«سرآمد» گزارش میدهد؛
حرکت بزرگترین کشتیرانی جهان به سوی ناوگان سبز
سفر تجاری سومین کشتی کانتینری دوگانهسوز مرسک آغاز شد
گروه انرژی- سومین کشتی کانتینری دوگانهسوز مرسک با سوخت متانول به ناوگان این شرکت اضافه شد. این خبر را روز گذشته رسانه اینترنتی «تریدویندز نیوز»(Tradewindsnews) منتشر کرد. این کشتی در اواخر ماه آگوست توسط صنایع سنگین هیوندای کرهجنوبی تحویل داده شد و نخستین سفر تجاری خود را این هفته در شرقآسیا آغاز کرده است. افزایش کشتیهای متانولسوز در جهان نتیجه تلاش شرکتهای بزرگ کشتیرانی مانند مرسک برای کاهش انتشار آلایندهها و دستیابی به اهداف زیستمحیطی است، بهطوری که این شرکتها در حال سفارش و تولید کشتیهای بزرگتر و نسل جدیدی هستند که از متانول سبز به عنوان سوخت استفاده میکنند. کارشناسان معتقدند که این روند به دلیل فشارهای مشتریان بزرگ و همچنین اهداف سازمان بینالمللی دریانوردی برای رسیدن به آلایندگی صفر تا سال۲۰۵۰ شتاب گرفته است.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، پیش از این برخی رسانهها گزارش داده بودند که متانول میتواند برای یکپنجم سفارشات ساخت کشتیهای جدید مورد استفاده قرار گیرد، اما هنوز موانع جدی بر سر راه پذیرش گستردۀ این سوخت وجود دارد. بررسی گزارشها نشان میدهد که فناوری مورد نیاز برای استفاده از متانول به عنوان سوخت در کشتیها «امکانپذیر، در دسترس و کامل» است. سازندگان موتورها؛ مدلهای دوگانهسوز را در دسترس قرار داد و به طرز چشمگیری مالکان کشتیها در سراسر دنیا به آن توجه نشان دادهاند و علاقهمند به آن هستند. از طرف دیگر، دستورالعمل ایمنسازی برای بانکرینگ ایمن این سوخت نیز تهیه شده و زمینه برای الزامات ایمنی بینالمللی در آینده فراهم است. همچنین مقررات طبقهبندی برای طراحی و بازسازی کشتیهای جدید به منظور اطمینان از برآوردهشدن الزامات ایمنی وجود دارد تا نیازهای ایمنی موجود برای کشتیهای با سوخت متانول تأمین شود.
در حالی که صنعت حملونقل دریایی با فشارهای فزایندهای برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای روبهروست، سوخت متانول به عنوان یکی از گزینههای پیشرو در گذار به انرژیهای پاک ظاهر شده است. براساس گزارشهای اخیر، تعداد کشتیهای تجاری سفارششده با قابلیت سوخت متانول دوگانهسوز به بیش از ۳۴۰واحد رسیده است، در حالیکه تعداد کشتیهای عملیاتی با این سوخت به حدود ۶۰فروند میرسد. این افزایش چشمگیر که در نیمه اول سال۲۰۲۵ به تنهایی ۷۸درصد رشد در سفارشات کشتیهای سوخت جایگزین را نشان میدهد، نویدبخش تحولی اساسی در صنعت کشتیرانی جهانی است. بازار کشتیهای متانولدار سبز نیز پیشبینی میشود از ۴.۲۹میلیارد دلار در سال۲۰۲۵ به ۱۵.۲۵میلیارد دلار تا سال۲۰۳۰ برسد.
