«سرآمد» گزارش میدهد؛
بازی هوشمندانه ایران برای خنثی کردن تحریمهای نفتی آمریکا
لیست تحریمیهای نفت ایران توسط آمریکا باز هم افزایش یافت
گروه انرژی-محمد کیان اسماعیلی نژاد- لیست افراد، شرکتها و نفتکشهای مرتبط با تجارت و صادرات نفت ایران که از سوی دولت آمریکا تحت تحریم قرار گرفتهاند بازهم بلندتر شد. اجرای سیاست فشار حداکثری آمریکا برای محدودیت بیشتر و به صفر رساندن درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی ایران همچنان ادامه دارد. طی ماههای گذشته بارها افراد و شرکتهای جدیدی در کشورهای مختلف جهان، به علت همکاری با شبکه فروش نفت ایران مورد تحریم دولت ایالات متحده آمریکا قرار گرفتهاند. بااینحال، تمامی گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای بینالمللی و رسانههای خبری جهان بر ادامه فروش نفت از سوی ایران و بیاثر بودن تحریمهای یکجانبه از سوی آمریکا دلالت دارند.
به گزارش اقتصاد سرآمد، بازی هوشمندانه جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته موجب شده تا روند صادرات و فروش نفت و فرآوردههای نفتی این کشور، تحت تحریمها ادامه داشته باشد. هرچند طی روزهای گذشته زمزمههایی مبنی بر افزایش احتمال فعالشدن مکانیسمماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد، موجب بیان نگرانیهایی درباره آینده صادرات نفت ایران شده است، اما مسئولان وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران اعلام کردهاند که از هماکنون تدابیر لازم برای بیاثر کردن این اقدامات پیشبینی شده است.
تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه همچنان ادامه دارد، ایالات متحده آمریکا در سالجاری میلادی، موج جدیدی از تحریمها را علیه بخش نفتی ایران اعمال کرده است. این تحریمها که عمدتاً بر شبکههای قاچاق نفت، شرکتهای واسطه و ناوگان کشتیهای مرتبط با ایران تمرکز دارند، بخشی از استراتژی گسترده واشنگتن برای محدود کردن درآمدهای ارزی تهران است. بااینحال، دادههای اخیر نشان میدهد که این اقدامات، علیرغم شدتشان، نتوانستهاند صادرات نفت ایران را بهطور کامل متوقف کنند و نشانههایی از بیاثر ماندن نسبی آنها مشاهده میشود.
افزایش لیست تحریمیهای نفت ایران
آنطور که رسانهها گزارش دادهاند؛ وزارت خزانهداری آمریکا روز سهشنبه با انتشار بیانیهای با عنوان «وزارت خزانهداری آمریکا شبکه مالی حامی ارتش ایران را هدف قرار داد» مدعی شد: «امروز، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا دونفر از تسهیلکنندگان مالی ایرانی و بیش از ۱۴فرد و نهاد مستقر در هنگکنگ و امارات را به دلیل نقششان در هماهنگی انتقال پول از جمله درآمد حاصل از فروش نفت ایران که به نفع نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران است، تحریم کرد.»
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین ادعا کرد: «شبکههای «بانکداری سایه»(مخفی) ایران که توسط واسطههای مالی غیرقانونی و مورد اعتماد اداره میشوند، از سیستم مالی بینالمللی سوءاستفاده کرده و با پولشویی از طریق شرکتهای صوری خارجی و ارزهای دیجیتال، تحریمها را دور میزنند.» این نهاد جنگ اقتصادی آمریکا مدعی شد: «نیروی قدس سپاه و وزارت دفاع ایران از این منابع مالی برای حمایت از گروههای نیابتی تروریستی در منطقه و توسعه سامانههای پیشرفته تسلیحاتی، از جمله موشکهای بالستیک و پهپادها استفاده میکنند که امنیت نیروهای آمریکایی و متحدان ما را تهدید میکند.»
