«سرآمد» تحلیل میکند؛
سکان انجمن مهندسی دریایی به سوی فرهنگ دریایی
گروه فرهنگ دریا - امید اسماعیلی - انجمن مهندسی دریایی ایران، یکی از مهمترین انجمنهای علمی است که در مباحث مختلف دریایی و توسعه دریاپایه با منش و رویکرد علمی فعالیت میکند. آخرین فعالیت آن را میتوان در شمایل «همایش علمی فراساحل» دید که با همکاری دانشگاه شریف در حال و هوای کاملا علمی و پژوهشی برگزار کرد و در نوع خود قابل توجه بود.
نگاه به ماهیت این انجمن، نشان میدهد که تمامی ابعاد و اجزای دریا و توسعه دریایی میتواند در شمول فعالیتهای آن قرار گیرد؛ زیرا تمامی فعالیتهای ممکن در مسیر توسعه دریایی ایران بدون استثنا، مبنای علمی دارد و باید داشته باشد. دراین صورت، مجموعه مراکز علمی و تولیدکننده دانش بومی دریایی میتوانند در مسیر توسعه دریایی فعال باشند؛ با این تفاوت که اغلب مراکز دانشگاهی در رشته اختصاصی خود به مساله وورد میکنند؛ اما انجمن مهندسی ایران به عنوان یک نهاد اجتماعی- علمی گسترده، مجموع فعالیتهای علمی- اجتماعی و فرهنگی را در بر میگیرد.
اجتماع در نگاه انجمن مهندسی دریایی
توسعه دریامحور یک بعد جامعه شناختی جدی و قوی دارد. نه به آن دلیل که محور توسعه دریاست، بلکه به آن دلیل که عموم توسعهها در هر زمینهای – از جمله دریا- از نگاه جامعه شناختی باید مورد توجه قرار بگیرد. واضح است که یک «مردم» به عنوان «اصل و اساس اجتماع» یکی از ارکان توسعه همه جانبه هستند و هر جا که پای مردم در میان باشد، لزوما نگاه و مباحث جامعه شناختی نیز باید وجود داشته باشد.
معالاسف در بستر توسعه دریایی ایران، چندان به این مقوله توجه نشده است و جامعه شناختی دریا چندان رسمیت ندارد. بررسی نشان میدهد که تعداد کتابها و مقالاتی که دراین باره وجود دارد، به شدت ناچیز و فقیر هستند. جاماندگی از توسعه دریایی ایران باعث شده که مسئولان مربوطه با عجله، فقط به ابعاد سخت افزاری و فیزیکی توسعه دریایی ایران توجه کنند و از دیدن برخی موارد مهم و اصلی و اساسی مانند جامعه شناختی دریا و نگاه مردمی و اجتماعی به توسعه دریایی ایران غافل بمانند. هیچ رکن مشخصی هم وجود ندارد که چنین مسائلی را به عنوان وظیفه اداری و رسمی خود پیگیری کند. این است که به نظر میرسد انجمن مهندسی ایران به دلیل منش علمی که دارد، بتواند و باید این خلاء را پر کند.
فرهنگ از نگاه انجمن مهندسی دریایی
مقوله دیگری که به قول خودمانیها «از نان شب واجبتر است»، مقوله فرهنگ است. زمانی که بحث توسعه دریاپایه مطرح میشود، ضرورتا باید مباحث مرتبط با «توسعه فرهنگ دریایی» هم مطرح شود؛ زیرا همه به خوبی میدانیم که بدون توسعه فرهنگ دریایی، توسعه سایر ابعاد دریایی ایران غیرممکن است.
منابع «مدیریت توسعه» به خوبی اثبات میکنند که توسعه منهای فرهنگ، غیرممکن است. بدون توسعه فرهنگی، هیچ توسعه معنادار، ثابت و پایداری در هیچ جای دنیا رخ نداده است که در ایران رخ دهد.
