سرمایهگذاریهای خصوصی خلا شکاف زیرساخت رشد اقتصادی
گروه تحلیل - عادل لک علیآبادی - اخیراً موسسه مککینزی گزارشی درخصوص سرمایه گذاری در حوزه زیرساخت منتشر کرده است. از این رو مختصراً بخشهایی از آن شرح داده میشود.
زیرساخت، یکی از اجزای حیاتی رشد اقتصادی است. حمل و نقل قابل اعتماد، لجستیک، انرژی، ارتباطات و سایر ارکان کلیدی برای تداوم فعالیت صنایع ضروری هستند. اما بخش عمدهای از زیرساختهای جهان در حال فرسودگی و از رده خارج شدن هستند و دیگر برای چالشهای پیشرو مناسب نیستند.
بسیاری از سیستمهایی که دههها پیش ساخته شدهاند، به پایان عمر مفید خود نزدیک میشوند. حتی زیرساختهای جدیدتر نیز ممکن است تحت فشارهای ناشی از تغییر پویاییهای جمعیتی، نوسانات اقلیمی یا تحولات دیجیتال قرار گیرند. شهرنشینی فزاینده، تغییرات ژئوپلیتیکی و ظهور فناوریهای جدید محدودیتهای سیستمهای زیرساختی موجود را آشکار میسازند.
در این میان، آنچه ما زیرساخت مینامیم در حال تغییر است. برای دههها، این اصطلاح بیشتر به داراییهای سنتی مانند جادهها، پلها، بنادر و شبکههای برق اشاره داشت. امروزه، تعریف زیرساخت در حال گسترش است تا پیش نیازهای مبتنی بر فناوری برای رشد مدرن مانند دیتاسنترهای فوق بزرگ، شبکههای فیبر نوری و ایستگاههای شارژ وسایل نقلیه الکتریکی را نیز در بر گیرد.
در نتیجه این سیستمهای زیرساختی جدیدتر ویژگیهای مشترک بسیاری با زیرساختهای سنتی دارند. طول عمر بالا، هزینههای سرمایهای اولیه سنگین، امکان ایجاد جریان نقدینگی پایدار برای سرمایهگذاران و ضرورت آنها برای تداوم توسعه اقتصادی. اما این سیستمهای جدیدتر تمایل دارند بیشتر بازار محور، غیرمتمرکز و ماژولار باشند و اغلب زیرساخت را به عنوان یک سرویس ارائه میدهند، به طوری که مشتریان به جای خرید یا اجاره یک دارایی، برای زمان در دسترس بودن یا خروجی آن هزینه میپردازند.براساس همین ویژگیهای جدید، شواهد نشان میدهد که سرمایه خصوصی از هم اکنون در حال افزایش حضور خود در حوزه زیرساخت است. به طوری که داراییهای تحت مدیریت در این بخش بین سالهای 2016 تا 2024 سه برابر شد و از حدود 500 میلیارد دلار به 1.5 تریلیون دلار افزایش یافت.
با این حال، این رشد چشمگیر تنها بخشی از تصویر است. برآوردها حاکی از آن است که برای تأمین نیازهای زیرساختی جهان تا سال 2040 مجموعاً به 106 تریلیون دلار سرمایهگذاری نیاز میباشد. این رقم نجومی نه تنها برای داراییهای سنتی مانند جادهها، بنادر، پلها و شبکههای برق بلکه برای نسل جدید این داراییها و همچنین ترکیب نوظهوری از سیستمها و تأسیسات در بخشهای مختلف کاملاً ضروری است.
این نیاز عظیم، فراتر از توانایی بخش دولتی برای تأمین سرمایه به تنهایی است. در این شرایط حساس، سرمایههای خصوصی نقش کلیدی ایفا میکنند. به طور مثال جذب سرمایه جهانی برای زیرساختها در سال 2025 به رکورد بیسابقه نزدیک به 200 میلیارد دلار رسید و از رکورد قبلی یعنی 180 میلیارد دلار در سال 2022 عبور کرد. با این حال، این رقم باوجود ثبت یک رکورد جدید، نشان دهنده شکاف عمیق بین سطح سرمایهگذاری فعلی و نیاز واقعی سالانه برای رسیدن به هدف 2040 است.