جان کی.هارلی، معاون وزیر خزانهداری در امور اطلاعات مالی و مبارزه با تروریسم نیز ادعا کرد: «نهادهای ایرانی برای دور زدن تحریمها و انتقال میلیونها دلار از طریق سیستم مالی جهانی به شبکههای بانکداری مخفی متکی هستند. تحت رهبری دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ما به تلاش برای قطع این جریانهای مالی کلیدی که برنامههای تسلیحاتی و فعالیتهای مخرب ایران در خاورمیانه و فراتر از آن را تأمین مالی میکنند، ادامه خواهیم داد.»
افزایش موج تحریمهای آمریکا علیه ایران
براساس گزارشهای رسمی وزارت خزانهداری آمریکا، از ابتدای سال۲۰۲۵ تاکنون، بیش از ۱۵۰فرد و نهاد مرتبط با تجارت نفت ایران تحریم شدهاند. در جولای۲۰۲۵؛ بزرگترین موج تحریمها با هدف قرار دادن بیش از ۱۱۵فرد، شرکت و کشتی مرتبط با کشتیرانی ایران اعلام شد. این اقدام که بزرگترین تحریم از زمان دولت ترامپ توصیف شده، شامل شرکتهای مستقر در امارات، عراق و چین بود که در انتقال نفت از طریق انتقال کشتی به کشتی نقش داشتند. در اوت و سپتامبر۲۰۲۵ نیز تحریمهای اضافی بر ۲۰نهاد تجاری نفتی و پتروشیمی اعمال شد که شامل یکفرد، 7شرکت و 9نفتکش بود. برای مثال، نفتکشهایی که با پرچم لیبریا یا به دلیل حمل نفت مخلوطشده عراقی-ایرانی بودند، تحریم شدند. همچنین در دومین روز از سپتامبر سالجاری میلادی، شبکهای به رهبری یک تاجر عراقی-کیتسی با چندین شرکت کشتیرانی و کشتی هدف قرار گرفت.
در مجموع، از ژانویه تا سپتامبر۲۰۲۵، حداقل ۲۰۰فرد و شرکت(شامل نهادهای چینی، اماراتی و عراقی) و بیش از ۳۰نفتکش تحریم شدهاند. این آمار، براساس بیانیههای رسمی وزارت خارجه و خزانهداری آمریکا، نشاندهنده تمرکز بر ناوگان صادراتی نفت ایران است که برای دور زدن تحریمها از کشتیهای بدون پرچم یا پرچمهای ثالث استفاده میکند. آخرین تحریمها در ۱۶سپتامبر، افراد و شرکتهایی را هدف قرار داد که در انتقال وجوه غیرقانونی برای فروش نفت نقش دارند. به نظر میرسد تحریمهای نفتی آمریکا علیه ایران، هرچند گسترده، در برابر انعطافپذیری تهران ناکارآمد مانده است. با ادامه صادرات به آسیا و نوسانات موقتی، اقتصاد ایران تابآوری نشان میدهد، اما ریسک تشدید تنشها بهویژه با نزدیکشدن به انتخابات آمریکا همچنان بالاست. پایش دقیق شبکههای قاچاق کلیدی است، اما بدون دیپلماسی، این چرخه ادامه خواهد یافت.
بازی هوشمندانه ایران، بیاثری
تحریمهای آمریکا
تحریمهای نفتی آمریکا که از سال۲۰۱۸ تشدید شده، بر اقتصاد ایران فشار قابلتوجهی وارد کرده است. نفت حدود 5۰-4۰درصد از درآمدهای صادراتی ایران را تشکیل میدهد و تحریمها منجربه کاهش تولید و صادرات شدهاند. براساس دادههای مرکز مطالعات انرژی، تولید نفتخام ایران در سال۲۰۲۵ بهطور متوسط ۳.۳میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به سالهای پیش از تحریم افزایش داشته، اما همچنان کمتر از ظرفیت بالقوه ۴میلیون بشکه است. در بخش صادرات، روند نوسانی مشاهده شده و در مقطعی از زمان میزان صادرات نفت ایران کاهش پیدا کرده است. بااینحال، بررسیها نشان میدهد که این کاهشها عمدتاً به دلیل تحریمهای اخیر بر شبکههای چینی و عراقی است که ۹۰درصد صادرات ایران به چین(بزرگترین خریدار) را تحت تأثیر قرار داده. اقتصاد ایران با تورم بالای ۴۰درصد و کاهش ارزش ریال، از این فشارها رنج میبرد، اما درآمدهای نفتی همچنان حدود 40-3۰میلیارد دلار در سال تأمین میکند.