اهمیت کشتیهای متانولسوز برای
محیطزیست دریا
صنعت کشتیرانی مسئول حدود ۲ تا ۳درصد از انتشارات جهانی گازهای گلخانهای است و سوختهای سنتی مانند مازوت سنگین نهتنها دیاکسیدکربن، بلکه اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق را نیز به اتمسفر و اکوسیستمهای دریایی تزریق میکنند. متانول، بهویژه نوع سبز تولیدشده از هیدروژن سبز و دیاکسیدکربن جذبشده، به عنوان یک سوخت صفر کربن عمل میکند و میتواند انتشاراتCO2 را تا ۹۵درصد کاهش دهد. این سوخت مایع، ذخیرهسازی و توزیع آن را آسانتر از گزینههای گازی مانند آمونیاک یا هیدروژن میسازد و از آلودگیهای محلی دریایی مانند اسیدیشدن اقیانوسها جلوگیری میکند.
علاوهبر این، متانول قابلیت ترکیب با بیومتانول(از منابع زیستی) را دارد که انتشارات چرخه حیات را به صفر میرساند. سازمانهایی مانندDNV و انجمن جهانی کشتیرانی تأکید دارند که متانول و آمونیاک اکنون «آماده» برای مقیاسپذیری هستند، اما نیاز به سرمایهگذاری بیشتر در زنجیره تأمین سوخت وجود دارد. این گذار نهتنها به تعهدات IMO برای کاهش ۵۰درصدی انتشارات تا ۲۰۵۰ کمک میکند، بلکه سلامت اکوسیستمهای دریایی را با کاهش آلایندههای سمی حفظ مینماید.بررسیهای آماری صورتگرفته حاکی از آن است که شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهان، پیشگام در این تحول هستند و سفارشات گستردهای برای کشتیهای متانولدار ثبت کردهاند. این آمار نشاندهنده رهبری متانول به عنوان محبوبترین سوخت جایگزین است. افزایش تعداد کشتیهای متانولدار، نمادی از تعهد صنعت به پایداری است و میتواند انتشارات دریایی را بهطور چشمگیری کاهش دهد. با رهبری شرکتهایی مانندMaersk و CMA CGM، جهان به سوی ناوگان سبز حرکت میکند.
مزیتهای متانول برای کشتیهای تجاری
متانول سبز یکی از راهحلهای مهم برای عدموابستگی شدید بخش کشتیرانی از سوختهای فسیلی است. بخش کشتیرانی به عنوان یکی از بخشهایی طبقهبندی میشود که به دلیل وابستگی به نفتکوره سنگین کاهش انتشار کربن آن دشوار و این صنعت را وادار میکند تا راههای مختلفی را برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای که ۳درصد از کل جهان را شامل میشود، بررسی کند. انتشار گازهای گلخانهای توسط بخش کشتیرانی بیشترین سهم را در بخش حملونقل کالا به خود اختصاص میدهد، زیرا براساس دادههای رسمی، ۹۰درصد کالاها در سراسر جهان از طریق دریا حمل میشوند.
سازمان بینالمللی دریانوردی و خود شرکتهای کشتیرانی نیز اهدافی را برای دستیابی به حذف کربن تعیین میکنند که نشان میدهد این بخش به دنبال سوختی است که به حذف انتشار گازهای گلخانهای آن کمک کند. قرارداد برای تامین سوخت متانول برای کشتیها در ۷ماهه اول سال۲۰۲۳ به حدود ۱۲۲مورد رسیده که نشاندهنده تغییر اساسی در اتکا به سوخت متانول برای کشتیها به جای گاز طبیعی مایع بوده که روند سالهای گذشته را معکوس کرده است.
متانول سبز بسته به ماده اولیه مصرفی به دودسته بیومتانول و متانول مصنوعی یا سنتزشده تقسیم میشود. اولی با استفاده از زیست توده و بیوگاز تولید میشود، در حالیکه دومی با واکنش هیدروژن سبز با کربن جذبشده مستقیم از هوا یا منابع بیولوژیکی ساخته میشود. گزارشها تأیید میکند که در هر دومورد، آلایندههای کمی تولید میکنند یا اصلاً تولید نمیکنند. از همین روی، آن را به سوخت ایدهآل برای دستیابی به سناریوی «کربن صفر» برای شرکتهای کشتیرانی تبدیل میکند. اگرچه متانول سبز چگالی انرژی کمتری نسبت به سوختهای فسیلی دارد، اما خواص شیمیایی و احتراق مشابهی با سوختهای سنگین دارد که پردازش و ذخیرهسازی آن را نسبت به LNG و آمونیاک سادهتر میکند.