برای پر کردن این شکاف، سرمایهگذاریهای خصوصی آینده میتواند بر هفت بخش کلیدی انرژی و منابع، حمل و نقل و لجستیک، کشاورزی، دیجیتال و ارتباطات، آب و پسماند، زیرساختهای اجتماعی و دفاعی متمرکز شود.
زیرساخت، یکی از اجزای حیاتی رشد اقتصادی است. حمل و نقل قابل اعتماد، لجستیک، انرژی، ارتباطات و سایر ارکان کلیدی برای تداوم فعالیت صنایع ضروری هستند. اما بخش عمدهای از زیرساختهای جهان در حال فرسودگی و از رده خارج شدن هستند و دیگر برای چالشهای پیشرو مناسب نیستند.
بسیاری از سیستمهایی که دههها پیش ساخته شدهاند، به پایان عمر مفید خود نزدیک میشوند. حتی زیرساختهای جدیدتر نیز ممکن است تحت فشارهای ناشی از تغییر پویاییهای جمعیتی، نوسانات اقلیمی یا تحولات دیجیتال قرار گیرند. شهرنشینی فزاینده، تغییرات ژئوپلیتیکی و ظهور فناوریهای جدید محدودیتهای سیستمهای زیرساختی موجود را آشکار میسازند.
در این میان، آنچه ما زیرساخت مینامیم در حال تغییر است. برای دههها، این اصطلاح بیشتر به داراییهای سنتی مانند جادهها، پلها، بنادر و شبکههای برق اشاره داشت. امروزه، تعریف زیرساخت در حال گسترش است تا پیش نیازهای مبتنی بر فناوری برای رشد مدرن مانند دیتاسنترهای فوق بزرگ، شبکههای فیبر نوری و ایستگاههای شارژ وسایل نقلیه الکتریکی را نیز در بر گیرد.
در نتیجه این سیستمهای زیرساختی جدیدتر ویژگیهای مشترک بسیاری با زیرساختهای سنتی دارند. طول عمر بالا، هزینههای سرمایهای اولیه سنگین، امکان ایجاد جریان نقدینگی پایدار برای سرمایهگذاران و ضرورت آنها برای تداوم توسعه اقتصادی. اما این سیستمهای جدیدتر تمایل دارند بیشتر بازار محور، غیرمتمرکز و ماژولار باشند و اغلب زیرساخت را به عنوان یک سرویس ارائه میدهند، به طوری که مشتریان به جای خرید یا اجاره یک دارایی، برای زمان در دسترس بودن یا خروجی آن هزینه میپردازند.براساس همین ویژگیهای جدید، شواهد نشان میدهد که سرمایه خصوصی از هم اکنون در حال افزایش حضور خود در حوزه زیرساخت است. به طوری که داراییهای تحت مدیریت در این بخش بین سالهای 2016 تا 2024 سه برابر شد و از حدود 500 میلیارد دلار به 1.5 تریلیون دلار افزایش یافت.
با این حال، این رشد چشمگیر تنها بخشی از تصویر است. برآوردها حاکی از آن است که برای تأمین نیازهای زیرساختی جهان تا سال 2040 مجموعاً به 106 تریلیون دلار سرمایهگذاری نیاز میباشد. این رقم نجومی نه تنها برای داراییهای سنتی مانند جادهها، بنادر، پلها و شبکههای برق بلکه برای نسل جدید این داراییها و همچنین ترکیب نوظهوری از سیستمها و تأسیسات در بخشهای مختلف کاملاً ضروری است.
این نیاز عظیم، فراتر از توانایی بخش دولتی برای تأمین سرمایه به تنهایی است. در این شرایط حساس، سرمایههای خصوصی نقش کلیدی ایفا میکنند. به طور مثال جذب سرمایه جهانی برای زیرساختها در سال 2025 به رکورد بیسابقه نزدیک به 200 میلیارد دلار رسید و از رکورد قبلی یعنی 180 میلیارد دلار در سال 2022 عبور کرد. با این حال، این رقم باوجود ثبت یک رکورد جدید، نشان دهنده شکاف عمیق بین سطح سرمایهگذاری فعلی و نیاز واقعی سالانه برای رسیدن به هدف 2040 است.
برای پر کردن این شکاف، سرمایهگذاریهای خصوصی آینده میتواند بر هفت بخش کلیدی انرژی و منابع، حمل و نقل و لجستیک، کشاورزی، دیجیتال و ارتباطات، آب و پسماند، زیرساختهای اجتماعی و دفاعی متمرکز شود.