بررسی گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای جهانی مرتبط با حوزه انرژی و همچنین رسانههای بینالمللی، نشان میدهد که با وجود افزایش و موج سنگین تحریمها، استراتژی آمریکا در محدود کردن صادرات نفت ایران تا اندازه زیادی بیاثر مانده است. به باور بسیاری از کارشناسان؛ دلیل اصلی این ناکارآمدی تحریمهای آمریکا به استفاده ایران از روشهای خلاقانه برای دور زدن تحریمها مربوط میشود. براساس برخی گزارشها، ایران از کشتیهای قدیمی بدون بیمه بینالمللی و پرچمهای ثالث(مانند پاناما یا لیبریا) استفاده میکند که شامل بیش از ۲۰۰کشتی است و نفت را در آبهای بینالمللی منتقل میکند و هویت را مخفی نگه میدارد.
بازار چین و تخفیفهای جذاب نیز از جمله سیاستهایی است که موجب بیاثرشدن تحریمهای آمریکا تا اندازه زیادی شده است. براساس برخی گزارشها، بیش از ۸۰درصد صادرات نفت ایران به چین می؛ جایی که پالایشگاههای مستقل نفت ارزان ایران را ترجیح میدهند. حتی با تحریمها، ایران نفت را با 2۰-1۰دلار تخفیف نسبت به قیمت بازار میفروشد و از واسطههای هندی یا اماراتی برای شستوشوی هویت استفاده میکند. باید در نظر داشت که تحریمهای آمریکا یکجانبه است و کشورهایی مانند چین و هند(خریداران بالقوه) به آنها تن نمیدهند. علاوهبر این، افزایش تولید ایران(از ۲.۵میلیون بشکه در ۲۰۲۰ به ۳.۳میلیون در ۲۰۲۵) نشاندهنده سرمایهگذاری در میادین جدید علیرغم
فشارهاست.
گروه انرژی-محمد کیان اسماعیلی نژاد- لیست افراد، شرکتها و نفتکشهای مرتبط با تجارت و صادرات نفت ایران که از سوی دولت آمریکا تحت تحریم قرار گرفتهاند بازهم بلندتر شد. اجرای سیاست فشار حداکثری آمریکا برای محدودیت بیشتر و به صفر رساندن درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی ایران همچنان ادامه دارد. طی ماههای گذشته بارها افراد و شرکتهای جدیدی در کشورهای مختلف جهان، به علت همکاری با شبکه فروش نفت ایران مورد تحریم دولت ایالات متحده آمریکا قرار گرفتهاند. بااینحال، تمامی گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای بینالمللی و رسانههای خبری جهان بر ادامه فروش نفت از سوی ایران و بیاثر بودن تحریمهای یکجانبه از سوی آمریکا دلالت دارند.
به گزارش اقتصاد سرآمد، بازی هوشمندانه جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته موجب شده تا روند صادرات و فروش نفت و فرآوردههای نفتی این کشور، تحت تحریمها ادامه داشته باشد. هرچند طی روزهای گذشته زمزمههایی مبنی بر افزایش احتمال فعالشدن مکانیسمماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد، موجب بیان نگرانیهایی درباره آینده صادرات نفت ایران شده است، اما مسئولان وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران اعلام کردهاند که از هماکنون تدابیر لازم برای بیاثر کردن این اقدامات پیشبینی شده است.
تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه همچنان ادامه دارد، ایالات متحده آمریکا در سالجاری میلادی، موج جدیدی از تحریمها را علیه بخش نفتی ایران اعمال کرده است. این تحریمها که عمدتاً بر شبکههای قاچاق نفت، شرکتهای واسطه و ناوگان کشتیهای مرتبط با ایران تمرکز دارند، بخشی از استراتژی گسترده واشنگتن برای محدود کردن درآمدهای ارزی تهران است. بااینحال، دادههای اخیر نشان میدهد که این اقدامات، علیرغم شدتشان، نتوانستهاند صادرات نفت ایران را بهطور کامل متوقف کنند و نشانههایی از بیاثر ماندن نسبی آنها مشاهده میشود.
