«سرآمد» بررسی میکند؛
«سواحل مَکُران» آخرین فرصت توسعه برای ایران
از پیشگیری خطر زمینخواری تا لزوم ملاحظات اجتماعی-انسانی
گروه توسعه -حمید عباسی راد - منطقه و سواحل مَکُران ظرفیت منطقهای بینظیر و بکری دارد و سالهاست که برای سرمایهگذاری آماده است. به لحاظ آب کفایت لازم را دارد تا طی دو سه سال به کشت و صنعت خوبی تبدیل شود. به لحاظ جا نمایی صنایع و فعالیتها گزارش دقیق انجامشده است. این گونه به نظر می رسد که الگوی نوینی از حکمرانی کشور در آنجا شکل خواهد گرفت این در صورتی است که سرمایهگذار خصوصی درگیر مسائل بوروکراتیک نشود.
توسعه همه جانبه سواحل و منطقه مَکُران در گرو جذب سرمایه خارجی است از آنجا که جذب سرمایه خارجی از مسیر دولت راه بهجایی نمیبرد فقط از طریق بخش خصوصی میتوان جذب سرمایه انجام داد.
اگر مَکُران فضایی برای تجربه توسعه منطقهای است؛ نباید به سیستم دولتی و خصولتی اجازه حضور داده شود و اینکه همهچیز ایزوله شود تا ملت کار کنند. منطقه مَکُران ظرفیت سرمایهگذاری و ظرفیت انسانی بالایی دارد. اینجا به نسخه جدیدی نیاز دارد نه نسخه آزمایششده و شکستخورده بلکه باید از تجربه تأییدشده بیرونی استفاده شود. باید سرمایهگذار خارجی ورود کند کارشناسان میگویند اشتباهات توسعه مرکزی نباید در بخش شرق تکرار کنیم. شاید توسعه مَکُران آخرین فرصت توسعه برای ایران باشد.
در سال 1399 تصویبنامه 31 سند استانی بهموازات سند آمایش ملی تصویبشده و تا فعالیت توسعهای کشور مبتنی بر سند آمایش سرزمینی سال 1399 باشد اما در حوزه مَکُران تنها نقطه سند آمایش و سند توسعه منطقهای دارد. مَکُران در حال حاضر، 7 میلیون هکتار وسعت توسعه دارد. در توسعه فضایی مَکُران و در سند آمایش، شهر چابهار شهر سطح یک در نظر گرفتهشده است که قرار است بار توسعهای را بر عهده گیرد.
«توسعه مَکُران اولویت دولت» شعار پزشکیان در ایام انتخابات بود
رئیسجمهوری در ایام انتخابات توسعه مَکُران را اولویت دولت خود اعلام کرد. پس از آن هم معاونت سیاستگذاری توسعه ملی و منطقهای ریاست جمهوری که در آنجا طرح پیشران و زنجیرههای ارزش را پیگیری میکند، در چند جلسه تشکیلشده، رئیسجمهوری از طرح کلی برای توسعه مَکُران پرسیده است. در جلسات متعددی که در سازمان برنامهوبودجه و شورای عالی امنیتی ملی برگزارشده هم به این موضوع پرداختهاند. سازمان برنامهوبودجه درباره مَکُران طرح آمایش سرزمینی را کار کرده است.
بارها در خبرها آمده که رئیسجمهوری خواهان گزارش درست و متقن از منطقه است که با بازدید محلی، گزارشی دقیق ارائه شده است.
در نشست های مکرر کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث اتاق ایران درباره توسعه منطقه مَکُران جلسات و نشستهای زیادی برگزار شده است در این برنامهها بارها توسعه مَکُران را یکی از اولویتهای کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث دانستهاند.
یکی از دستور کارهای کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث اتاق ایران بررسی ظرفیتهای توسعهای مَکُران است و اتاق ایران باید در این حوزه بسترسازیهای لازم را انجام دهد. برای همین با شورای توسعه سواحل همکاری نزدیکی دارد.
آن گونه که در برنامههای اتاق ایران اعلام شده است توجه و نگاه اتاق بازرگانی ایران به بسترسازی برای حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی است و در مورد توسعه سواحل مَکُران که در مسیر توسعه دولت چهاردهم قرار دارد، در مسیر سیاستهای اقتصادی دولت گام برداشته است و این ارتباط منسجم با سازمان برنامه و بودجه برای اتاق ایران بسیار مهم است.
