گفت و گوی اقتصادسرآمد با جباری، مدیرکل شیلات استان گلستان؛
پرورش میگو در آبهای خزر و خاک شور گمیشان!
گروه شیلات- امید اسماعیلی- استان گلستان در مساله شیلات دارای توانمندی های شاخصی است. اما آنچه توجه ما را جلب کرد مساله ورود جدی استان گلستان به پرورش میگو است اینکه میگو را ما فقط در آب های جنوب دیده ایم، صید می کنند، پرورش می دهند و یا عرضه می کنند. شیلات گلستان در شمال حالا بانی این مهم شده و به عرصه پرورش میگو وود جدی کرده است. در حاشیه برگزاری سمینار تخصصی مدیریت پرورش ماهی در قفس که هلیدینگ فرادانه به عنوان یک شرکت فعال در عرصه تولید خوراک آبزیان، بانی برگزاری آن بود، فرصتی دست داد تا با یکی از مدیران شیلات هم صحبت شویم. در همین راستا با یک مدیر استانی حوزه شیلات به گفت و گو نشستیم. ماحصل این پرسش و پاسخ را با شما مخاطبان روزنامه دریایی اقتصادسرآمد به اشتراک می گذاریم، آنچه می خوانید صحبت های اسماعیل جباری مدیرکل شیلات استان گلستان است:
اقتصادسرآمد: مایلیم نظر شما را درباره برگزاری سمینار اخیر مدیریت پرورش ماهی در قفس ـ بدانیم
اسماعیل جباری: در بسیاری از کشورهای توسعه یافته، بسیاری از امور به بخش خصوصی واگذار شده است. توان و پتانسیل دولت محدودیتهای خود را دارد که میتواند کارهای مطالعاتی و زیربنایی را میتواند انجام دهد.
در بحث سرمایهگذاری و هزینهها که نیاز به غذای باکیفیت، بچه ماهی و بچه میگو با کیفیت و صرفه اقتصادی میباشد، سمینارهای علمی مانند سمینار فرادانه، در واقع هم به پرورش دهندگان بخش خصوصی و هم به بخش دولتی کمک میکند. این سمینار فرصتی برای انتقال تجربیات است. کشور ترکیه در بحث پرورش ماهی در قفس موفق بوده است و استاد سمینار که از این کشور آمده بود، تجربیات ارزشمندی را در اختیار ما قرار داد و ما باید از این فرصتها استفاده کنیم.
در داخل کشور هم میتوانیم تجربیات را به یکدیگر انتقال دهیم، ما تجربیات پرورش میگو را از جنوب به شمال کشور آوردیم. همچنین سایر استانها میتوانند از تجربیات ما در موضوع پرورش در قفس و سایر تجربیات استفاده کنند. یک زمانی پرروش ماهی خاویاری فقط در شمال کشور بوده است، اما امروز در استانهای مانند خوزستان و هرمزگان هم این پرورش در حال انجام است. بچه ماهی خاویاری از شمال به جنوب کشور ارسال شده است که پرورش یافته و خاویار از آن استحصال شده است. ماهی آن نگهداری شد و امسال به خاویار رسید و به کشورهای اروپایی صادر شد. اقداماتی از این دست ارزشمند است و باید توسعه داده شود. چون هم اشتغالزایی میشود، هم ارزآوری دارد و اینکه مردم ما به این محصولات دسترسی بیشتر داشته باشند.
یکی از برنامههای شیلات استان گلستان این است که سرانه مصرف آبزیان را در استان افزایش دهیم. جشنوارههای متعددی برگزار شد. در سال گذشته جشنواره طبخ آبزیان با استقبال زیاد مردم مواجه شد. باید تلاش شود تا مردم به این غذای ارزشمند دسترسی داشته باشند و این غذای ارزشمند جای خود را در سبد غذایی خانواده پیدا کند. قزلآلا ماهی است که طرفدار زیادی را به دلیل تیغ کم و طبخ آسان دارد و یا میگو در مراکز عملآوری کاملاً برای طبخ آماده میشود و مانند گذشته، نیاز به تمیز کردن ندارد.
اقتصادسرآمد: درباره خبر ورود جدی استان گلستان به پرورش میگو توضیح بفرمایید؟
اسماعیل جباری: حدود 20 سال است که در شمال گمیشان مطالعات پرورش میگو در فاز اول را شروع کردیم و خوشبختانه در حال رسیدن به صید انبوه هستیم که در سال 1401، بیش از 3 هزار تن صید داشتیم . ما به جزء مزرعه پرورش میگو، 7 مرکز عملآوری در استان ایجاد کردیم. این مراکز در شرایط استاندارد، میگو را برای صادرات، عملآوری و منجمد میکنند. حدود 80 درصد این صید به کشورهایی مانند روسیه، چین و کشورهای عربی صادر شده است. در سال گذشته به صورت مستقیم و غیرمستقیم دو هزار و چهارصد نفر اشتغالزایی از طریق پرورش میگو داشتیم. امسال برای صید 4 هزار تن برنامهریزی کردیم و 1000 تن نسبت به سال گذشته افزایش خواهیم داشت.