افزایش لیست تحریمیهای نفت ایران
آنطور که رسانهها گزارش دادهاند؛ وزارت خزانهداری آمریکا روز سهشنبه با انتشار بیانیهای با عنوان «وزارت خزانهداری آمریکا شبکه مالی حامی ارتش ایران را هدف قرار داد» مدعی شد: «امروز، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا دونفر از تسهیلکنندگان مالی ایرانی و بیش از ۱۴فرد و نهاد مستقر در هنگکنگ و امارات را به دلیل نقششان در هماهنگی انتقال پول از جمله درآمد حاصل از فروش نفت ایران که به نفع نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران است، تحریم کرد.»
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین ادعا کرد: «شبکههای «بانکداری سایه»(مخفی) ایران که توسط واسطههای مالی غیرقانونی و مورد اعتماد اداره میشوند، از سیستم مالی بینالمللی سوءاستفاده کرده و با پولشویی از طریق شرکتهای صوری خارجی و ارزهای دیجیتال، تحریمها را دور میزنند.» این نهاد جنگ اقتصادی آمریکا مدعی شد: «نیروی قدس سپاه و وزارت دفاع ایران از این منابع مالی برای حمایت از گروههای نیابتی تروریستی در منطقه و توسعه سامانههای پیشرفته تسلیحاتی، از جمله موشکهای بالستیک و پهپادها استفاده میکنند که امنیت نیروهای آمریکایی و متحدان ما را تهدید میکند.»
جان کی.هارلی، معاون وزیر خزانهداری در امور اطلاعات مالی و مبارزه با تروریسم نیز ادعا کرد: «نهادهای ایرانی برای دور زدن تحریمها و انتقال میلیونها دلار از طریق سیستم مالی جهانی به شبکههای بانکداری مخفی متکی هستند. تحت رهبری دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ما به تلاش برای قطع این جریانهای مالی کلیدی که برنامههای تسلیحاتی و فعالیتهای مخرب ایران در خاورمیانه و فراتر از آن را تأمین مالی میکنند، ادامه خواهیم داد.»
افزایش موج تحریمهای آمریکا علیه ایران
براساس گزارشهای رسمی وزارت خزانهداری آمریکا، از ابتدای سال۲۰۲۵ تاکنون، بیش از ۱۵۰فرد و نهاد مرتبط با تجارت نفت ایران تحریم شدهاند. در جولای۲۰۲۵؛ بزرگترین موج تحریمها با هدف قرار دادن بیش از ۱۱۵فرد، شرکت و کشتی مرتبط با کشتیرانی ایران اعلام شد. این اقدام که بزرگترین تحریم از زمان دولت ترامپ توصیف شده، شامل شرکتهای مستقر در امارات، عراق و چین بود که در انتقال نفت از طریق انتقال کشتی به کشتی نقش داشتند. در اوت و سپتامبر۲۰۲۵ نیز تحریمهای اضافی بر ۲۰نهاد تجاری نفتی و پتروشیمی اعمال شد که شامل یکفرد، 7شرکت و 9نفتکش بود. برای مثال، نفتکشهایی که با پرچم لیبریا یا به دلیل حمل نفت مخلوطشده عراقی-ایرانی بودند، تحریم شدند. همچنین در دومین روز از سپتامبر سالجاری میلادی، شبکهای به رهبری یک تاجر عراقی-کیتسی با چندین شرکت کشتیرانی و کشتی هدف قرار گرفت.