مَکُران تنها نقطه سند آمایش و سند توسعه منطقهای است
اگر زمانی محور توسعه در ایران غرب کشور بود و شرق کمرنگ بود، الآن به محور شرق توجه شده است. در اواخر دهه 90 مطالعات آمایش به نتیجه رسیده که شرق پتانسیل بالایی دارد. قلمرو مستعد توسعه الگوی مطلوب سرمایهگذاری استقرار جمعیت و زیرساختها در سند آمایش مشخص شد.
در این سند اولویتهای توسعهای این منطقه مشخصشده است. 12 رسته دارای اولویت و پهنهبندی آنها برای حوزههای اقتصادی مشخصشده است. در مدل توسعه به توسعه منطقهای توجه شده و مَکُران فرصت توسعهای برای ایران است.
در باب انتخاب این مدل توسعه ایدههای فراوانی وجود دارد. سازمان برنامهوبودجه میخواهد شیوه جدیدی در مشارکت مالی در مَکُران پیگیری کند تا برای بقیه بخشها این الگویی باشد. اول اینکه واگرایی کسبوکار با طرح توسعه اتفاق نیفتد. جاهایی بخش خصوصی از بخش دولتی تضمین و تسهیل فرایند میخواهد نه زیرساخت.
اگر کل بخش را با بخش دولتی یا غیردولتی پیش رود، هزینهها خیلی بالا خواهد بود؛ باید طرحها را با همکاری بخش خصوصی و دولت پیش رود و این همان شرکت راهبردی است. در طرح توسعه مَکُران مسائل و چالشهای زیستمحیطی موردتوجه قرار گیرد و این فرآیندها تسریع شود.
ملاحظات اجتماعی-انسانی را باید جدی گرفت
60 درصد مردم چابهار در اسکان غیررسمی سکونت دارند. این سطح گسترده تصرف زمینی و زمینخواری است و ساکنی ندارد. این خطر جدی است. محدودیت و کمبود اجتماعی مثل حوزه درمان و بهداشت خطری جدی است. برای توسعه باید خدمات آموزشی و درمانی و خدمات پشتیبان اجتماعی ارائه شود.
فعالان محیط زیست و کارشناسان این حوزه معتقدند که سواحل زیبای چابهار نباید تخریب شود و مزیت زیستمحیطی برای اکوتوریسم زیر سازه مدرن له نشود. سواحل آزاد بخشی دست نیروی نظامی و بخش دست افراد فرصتطلب است که دولت میتواند جلوی این را بگیرد. زمین کشاورزی در زرآباد و باتوکلات نیروی کار را از پاکستان و بنگلادش تأمین میکنند. میوههای گرمسیری و کشاورزی نباید به خاطر طرح توسعه از بین برد بلکه این کشاورزی و ترکیب محصولات را باید ارتقا داد.
متاسفانه طبق گفته محلی ها؛ جامعه محلی در این شهرها نابودشده است و الآن جامعه محلی به نیروی خدماتی تبدیلشده و حاشیه بزرگی در این شهرها وجود دارد. باید به این موارد توجه شود. توانمندسازی جامعه محلی در دستور کار قرار گیرد. این ملاحظات باید موردتوجه سازمان برنامهوبودجه قرار گیرد.
در توسعه مَکُران باید به تجربه دنیا در حوزه توسعه متمرکز و غیرمتمرکز توجه شود. تفکرات برنامهریزی متمرکز از رسوبات دولتهای نفتی بوده است و انحصاری هم به مَکُران ندارد.
برای توسعه منطقه در اسناد و برنامهها به جایگاه بخش خصوصی باید توجه شود. باید مشخص شود در توسعه مَکُران بخش خصوصی چقدر حضور دارد آیا زیرساخت را بخش خصوصی تأمین میکند و بازگشت سرمایهاش چگونه خواهد بود؟ در شرایطی که قوانین خلقالساعه است و دولت تعهد خود را انجام نمیدهد، چگونه میتوان از بازگشت سرمایه مطمئن بود. نقش پیکانهای منطقهای در طرح توسعه مَکُران چه خواهد بود؟
برای جذب سرمایهگذار خارجی سرفصلهای زیادی وجود دارد که پایداری سیاسی -اقتصادی اصل اساسی است. دولت برای جذب سرمایه خارجی چه کرده و چه تضمینی در نظر گرفته است؟ در کل کارشناسان معتقدند، موضوع مهم و کلیدی این است: توسعه سواحل مَکُران نیازمند نسخه آزمایششده است، نه شکستخورده!