چشمانداز فرصت طلایی برای ایران
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که برای ایران، این روند فرصتی طلایی برای تبدیلشدن به هاب تأمینکننده متانول است، مشروط به غلبه بر موانع ژئوپلیتیکی. آینده حملونقل دریایی، سبز و متانولی است و ایران میتواند بخشی کلیدی از آن باشد. ایران به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان متانول جهان، با ظرفیت تولید بیش از ۱۰میلیون تن در سال، موقعیت استراتژیکی برای ورود به این بازار رو به رشد دارد. طبق پیشبینیها، ایران ۹۴درصد از ظرفیتهای جدید متانول در خاورمیانه را تا ۲۰۲۷ تأمین خواهد کرد که این امر فرصتهای صادراتی عظیمی ایجاد میکند. شرکتهای ایرانی مانندROMAK Trading میتوانند متانول را از طریق کانتینرهای دریایی، تانکرها و بشکهها صادر کنند و با تمرکز بر متانول سبز، بازارهای آسیایی و اروپایی را هدف قرار دهند.
علاوه بر صادرات سوخت، ایران میتواند در زنجیره تأمین شرکت کند: سرمایهگذاری در بنادر برای بونکرینگ(تأمین سوخت) متانول، همکاری با شرکتهای کشتیرانی برای رتروفیت کشتیها، و توسعه فناوریهای تولیدe-methanol با استفاده از گاز طبیعی فراوان. با وجود چالشهای تحریمی، سرمایهگذاری در فناوریهای مدرن و گسترش بازارهای صادراتی میتواند سهم ایران را افزایش دهد. این فرصتها نهتنها درآمد ارزی ایجاد میکنند، بلکه به تنوعبخشی اقتصاد و کاهش وابستگی به نفت کمک میرسانند.
گروه انرژی- سومین کشتی کانتینری دوگانهسوز مرسک با سوخت متانول به ناوگان این شرکت اضافه شد. این خبر را روز گذشته رسانه اینترنتی «تریدویندز نیوز»(Tradewindsnews) منتشر کرد. این کشتی در اواخر ماه آگوست توسط صنایع سنگین هیوندای کرهجنوبی تحویل داده شد و نخستین سفر تجاری خود را این هفته در شرقآسیا آغاز کرده است. افزایش کشتیهای متانولسوز در جهان نتیجه تلاش شرکتهای بزرگ کشتیرانی مانند مرسک برای کاهش انتشار آلایندهها و دستیابی به اهداف زیستمحیطی است، بهطوری که این شرکتها در حال سفارش و تولید کشتیهای بزرگتر و نسل جدیدی هستند که از متانول سبز به عنوان سوخت استفاده میکنند. کارشناسان معتقدند که این روند به دلیل فشارهای مشتریان بزرگ و همچنین اهداف سازمان بینالمللی دریانوردی برای رسیدن به آلایندگی صفر تا سال۲۰۵۰ شتاب گرفته است.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، پیش از این برخی رسانهها گزارش داده بودند که متانول میتواند برای یکپنجم سفارشات ساخت کشتیهای جدید مورد استفاده قرار گیرد، اما هنوز موانع جدی بر سر راه پذیرش گستردۀ این سوخت وجود دارد. بررسی گزارشها نشان میدهد که فناوری مورد نیاز برای استفاده از متانول به عنوان سوخت در کشتیها «امکانپذیر، در دسترس و کامل» است. سازندگان موتورها؛ مدلهای دوگانهسوز را در دسترس قرار داد و به طرز چشمگیری مالکان کشتیها در سراسر دنیا به آن توجه نشان دادهاند و علاقهمند به آن هستند. از طرف دیگر، دستورالعمل ایمنسازی برای بانکرینگ ایمن این سوخت نیز تهیه شده و زمینه برای الزامات ایمنی بینالمللی در آینده فراهم است. همچنین مقررات طبقهبندی برای طراحی و بازسازی کشتیهای جدید به منظور اطمینان از برآوردهشدن الزامات ایمنی وجود دارد تا نیازهای ایمنی موجود برای کشتیهای با سوخت متانول تأمین شود.
