«روزنامه سرآمد» گزارش میدهد؛
سیگنال منفی افزایش ذخیره نفتکشها به بازار جهانی نفت
گروه انرژی- یعقوب شیدایی گماسایی- گزارشهای روزهای گذشته رسانههای بینالمللی درباره افزایش میزان ذخیرهسازی نفت در خشکی و دریا، موجب شوک بازار جهانی نفت شده است. گزارشهای منتشرشده از سوی رسانهها نشان میدهد که تعادل عرضهوتقاضا در بازار نفت دچار اشکالاتی شده است و حالا صحبت از افزایش میزان ذخیرهسازی نفت روی دریا توسط کشورهای مختلف شنیده میشود. شکستهشدن رکورد ذخیرهسازی چین و نفتکشها، یکی از مهمترین خبرهایی که انتشار آن در روزهای گذشته موجب تاثیر گرفتن بازار جهانی نفت است.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، ذخیرهسازی شناور نفت به معنای استفاده از کشتیها یا شناورهای مخصوص برای ذخیرهسازی نفت و سایر فرآوردههای نفتی در آب است. این روش معمولاً در میادین نفتی دریایی یا در شرایطی که ظرفیت ذخیرهسازی خشکی محدود است، مورد استفاده قرار میگیرد. برخی کارشناسان معتقدند که ذخیرهسازی شناور میتواند به راحتی در نقاط مختلف آب منتقل شده و بهعنوان یک ظرف ذخیرهسازی متحرک عمل کند. این شیوه در مقایسه با ساخت و نگهداری انبارها و خطوط لولههای بزرگ روی خشکی، ذخیرهسازی شناور میتواند هزینههای سرمایهگذاری اولیه و هزینههای عملیاتی را کاهش دهد.
طی روزهای گذشته خبرگزاری رویترز با انتشار گزارشی مدعی شد که نفت ذخیرهشده در خشکی و دریا، در هفتههای اخیر بهشدت افزایش یافته و هشدار اولیهای از وخامت شرایط بازار است که میتواند قیمت نفت را برای سالها تحت فشار نزولی قرار دهد. قیمت نفت به دلیل افزایش نگرانیها در مورد تاثیر اقتصادی بالقوه جنگ تجاری دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و تصمیم غافلگیرکننده اوپکپلاس برای افزایش تولید، از سطح ۸۲دلار در ژانویه، به حدود ۶۵دلار در هر بشکه کاهش یافته است. بااینحال، تاکنون هیچ دادهای کاهش قابلملاحظه در مصرف نفت نشان نداده است. طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، حاشیه سود پالایش همچنان قوی است و تقاضا در سهماهه اول سال۲۰۲۵ در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، نزدیک به یکمیلیون بشکه در روز افزایش یافته است.
افزایش ذخایر نفت در سراسر جهان
دادههای اخیر در مورد ذخایر نفت نشان میدهد که با افزایش ذخایر در سراسر جهان، شرایط رو به وخامت گذاشته است. اگرچه این روند دلایل متعددی- چه اقتصادی و چه ژئوپلیتیکی- دارد، اما به وضوح نشان میدهد که تقاضا با عرضه همگام نیست. از طرف دیگر، طبق گزارش ماهانه آژانس بینالمللی انرژی که در ۱۵مه منتشر شد، کل ذخایر نفت جهان در مارس، برای دومین ماه متوالی، به ۷.۷میلیارد بشکه افزایش یافته است. اگرچه این رقم هنوز کمتر از میانگین پنجساله است، اما مسیر حرکت آن مشخص به نظر میرسد. این آژانس انتظار دارد که ذخایر نفت امسال بهطور متوسط ۷۲۰هزار بشکه در روز رشد کند و رشدشان در سال آینده، به ۹۳۰هزار بشکه در روز برسد.
تجزیهوتحلیل دادههای ماهوارهای توسط شرکت کایروس نشان داد که رشد ذخایر نفت در هفتههای اخیر سرعت گرفته است. به گفته آگوستین پرات، تحلیلگر کایروس ذخایر جهانی نفت خام در خشکی در فاصله اواسط آوریل تا اواسط ماه مه، بیش از ۱۰۰میلیون بشکه افزایش یافت و به ۳.۱۲۷میلیارد بشکه رسید. این بالاترین میزان ذخایر موجود در خشکی از زمان همهگیری کرونا، به استثنای اوج فصلی مشاهدهشده در ژوئیه۲۰۲۳ است. مهمتر از همه، دادههای کایروس نشان میدهد چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان، در ماه مه، شاهد رکورد ۱.۱۲۷میلیارد بشکه در ذخیرهسازی بود. این تحول ممکن است تا حدودی نشاندهنده تلاش هماهنگ دولت و پالایشگاهها برای ذخیرهسازی نفت در قیمت پایین باشد، اما با وجود این، روند جهانی رشد ذخایر در خشکی همچنان منفی است.