در مجموع، از ژانویه تا سپتامبر۲۰۲۵، حداقل ۲۰۰فرد و شرکت(شامل نهادهای چینی، اماراتی و عراقی) و بیش از ۳۰نفتکش تحریم شدهاند. این آمار، براساس بیانیههای رسمی وزارت خارجه و خزانهداری آمریکا، نشاندهنده تمرکز بر ناوگان صادراتی نفت ایران است که برای دور زدن تحریمها از کشتیهای بدون پرچم یا پرچمهای ثالث استفاده میکند. آخرین تحریمها در ۱۶سپتامبر، افراد و شرکتهایی را هدف قرار داد که در انتقال وجوه غیرقانونی برای فروش نفت نقش دارند. به نظر میرسد تحریمهای نفتی آمریکا علیه ایران، هرچند گسترده، در برابر انعطافپذیری تهران ناکارآمد مانده است. با ادامه صادرات به آسیا و نوسانات موقتی، اقتصاد ایران تابآوری نشان میدهد، اما ریسک تشدید تنشها بهویژه با نزدیکشدن به انتخابات آمریکا همچنان بالاست. پایش دقیق شبکههای قاچاق کلیدی است، اما بدون دیپلماسی، این چرخه ادامه خواهد یافت.
بازی هوشمندانه ایران، بیاثری
تحریمهای آمریکا
تحریمهای نفتی آمریکا که از سال۲۰۱۸ تشدید شده، بر اقتصاد ایران فشار قابلتوجهی وارد کرده است. نفت حدود 5۰-4۰درصد از درآمدهای صادراتی ایران را تشکیل میدهد و تحریمها منجربه کاهش تولید و صادرات شدهاند. براساس دادههای مرکز مطالعات انرژی، تولید نفتخام ایران در سال۲۰۲۵ بهطور متوسط ۳.۳میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به سالهای پیش از تحریم افزایش داشته، اما همچنان کمتر از ظرفیت بالقوه ۴میلیون بشکه است. در بخش صادرات، روند نوسانی مشاهده شده و در مقطعی از زمان میزان صادرات نفت ایران کاهش پیدا کرده است. بااینحال، بررسیها نشان میدهد که این کاهشها عمدتاً به دلیل تحریمهای اخیر بر شبکههای چینی و عراقی است که ۹۰درصد صادرات ایران به چین(بزرگترین خریدار) را تحت تأثیر قرار داده. اقتصاد ایران با تورم بالای ۴۰درصد و کاهش ارزش ریال، از این فشارها رنج میبرد، اما درآمدهای نفتی همچنان حدود 40-3۰میلیارد دلار در سال تأمین میکند.
بررسی گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای جهانی مرتبط با حوزه انرژی و همچنین رسانههای بینالمللی، نشان میدهد که با وجود افزایش و موج سنگین تحریمها، استراتژی آمریکا در محدود کردن صادرات نفت ایران تا اندازه زیادی بیاثر مانده است. به باور بسیاری از کارشناسان؛ دلیل اصلی این ناکارآمدی تحریمهای آمریکا به استفاده ایران از روشهای خلاقانه برای دور زدن تحریمها مربوط میشود. براساس برخی گزارشها، ایران از کشتیهای قدیمی بدون بیمه بینالمللی و پرچمهای ثالث(مانند پاناما یا لیبریا) استفاده میکند که شامل بیش از ۲۰۰کشتی است و نفت را در آبهای بینالمللی منتقل میکند و هویت را مخفی نگه میدارد.
بازار چین و تخفیفهای جذاب نیز از جمله سیاستهایی است که موجب بیاثرشدن تحریمهای آمریکا تا اندازه زیادی شده است. براساس برخی گزارشها، بیش از ۸۰درصد صادرات نفت ایران به چین می؛ جایی که پالایشگاههای مستقل نفت ارزان ایران را ترجیح میدهند. حتی با تحریمها، ایران نفت را با 2۰-1۰دلار تخفیف نسبت به قیمت بازار میفروشد و از واسطههای هندی یا اماراتی برای شستوشوی هویت استفاده میکند. باید در نظر داشت که تحریمهای آمریکا یکجانبه است و کشورهایی مانند چین و هند(خریداران بالقوه) به آنها تن نمیدهند. علاوهبر این، افزایش تولید ایران(از ۲.۵میلیون بشکه در ۲۰۲۰ به ۳.۳میلیون در ۲۰۲۵) نشاندهنده سرمایهگذاری در میادین جدید علیرغم
فشارهاست.