در حالی که صنعت حملونقل دریایی با فشارهای فزایندهای برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای روبهروست، سوخت متانول به عنوان یکی از گزینههای پیشرو در گذار به انرژیهای پاک ظاهر شده است. براساس گزارشهای اخیر، تعداد کشتیهای تجاری سفارششده با قابلیت سوخت متانول دوگانهسوز به بیش از ۳۴۰واحد رسیده است، در حالیکه تعداد کشتیهای عملیاتی با این سوخت به حدود ۶۰فروند میرسد. این افزایش چشمگیر که در نیمه اول سال۲۰۲۵ به تنهایی ۷۸درصد رشد در سفارشات کشتیهای سوخت جایگزین را نشان میدهد، نویدبخش تحولی اساسی در صنعت کشتیرانی جهانی است. بازار کشتیهای متانولدار سبز نیز پیشبینی میشود از ۴.۲۹میلیارد دلار در سال۲۰۲۵ به ۱۵.۲۵میلیارد دلار تا سال۲۰۳۰ برسد.
اهمیت کشتیهای متانولسوز برای
محیطزیست دریا
صنعت کشتیرانی مسئول حدود ۲ تا ۳درصد از انتشارات جهانی گازهای گلخانهای است و سوختهای سنتی مانند مازوت سنگین نهتنها دیاکسیدکربن، بلکه اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق را نیز به اتمسفر و اکوسیستمهای دریایی تزریق میکنند. متانول، بهویژه نوع سبز تولیدشده از هیدروژن سبز و دیاکسیدکربن جذبشده، به عنوان یک سوخت صفر کربن عمل میکند و میتواند انتشاراتCO2 را تا ۹۵درصد کاهش دهد. این سوخت مایع، ذخیرهسازی و توزیع آن را آسانتر از گزینههای گازی مانند آمونیاک یا هیدروژن میسازد و از آلودگیهای محلی دریایی مانند اسیدیشدن اقیانوسها جلوگیری میکند.
علاوهبر این، متانول قابلیت ترکیب با بیومتانول(از منابع زیستی) را دارد که انتشارات چرخه حیات را به صفر میرساند. سازمانهایی مانندDNV و انجمن جهانی کشتیرانی تأکید دارند که متانول و آمونیاک اکنون «آماده» برای مقیاسپذیری هستند، اما نیاز به سرمایهگذاری بیشتر در زنجیره تأمین سوخت وجود دارد. این گذار نهتنها به تعهدات IMO برای کاهش ۵۰درصدی انتشارات تا ۲۰۵۰ کمک میکند، بلکه سلامت اکوسیستمهای دریایی را با کاهش آلایندههای سمی حفظ مینماید.بررسیهای آماری صورتگرفته حاکی از آن است که شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهان، پیشگام در این تحول هستند و سفارشات گستردهای برای کشتیهای متانولدار ثبت کردهاند. این آمار نشاندهنده رهبری متانول به عنوان محبوبترین سوخت جایگزین است. افزایش تعداد کشتیهای متانولدار، نمادی از تعهد صنعت به پایداری است و میتواند انتشارات دریایی را بهطور چشمگیری کاهش دهد. با رهبری شرکتهایی مانندMaersk و CMA CGM، جهان به سوی ناوگان سبز حرکت میکند.