میدانیم که فرهنگ، زیربناست. زیربنایی که اگر باشد، میتوان یک ساختمان بزرگ بر آن بنا نهاد به نحوی که تا صدها و هزاران سال باقی بماند. اما بدون فرهنگ، مانند این است که یک ساختمان را بدون پی بسازند. این سازه همواره لرزان وسست خواهد بود و با لرزشی اندک فرو خواهد ریخت. میدانیم که فرهنگ، اصل، اساس، ریشه و زمینه است که برای توسعه، ضرورت اول به حساب میآید. اما اکنون در توسعه دریایی ایران، فرهنگ مغفول مانده است. یک سلسله تدابیر خشک و مادی و فیزیکی قرار است تمام توسعه دریایی ایران را محقق کند که غیرممکن است و با این رویه و روش، توسعه دریایی در ایران بیش از یک شعار بزرگ روی کاغذهای کوچک نیست و نخواهد بود.
اگر توسعه فیزیکی مانند ساخت بندر و اسکله و کشتی و... را کالبد یک توسعه همه جانبه بدانیم، بدون شک، فرهنگ روح و روان این توسعه خواهد بود. اکنون شاهد یک توسعه بی روح هستیم که بدون توجه به مردمان ایران زمین، به سنگینی دارد میخزد و به جای این که انرژی و توان خود را از مردم بگیرد، با بودجههای کوچک و کم اثر دولتی نفس میکشد و این یک معنای مشخص دارد: با این رویه و روش به توسعه دریایی ایران نخواهیم رسید. زمانی توسعه همه جانبه و پایدار ایران ممکن میشود که همه مردم ایران در مسیر توسعه دریایی قرار بگیرند و همه نسبت به آن حس و علاقه و ارتباط داشته باشند.
این است که مساله فرهنگ به مفهوم «ارتباط توسعه دریایی ایران با مردم ایران» معنا پیدا میکند و نیازمند چند وجه فعالیت گسترده و عمیق است تا فرهنگ دریایی در ایران جان بگیرد.
یک وجه آن، مباحث علمی فرهنگی است. از نقطه نظر علم، باید تعریف و مشخص شود که «فرهنگ دریایی چیست و چگونه میتوان آن را در بین مردم ایران اشاغه داد». بی شک پاسخ به چنین سوالی، نیازمند تفکر و تلاش فکری دانشمندانی است که درک متقابل از دریا و فرهنگ و مردم داشته باشند. با چنین نگرشی است که «انجمن علمی مهندسی دریایی ایران» به عنوان یک پایگاه مشترک مردم و علم، معنا پیدا میکند و میتواند در مسیر تشخیص علمی چرایی و چگونگی فرهنگ دریایی در ایران، حرکت سازنده و تاریخی داشته باشد.
سکان انجمن به سوی فرهنگ
خبرهای رسیده حاکی است که انجمن مهندسی دریایی ایران، میتوان گفت برای اولین بار در تاریخ پیدایش خود و شاید حتا برای اولین بار در تاریخ کشور، «مساله فرهنگ و توسعه فرهنگ دریایی ایران را در جلسهای مورد بحث و بررسی قرار داده است.»
این خبر در نوع خود یک شگفتی است؛ زیرا معمولا از ارکان متعدد دریایی در باره فرهنگ شنیده ایم که «این موضوع به ما ربطی ندارد!»
نگاه سطحی به فرهنگ، درک سطحی از پدیده های اجتماعی و عدم درک رابطه بین فرهنگ و توسعه متوازن، باعث میشود که یک فرد موضع بیتفاوت و حتا متضاد با فرهنگ بگیرد؛ اما یک اندیشمند چه در رشته مهندسی و چه غیر آن، با درک عمیق از مقولههای فرهنگی و اجتماعی به خوبی میداند که فرهنگ و اجتماع با توسعه از هر نظر، رابطه مستقیم و عمیق دارد. فیزیک روح میخواهد و روح فیزیک و سازههای فیزیکی جز فرهنگ نیست. یک مهندس که در سطح کلان و گسترده کار میکند لزوما باید تفکر فرهنگی و اجتماعی هم داشته باشد و آگاه باشد که «توسعه منهای مردم معنا ندارد و ایجاد رابطه بین مردم و توسعه فقط با فرهنگسازی و توسعه فرهنگی ممکن است.»
این است که انجمن مهندسی دریایی ایران، به خوبی رابطه عمیق و ریشهای خود را فرهنگ را تشخیص داده، رابطه مستقیم بین توسعه فرهنگ دریایی با توسعه همه جانبه دریایی کشور را درک کرده و نسبت به آن واکنش مثبتی نشان داده است.
