامحور گرایش دارند به این سوال توجه کنند. از وزیر بپرسند که اقتصاد دریا محور چیست و چه کاری برای آن کرده است؟
سمت و سوی بودجه 1402 همان است که همیشه بوده است. هیچ گرایش جدی و قوی به سمت اقتصاد دریامحور ندارد. وزارت اقتصاد هم شاید از بس درگیر مشکلات خشکی است که دریا را فراموش کرده باشد و نمایندگان مجلس با طرح سوال لازم است که بیدارباشی بدهند.
مزیت اقتصاد دریایی برای تمامی جهان- به خصوص کشورهای پیشرفته- مشخص و ثابت شده است. همین کره جنوبی که برنامه توسعه اش را 5سال بعد از ایران آغاز کرد، توجه کنید که الان کره جنوبی کجاست و ما کجاییم؟
کره جنوبی با تکیه بر اقتصاد دریا و گرایش دادن اقتصاد خود به سمت دریا، به موفقیت های بزرگی دست یافت و ما همچنان اصرار داریم با تصمیم های سیاسی که فقط ارزش تبلیغ برای رای آوردن دارد و بس، داشته های اقتصادی خود را خرج خشکی کردیم. خرجی که به دلیل بی آبی، نه تنها موفق نبود؛ بلکه اهالی مناطق کویری و کم آب را به زحمت انداختیم.
برخی نمایندگان مجلس در باره اقتصاد دریامحور سخن گفته اند. سخن های شایسته ای که به خوبی اهمیت موضوع را مشخص می کند؛ اما نمی دانیم چرا هیچ واکنش مناسبی در دولت- به خصوص در وزارت اقتصاد- ایجاد نمی کند.
اگر وزارت اقتصاد به سمت اقتصاد دریامحور گرایش مطلوب و جدی پیدا کند، سایر سازمان و نهادها از شیلات و بنادر و کشتیرانی گرفته تا هر مجموعه ای که به حوزه دریا تکیه دارد، به جهش و حرکت بزرگ دست خواهند زد. سرعت تمام اقتصاد بالا می رود. معضلات کم آبی و مهاجرت به خشکی از میان می رود. سواحل که آباد شود، میلیون ها شغل ایجاد می شود. پراکندگی جمعیت تعادل می یابد و به طور کلی، سواحل دست نخورده و بکر ایران که به کمک اقتصاد بیاید، اتفاق های بسیارخوبی خواهد افتاد.
این موارد را همه می گویند. همه می دانند که برد اقتصاد دریا محور یک برد اساسی است. هیچ کارشناسی نیست که خلاف این نظر را داشته باشد. پس چرا گرایش وزیر اقتصاد و وزارت اقتصاد – در همه ادوار دولت ها- به سمت دریا نیست؟
به جد امیدواریم که نمایندگان مجلس- مانند رییس فراکسیون مناطق آزاد – به این نکته توجه کنند و از وزیر اقتصاد طرح سوال کنند. رییس فراکسیون مناطق آزاد مجلس در گفت و گوی اختصاصی با ما گفت: اقتصاد دریامحور، گره گشای بزرگ اقتصاد کشور است. بسیار خوب! اگر به این سخن اعتقاد دارید، برای تحقق آن از ابزارهای خود استفاده کنید. با طرح سوال از وزیر می توانید به خوبی مساله را مطرح و بر آن تاکیدکنید. سایر نمایندگان هم از شما حمایت خواهند کرد زیرا گفت و گوهای آن ها نیز سخن درست شما را تایید می کند.
اگر به روال کنونی پیش برویم و اقتصاد دریامحور را مورد تاکید قرار ندهیم، به سرعت از شاه راهی تجارت بین الملل حذف می شویم، و اقتصاد ما دچار شکست دیگری خواهد شد.