گروه توسعه -حمید عباسی راد - منطقه و سواحل مَکُران ظرفیت منطقهای بینظیر و بکری دارد و سالهاست که برای سرمایهگذاری آماده است. به لحاظ آب کفایت لازم را دارد تا طی دو سه سال به کشت و صنعت خوبی تبدیل شود. به لحاظ جا نمایی صنایع و فعالیتها گزارش دقیق انجامشده است. این گونه به نظر می رسد که الگوی نوینی از حکمرانی کشور در آنجا شکل خواهد گرفت این در صورتی است که سرمایهگذار خصوصی درگیر مسائل بوروکراتیک نشود.
توسعه همه جانبه سواحل و منطقه مَکُران در گرو جذب سرمایه خارجی است از آنجا که جذب سرمایه خارجی از مسیر دولت راه بهجایی نمیبرد فقط از طریق بخش خصوصی میتوان جذب سرمایه انجام داد.
اگر مَکُران فضایی برای تجربه توسعه منطقهای است؛ نباید به سیستم دولتی و خصولتی اجازه حضور داده شود و اینکه همهچیز ایزوله شود تا ملت کار کنند. منطقه مَکُران ظرفیت سرمایهگذاری و ظرفیت انسانی بالایی دارد. اینجا به نسخه جدیدی نیاز دارد نه نسخه آزمایششده و شکستخورده بلکه باید از تجربه تأییدشده بیرونی استفاده شود. باید سرمایهگذار خارجی ورود کند کارشناسان میگویند اشتباهات توسعه مرکزی نباید در بخش شرق تکرار کنیم. شاید توسعه مَکُران آخرین فرصت توسعه برای ایران باشد.
در سال 1399 تصویبنامه 31 سند استانی بهموازات سند آمایش ملی تصویبشده و تا فعالیت توسعهای کشور مبتنی بر سند آمایش سرزمینی سال 1399 باشد اما در حوزه مَکُران تنها نقطه سند آمایش و سند توسعه منطقهای دارد. مَکُران در حال حاضر، 7 میلیون هکتار وسعت توسعه دارد. در توسعه فضایی مَکُران و در سند آمایش، شهر چابهار شهر سطح یک در نظر گرفتهشده است که قرار است بار توسعهای را بر عهده گیرد.
«توسعه مَکُران اولویت دولت» شعار پزشکیان در ایام انتخابات بود
رئیسجمهوری در ایام انتخابات توسعه مَکُران را اولویت دولت خود اعلام کرد. پس از آن هم معاونت سیاستگذاری توسعه ملی و منطقهای ریاست جمهوری که در آنجا طرح پیشران و زنجیرههای ارزش را پیگیری میکند، در چند جلسه تشکیلشده، رئیسجمهوری از طرح کلی برای توسعه مَکُران پرسیده است. در جلسات متعددی که در سازمان برنامهوبودجه و شورای عالی امنیتی ملی برگزارشده هم به این موضوع پرداختهاند. سازمان برنامهوبودجه درباره مَکُران طرح آمایش سرزمینی را کار کرده است.
بارها در خبرها آمده که رئیسجمهوری خواهان گزارش درست و متقن از منطقه است که با بازدید محلی، گزارشی دقیق ارائه شده است.
در نشست های مکرر کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث اتاق ایران درباره توسعه منطقه مَکُران جلسات و نشستهای زیادی برگزار شده است در این برنامهها بارها توسعه مَکُران را یکی از اولویتهای کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث دانستهاند.
یکی از دستور کارهای کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث اتاق ایران بررسی ظرفیتهای توسعهای مَکُران است و اتاق ایران باید در این حوزه بسترسازیهای لازم را انجام دهد. برای همین با شورای توسعه سواحل همکاری نزدیکی دارد.
آن گونه که در برنامههای اتاق ایران اعلام شده است توجه و نگاه اتاق بازرگانی ایران به بسترسازی برای حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی است و در مورد توسعه سواحل مَکُران که در مسیر توسعه دولت چهاردهم قرار دارد، در مسیر سیاستهای اقتصادی دولت گام برداشته است و این ارتباط منسجم با سازمان برنامه و بودجه برای اتاق ایران بسیار مهم است.