در آینده نزدیک تلاش میکنیم که با مصاحبه با مسئولان عالی این انجمن، نکات بیشتری را بازشناسی، بررسی و هماندیشی کنیم و نتایج را به مخاطبان محترم روزنامه دریایی سرآمد در میان بگذاریم.
نگاه به ماهیت این انجمن، نشان میدهد که تمامی ابعاد و اجزای دریا و توسعه دریایی میتواند در شمول فعالیتهای آن قرار گیرد؛ زیرا تمامی فعالیتهای ممکن در مسیر توسعه دریایی ایران بدون استثنا، مبنای علمی دارد و باید داشته باشد. دراین صورت، مجموعه مراکز علمی و تولیدکننده دانش بومی دریایی میتوانند در مسیر توسعه دریایی فعال باشند؛ با این تفاوت که اغلب مراکز دانشگاهی در رشته اختصاصی خود به مساله وورد میکنند؛ اما انجمن مهندسی ایران به عنوان یک نهاد اجتماعی- علمی گسترده، مجموع فعالیتهای علمی- اجتماعی و فرهنگی را در بر میگیرد.
اجتماع در نگاه انجمن مهندسی دریایی
توسعه دریامحور یک بعد جامعه شناختی جدی و قوی دارد. نه به آن دلیل که محور توسعه دریاست، بلکه به آن دلیل که عموم توسعهها در هر زمینهای – از جمله دریا- از نگاه جامعه شناختی باید مورد توجه قرار بگیرد. واضح است که یک «مردم» به عنوان «اصل و اساس اجتماع» یکی از ارکان توسعه همه جانبه هستند و هر جا که پای مردم در میان باشد، لزوما نگاه و مباحث جامعه شناختی نیز باید وجود داشته باشد.
معالاسف در بستر توسعه دریایی ایران، چندان به این مقوله توجه نشده است و جامعه شناختی دریا چندان رسمیت ندارد. بررسی نشان میدهد که تعداد کتابها و مقالاتی که دراین باره وجود دارد، به شدت ناچیز و فقیر هستند. جاماندگی از توسعه دریایی ایران باعث شده که مسئولان مربوطه با عجله، فقط به ابعاد سخت افزاری و فیزیکی توسعه دریایی ایران توجه کنند و از دیدن برخی موارد مهم و اصلی و اساسی مانند جامعه شناختی دریا و نگاه مردمی و اجتماعی به توسعه دریایی ایران غافل بمانند. هیچ رکن مشخصی هم وجود ندارد که چنین مسائلی را به عنوان وظیفه اداری و رسمی خود پیگیری کند. این است که به نظر میرسد انجمن مهندسی ایران به دلیل منش علمی که دارد، بتواند و باید این خلاء را پر کند.
فرهنگ از نگاه انجمن مهندسی دریایی
مقوله دیگری که به قول خودمانیها «از نان شب واجبتر است»، مقوله فرهنگ است. زمانی که بحث توسعه دریاپایه مطرح میشود، ضرورتا باید مباحث مرتبط با «توسعه فرهنگ دریایی» هم مطرح شود؛ زیرا همه به خوبی میدانیم که بدون توسعه فرهنگ دریایی، توسعه سایر ابعاد دریایی ایران غیرممکن است.
منابع «مدیریت توسعه» به خوبی اثبات میکنند که توسعه منهای فرهنگ، غیرممکن است. بدون توسعه فرهنگی، هیچ توسعه معنادار، ثابت و پایداری در هیچ جای دنیا رخ نداده است که در ایران رخ دهد.
میدانیم که فرهنگ، زیربناست. زیربنایی که اگر باشد، میتوان یک ساختمان بزرگ بر آن بنا نهاد به نحوی که تا صدها و هزاران سال باقی بماند. اما بدون فرهنگ، مانند این است که یک ساختمان را بدون پی بسازند. این سازه همواره لرزان وسست خواهد بود و با لرزشی اندک فرو خواهد ریخت. میدانیم که فرهنگ، اصل، اساس، ریشه و زمینه است که برای توسعه، ضرورت اول به حساب میآید. اما اکنون در توسعه دریایی ایران، فرهنگ مغفول مانده است. یک سلسله تدابیر خشک و مادی و فیزیکی قرار است تمام توسعه دریایی ایران را محقق کند که غیرممکن است و با این رویه و روش، توسعه دریایی در ایران بیش از یک شعار بزرگ روی کاغذهای کوچک نیست و نخواهد بود.