برای اینکه بتوانیم محصول خوبی را ارائه دهیم تمام استانداردهای لازم را رعایت کردیم؛ نظارت دامپزشکی، غذای باکیفیت، آب باکیفیت و... رعایت شده است. آب دریای خزر، آب بسیار خوبی برای پرورش میگوست. به دلیل کیفیت بسیار خوب میگو گمیشان، بسیاری از کشورها راغب به خرید این میگو هستند.
اقتصادسرآمد: معمولا میگو و پرورش آن را با استانهای جنوبی میشناسند، چه شد که استان گلستان به این مهم ورود کرده است؟
اسماعیل جباری: خوشبختانه کار زیادی از سوی همکاران شیلات استان و مدیران قبلی انجام و زحمات زیادی کشیده شده و کارهای تحقیقاتی و زیربنایی آن انجام گرفت. در واقع ما از امکانات موجود استفاده بهینه و اقتصادی کردیم؛ از آب دریای خزر و خاک شور گمیشان ـ که هیچ زراعتی در آن انجام نمیشود. وقتی صحبت از اقتصاد دریا میشود یعنی اینکه یک گونه مانند میگو که مقاوم به شوری است را پرورش دهیم که ارزش اقتصادی بالایی را دارد.
ما به جزء میگو کارهای شاخص دیگری را هم طی دو سال گذشته انجام دادهایم. پرورش ماهی قزلآلا در قفس که تولید 300 تن ماهی قزلآلا را در سال 1401 داشتیم. ما تنها استانی هستیم که هم مجوز پرورش در آب کم عمق و هم در آب عمیق را داریم. در تلاشیم تا این مقدار را در سال جاری به یک هزار تن برسانیم.
ما همچنین به دنبال آن هستیم که مانند کشورهای توسعه یافته، کشت توأم ماهی کپور و کفال را انجام دهیم. درباره پرورش در قفس، استان به جد به دنبال این صنعت است و سرمایهگذاران زیادی هم مراجعه کردند. شیلات استان گلستان در حال در اختیار قرار دادن پهنههای مناسب به سرمایهگذاران است تا بتوانیم تولید را افزایش دهیم. برای اینکه ماهی با کیفیت در قفس تولید میشود، کشورهای دیگر مانند روسیه از آن استقبال میکنند. مراکز عملآوری ما در استان آمادگی لازم را دارند تا صادرات محصولات دریایی را از طریق مرز اینچه برون، به صورت ریلی، ترانزیت و هوایی را انجام دهند.
اقتصادسرآمد: رابطه شما با مؤسسه علوم تحقیقات شیلات چگونه است؟
اسماعیل جباری: ارتباط بسیار تنگاتنگی با این مؤسسه داریم. ما از طریق شرکتهای دانشبنیان فعال در شیلات، به سمت تکنولوژیهای نوین حرکت میکنیم. به جای عمل به شیوه سنتی، از روشهای نوین آبزی پروری استفاده میکنیم. مثلاً در پرروش میگو با میزان سرمایهگذاری و غذای مشابه، به جای برداشت 3 تن در هکتار 10 تن برداشت کنیم و در حال برنامهریزی برای افزایش تولید در واحد سطح هستیم. همچنین کشت توأم که در بسیاری از کشورهای دنیا وجود دارد، را هم باید در کشور از طریق شرکتهای دانشبنیان عملیاتی کنیم. جلسات متعددی با شرکتهای دانشبنیان انجام دادیم تا روشهای نوین پرورش و افزایش تولید در واحد سطح در استان میسر گردد.
اقتصادسرآمد: گر موافق باشید،حرف پایانی را به دیگر توانمندی های گلستان در حوزه شیلات اختصاص دهیم؟
اسماعیل جباری: بله، ما در استان گلستان تولید ماهیان تزیینی به میزان سه میلیون قطعه را داریم که عمده آن صادر میشود. پرورش جلبک داریم. پرورش زالو در استان وجود دارد که در حال توسعه آن میباشیم. در سال گذشته در استان گلستان بیش از 4 هزار تن غذای آبزیان تولید شد که به کشورهای مانند پاکستان، افغانستان، عراق و کشورهای آسیای میانه صادر شده است. در حال برنامهریزی برای افزایش تولید به همراه محصول باکیفیتتر میباشیم تا بازار خود را حفظ و توسعه دهیم.