سیگنال منفی ذخیرهسازی نفت در نفتکشها
افزایش اخیر نفت ذخیرهشده در نفتکشها در دریا، سیگنال منفی دیگری است. ذخیره نفت در دریا گرانتر از خشکی است، بنابراین وقتی حجم ذخایر شناور افزایش مییابد، به معنای آن است که تولیدکنندگان و پالایشگاهها برای یافتن خریدار و تخلیه محمولهها زمان بیشتری صرف میکنند که نشاندهنده کاهش تقاضا یا افزایش عرضه یا هر دو است. در شرایط بحرانی بازار، زمانی که مخازن نفت در خشکی پر شدهاند، معاملهگران نفت را در نفتکشها ذخیره میکنند. طبق دادههای شرکت تحلیلی کپلر، حجم نفتخام، میعانات گازی و سوختهای پالایششده که به مدت هفتروز یا بیشتر در مخازن شناور نفتکشها نگهداری شدهاند، طی ماه گذشته ۱۴درصد افزایش یافته و به بیش از ۱۶۰میلیون بشکه رسیده که بالاترین میزان در دوسال گذشته است.
در مورد محصولات پالایششده، حجم به حدود ۸۶میلیون بشکه افزایش یافته که بالاترین میزان از زمان اوج همهگیری کرونا در اواخر سال۲۰۲۰ است. در بخش نفتخام، ذخیرهسازی شناور، هفته جاری، به ۷۴میلیون بشکه رسید. بااینحال در شرایط فعلی، شتاب ظاهری افزایش موجودی نفت در خشکی و دریا نشان میدهد که تقاضای نفت، از افزایش عرضه عقب مانده است؛ آن هم درست وقتی که اوپکپلاس در حال آمادهشدن برای افزایش بیشتر تولید است. اگر این روند ادامه یابد، ممکن است قیمتهای نفت قبل از تعادل مجدد بازار، کمی بیشتر کاهش یابد.
نقشه تازه اوپکپلاسیها برای بازار نفت
در حالیکه بازار نفت تحت شوک افزایش ذخایر نفتی قرار گرفته است، اوپکپلاسیها هم برنامه افزایش تولید را دنبال میکنند. آنطور که رویترز گزارش کرده، پسپرده برنامه اوپکپلاس برای افزایش تولید و مجازات تولیدکنندگان متخلف این گروه، عربستان سعودی و روسیه هدف دیگری را دنبال میکنند که شامل پسگرفتن سهم بازار از تولیدکنندگان نفت شیل آمریکاست. آخرین جنگ قیمت اوپک علیه تولیدکنندگان نفت آمریکا، ۱۰سال قبل شکست خورد زیرا پیشرفت فناوری و حفاری اجازه داد شرکتهای نفت شیل آمریکا، هزینهها را کاهش دهند و با قیمت پایینتر رقابت کنند و در سالهای بعد سهم بازار را از این گروه گرفتند. بااینحال، تولید آمریکا اکنون در برابر جنگ قیمت آسیبپذیرتر شده است. تولیدکنندگان شیل آمریکا در سهسال گذشته، شاهد افزایش هزینهها بودهاند. درآمد آنها نیز به دلیل کاهش قیمت جهانی نفت که تا حدودی به دلیل پیامدهای اقتصادی سیاستهای تعرفهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بوده، در حال کاهش است.
بررسی گزارشهای رسمی منتشرشده از سوی رسانهها نشان میدهد که تولید اوپک در اوج خود، بیش از نیمی از نفت جهان را تشکیل میداد، اما این نفوذ رو به تحلیل رفته و طبق آمار اوپک، از ۴۰درصد سهم بازار در یکدهه پیش، به کمتر از ۲۵درصد در سالجاری کاهش یافته و در مقابل، سهم آمریکا از ۱۴درصد به ۲۰درصد افزایش یافته است. اوپکپلاس به همراه متحدان غیراوپکی خود، حدود ۴۸درصد از نفت جهان را تولید میکند. این گروه پس از محدود کردن عرضه به میزان 5.85میلیون بشکه در روز معادل ۵درصد از تقاضای جهانی در پنجسال گذشته که با هدف متعادلکردن بازار انجام داد، اکنون در حال افزایش تولید است. یکی از منابع اوپکپلاس به رویترز گفت: زمان آن رسیده که سهم بازار از دست رفته را
بازگردانیم.