مزیتهای متانول برای کشتیهای تجاری
متانول سبز یکی از راهحلهای مهم برای عدموابستگی شدید بخش کشتیرانی از سوختهای فسیلی است. بخش کشتیرانی به عنوان یکی از بخشهایی طبقهبندی میشود که به دلیل وابستگی به نفتکوره سنگین کاهش انتشار کربن آن دشوار و این صنعت را وادار میکند تا راههای مختلفی را برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای که ۳درصد از کل جهان را شامل میشود، بررسی کند. انتشار گازهای گلخانهای توسط بخش کشتیرانی بیشترین سهم را در بخش حملونقل کالا به خود اختصاص میدهد، زیرا براساس دادههای رسمی، ۹۰درصد کالاها در سراسر جهان از طریق دریا حمل میشوند.
سازمان بینالمللی دریانوردی و خود شرکتهای کشتیرانی نیز اهدافی را برای دستیابی به حذف کربن تعیین میکنند که نشان میدهد این بخش به دنبال سوختی است که به حذف انتشار گازهای گلخانهای آن کمک کند. قرارداد برای تامین سوخت متانول برای کشتیها در ۷ماهه اول سال۲۰۲۳ به حدود ۱۲۲مورد رسیده که نشاندهنده تغییر اساسی در اتکا به سوخت متانول برای کشتیها به جای گاز طبیعی مایع بوده که روند سالهای گذشته را معکوس کرده است.
متانول سبز بسته به ماده اولیه مصرفی به دودسته بیومتانول و متانول مصنوعی یا سنتزشده تقسیم میشود. اولی با استفاده از زیست توده و بیوگاز تولید میشود، در حالیکه دومی با واکنش هیدروژن سبز با کربن جذبشده مستقیم از هوا یا منابع بیولوژیکی ساخته میشود. گزارشها تأیید میکند که در هر دومورد، آلایندههای کمی تولید میکنند یا اصلاً تولید نمیکنند. از همین روی، آن را به سوخت ایدهآل برای دستیابی به سناریوی «کربن صفر» برای شرکتهای کشتیرانی تبدیل میکند. اگرچه متانول سبز چگالی انرژی کمتری نسبت به سوختهای فسیلی دارد، اما خواص شیمیایی و احتراق مشابهی با سوختهای سنگین دارد که پردازش و ذخیرهسازی آن را نسبت به LNG و آمونیاک سادهتر میکند.
چشمانداز فرصت طلایی برای ایران
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که برای ایران، این روند فرصتی طلایی برای تبدیلشدن به هاب تأمینکننده متانول است، مشروط به غلبه بر موانع ژئوپلیتیکی. آینده حملونقل دریایی، سبز و متانولی است و ایران میتواند بخشی کلیدی از آن باشد. ایران به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان متانول جهان، با ظرفیت تولید بیش از ۱۰میلیون تن در سال، موقعیت استراتژیکی برای ورود به این بازار رو به رشد دارد. طبق پیشبینیها، ایران ۹۴درصد از ظرفیتهای جدید متانول در خاورمیانه را تا ۲۰۲۷ تأمین خواهد کرد که این امر فرصتهای صادراتی عظیمی ایجاد میکند. شرکتهای ایرانی مانندROMAK Trading میتوانند متانول را از طریق کانتینرهای دریایی، تانکرها و بشکهها صادر کنند و با تمرکز بر متانول سبز، بازارهای آسیایی و اروپایی را هدف قرار دهند.
علاوه بر صادرات سوخت، ایران میتواند در زنجیره تأمین شرکت کند: سرمایهگذاری در بنادر برای بونکرینگ(تأمین سوخت) متانول، همکاری با شرکتهای کشتیرانی برای رتروفیت کشتیها، و توسعه فناوریهای تولیدe-methanol با استفاده از گاز طبیعی فراوان. با وجود چالشهای تحریمی، سرمایهگذاری در فناوریهای مدرن و گسترش بازارهای صادراتی میتواند سهم ایران را افزایش دهد. این فرصتها نهتنها درآمد ارزی ایجاد میکنند، بلکه به تنوعبخشی اقتصاد و کاهش وابستگی به نفت کمک میرسانند.