اگر توسعه فیزیکی مانند ساخت بندر و اسکله و کشتی و... را کالبد یک توسعه همه جانبه بدانیم، بدون شک، فرهنگ روح و روان این توسعه خواهد بود. اکنون شاهد یک توسعه بی روح هستیم که بدون توجه به مردمان ایران زمین، به سنگینی دارد میخزد و به جای این که انرژی و توان خود را از مردم بگیرد، با بودجههای کوچک و کم اثر دولتی نفس میکشد و این یک معنای مشخص دارد: با این رویه و روش به توسعه دریایی ایران نخواهیم رسید. زمانی توسعه همه جانبه و پایدار ایران ممکن میشود که همه مردم ایران در مسیر توسعه دریایی قرار بگیرند و همه نسبت به آن حس و علاقه و ارتباط داشته باشند.
این است که مساله فرهنگ به مفهوم «ارتباط توسعه دریایی ایران با مردم ایران» معنا پیدا میکند و نیازمند چند وجه فعالیت گسترده و عمیق است تا فرهنگ دریایی در ایران جان بگیرد.
یک وجه آن، مباحث علمی فرهنگی است. از نقطه نظر علم، باید تعریف و مشخص شود که «فرهنگ دریایی چیست و چگونه میتوان آن را در بین مردم ایران اشاغه داد». بی شک پاسخ به چنین سوالی، نیازمند تفکر و تلاش فکری دانشمندانی است که درک متقابل از دریا و فرهنگ و مردم داشته باشند. با چنین نگرشی است که «انجمن علمی مهندسی دریایی ایران» به عنوان یک پایگاه مشترک مردم و علم، معنا پیدا میکند و میتواند در مسیر تشخیص علمی چرایی و چگونگی فرهنگ دریایی در ایران، حرکت سازنده و تاریخی داشته باشد.
سکان انجمن به سوی فرهنگ
خبرهای رسیده حاکی است که انجمن مهندسی دریایی ایران، میتوان گفت برای اولین بار در تاریخ پیدایش خود و شاید حتا برای اولین بار در تاریخ کشور، «مساله فرهنگ و توسعه فرهنگ دریایی ایران را در جلسهای مورد بحث و بررسی قرار داده است.»
این خبر در نوع خود یک شگفتی است؛ زیرا معمولا از ارکان متعدد دریایی در باره فرهنگ شنیده ایم که «این موضوع به ما ربطی ندارد!»
نگاه سطحی به فرهنگ، درک سطحی از پدیده های اجتماعی و عدم درک رابطه بین فرهنگ و توسعه متوازن، باعث میشود که یک فرد موضع بیتفاوت و حتا متضاد با فرهنگ بگیرد؛ اما یک اندیشمند چه در رشته مهندسی و چه غیر آن، با درک عمیق از مقولههای فرهنگی و اجتماعی به خوبی میداند که فرهنگ و اجتماع با توسعه از هر نظر، رابطه مستقیم و عمیق دارد. فیزیک روح میخواهد و روح فیزیک و سازههای فیزیکی جز فرهنگ نیست. یک مهندس که در سطح کلان و گسترده کار میکند لزوما باید تفکر فرهنگی و اجتماعی هم داشته باشد و آگاه باشد که «توسعه منهای مردم معنا ندارد و ایجاد رابطه بین مردم و توسعه فقط با فرهنگسازی و توسعه فرهنگی ممکن است.»
این است که انجمن مهندسی دریایی ایران، به خوبی رابطه عمیق و ریشهای خود را فرهنگ را تشخیص داده، رابطه مستقیم بین توسعه فرهنگ دریایی با توسعه همه جانبه دریایی کشور را درک کرده و نسبت به آن واکنش مثبتی نشان داده است.
در آینده نزدیک تلاش میکنیم که با مصاحبه با مسئولان عالی این انجمن، نکات بیشتری را بازشناسی، بررسی و هماندیشی کنیم و نتایج را به مخاطبان محترم روزنامه دریایی سرآمد در میان بگذاریم.