مَکُران تنها نقطه سند آمایش و سند توسعه منطقهای است
اگر زمانی محور توسعه در ایران غرب کشور بود و شرق کمرنگ بود، الآن به محور شرق توجه شده است. در اواخر دهه 90 مطالعات آمایش به نتیجه رسیده که شرق پتانسیل بالایی دارد. قلمرو مستعد توسعه الگوی مطلوب سرمایهگذاری استقرار جمعیت و زیرساختها در سند آمایش مشخص شد.
در این سند اولویتهای توسعهای این منطقه مشخصشده است. 12 رسته دارای اولویت و پهنهبندی آنها برای حوزههای اقتصادی مشخصشده است. در مدل توسعه به توسعه منطقهای توجه شده و مَکُران فرصت توسعهای برای ایران است.
در باب انتخاب این مدل توسعه ایدههای فراوانی وجود دارد. سازمان برنامهوبودجه میخواهد شیوه جدیدی در مشارکت مالی در مَکُران پیگیری کند تا برای بقیه بخشها این الگویی باشد. اول اینکه واگرایی کسبوکار با طرح توسعه اتفاق نیفتد. جاهایی بخش خصوصی از بخش دولتی تضمین و تسهیل فرایند میخواهد نه زیرساخت.
اگر کل بخش را با بخش دولتی یا غیردولتی پیش رود، هزینهها خیلی بالا خواهد بود؛ باید طرحها را با همکاری بخش خصوصی و دولت پیش رود و این همان شرکت راهبردی است. در طرح توسعه مَکُران مسائل و چالشهای زیستمحیطی موردتوجه قرار گیرد و این فرآیندها تسریع شود.
ملاحظات اجتماعی-انسانی را باید جدی گرفت
60 درصد مردم چابهار در اسکان غیررسمی سکونت دارند. این سطح گسترده تصرف زمینی و زمینخواری است و ساکنی ندارد. این خطر جدی است. محدودیت و کمبود اجتماعی مثل حوزه درمان و بهداشت خطری جدی است. برای توسعه باید خدمات آموزشی و درمانی و خدمات پشتیبان اجتماعی ارائه شود.
فعالان محیط زیست و کارشناسان این حوزه معتقدند که سواحل زیبای چابهار نباید تخریب شود و مزیت زیستمحیطی برای اکوتوریسم زیر سازه مدرن له نشود. سواحل آزاد بخشی دست نیروی نظامی و بخش دست افراد فرصتطلب است که دولت میتواند جلوی این را بگیرد. زمین کشاورزی در زرآباد و باتوکلات نیروی کار را از پاکستان و بنگلادش تأمین میکنند. میوههای گرمسیری و کشاورزی نباید به خاطر طرح توسعه از بین برد بلکه این کشاورزی و ترکیب محصولات را باید ارتقا داد.
متاسفانه طبق گفته محلی ها؛ جامعه محلی در این شهرها نابودشده است و الآن جامعه محلی به نیروی خدماتی تبدیلشده و حاشیه بزرگی در این شهرها وجود دارد. باید به این موارد توجه شود. توانمندسازی جامعه محلی در دستور کار قرار گیرد. این ملاحظات باید موردتوجه سازمان برنامهوبودجه قرار گیرد.
در توسعه مَکُران باید به تجربه دنیا در حوزه توسعه متمرکز و غیرمتمرکز توجه شود. تفکرات برنامهریزی متمرکز از رسوبات دولتهای نفتی بوده است و انحصاری هم به مَکُران ندارد.
برای توسعه منطقه در اسناد و برنامهها به جایگاه بخش خصوصی باید توجه شود. باید مشخص شود در توسعه مَکُران بخش خصوصی چقدر حضور دارد آیا زیرساخت را بخش خصوصی تأمین میکند و بازگشت سرمایهاش چگونه خواهد بود؟ در شرایطی که قوانین خلقالساعه است و دولت تعهد خود را انجام نمیدهد، چگونه میتوان از بازگشت سرمایه مطمئن بود. نقش پیکانهای منطقهای در طرح توسعه مَکُران چه خواهد بود؟
برای جذب سرمایهگذار خارجی سرفصلهای زیادی وجود دارد که پایداری سیاسی -اقتصادی اصل اساسی است. دولت برای جذب سرمایه خارجی چه کرده و چه تضمینی در نظر گرفته است؟ در کل کارشناسان معتقدند، موضوع مهم و کلیدی این است: توسعه سواحل مَکُران نیازمند نسخه آزمایششده است، نه شکستخورده!