«سرآمد» گزارش میدهد؛
«جزایر خلیج فارس» موتور بازسازی اقتصاد ایران در پساجنگ
اقتصاد دریاپایه و فرصت تاریخی بازآفرینی جنوب ایران
گروه گزارش - حمید الماسی نیا - جنگها معمولاً زیرساختها را تخریب میکنند، اما در عین حال فرصت بازتعریف مسیر توسعه را نیز فراهم میآورند و در شرایط پساجنگ، کشورها ناگزیرند میان بازگشت به الگوهای گذشته یا حرکت به سوی مدلهای جدید رشد اقتصادی یکی را انتخاب کنند که برای ایران، اقتصاد دریاپایه میتواند مهمترین گزینه این انتخاب باشد.
خلیج فارس و تنگه هرمز نه فقط یک مزیت جغرافیایی، بلکه یک ظرفیت راهبردی برای بازسازی اقتصادی کشور هستند و در این میان، پنج جزیره کیش، قشم، هرمز، لاوان و ابوموسی میتوانند به جایگاه جدیدی در معادلات توسعه ملی دست یابند؛ جایگاهی که بر پایه تجارت، گردشگری، لجستیک، صنایع دریایی، اقتصاد دانشبنیان و انرژیهای نو تعریف میشود.
کیش؛ دروازه بازگشت سرمایه و گردشگری
در دوران پساجنگ، نخستین نیاز اقتصاد ایران احیای اعتماد سرمایهگذاران و فعالسازی جریان سرمایه است و جزیره کیش بیش از هر نقطه دیگری ظرفیت ایفای این نقش را دارد و این جزیره طی دهههای گذشته زیرساختهای اقامتی، فرودگاهی، خدماتی و تجاری قابل توجهی ایجاد کرده و اکنون میتواند به سکوی جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور، شرکتهای منطقهای و گردشگران خارجی تبدیل شود.
توسعه گردشگری دریایی، راهاندازی خطوط کروز منطقهای، ایجاد مراکز مالی بینالمللی و تبدیل کیش به هاب نمایشگاهی خلیج فارس میتواند نقش این جزیره را از یک بازار مصرف داخلی به یک مرکز مبادلات منطقهای ارتقا دهد و در افق توسعه جزیره کیش میتواند نخستین نماد بازگشت اقتصاد ایران به مدار تعاملات منطقهای باشد.
قشم؛ قلب اقتصاد دریاپایه ایران
اگر قرار باشد یک جزیره پرچمدار توسعه پساجنگ ایران باشد، آن جزیره قشم است، وسعت جغرافیایی، مجاورت با تنگه هرمز، برخورداری از منطقه آزاد، ظرفیت صنایع دریایی، شیلات، پتروشیمی، لجستیک و گردشگری طبیعی، مجموعهای کمنظیر از مزیتها را در اختیار جزیره قشم قرار داده است و دوران پساجنگ فرصتی است تا قشم از یک منطقه دارای ظرفیت به یک منطقه مولد ثروت تبدیل شود.
توسعه شهرکهای صنایع دریایی، مراکز تعمیر کشتی، بنادر نسل جدید، پایانههای صادراتی، گردشگری ژئوپارک جهانی و صنایع خلاق بومی میتواند هزاران فرصت شغلی پایدار برای ساکنان جزیره ایجاد کند و در افق توسعه جزیره قشم توان تبدیل شدن به پایتخت اقتصاد دریاپایه ایران را دارد.
لاوان؛ گذار از نفت به اقتصاد متنوع
بازسازی اقتصادی آینده نمیتواند تنها بر نفت متکی باشد و جزیره لاوان که سالها به عنوان یک پایانه نفتی شناخته شده، اکنون باید برای دوران جدید آماده شود که اقتصاد جهانی به سمت کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی حرکت میکند و همین موضوع ضرورت تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی لاوان را دوچندان کرده است.
صنایع دریایی، آبزیپروری پیشرفته، انرژی خورشیدی و بادی، خدمات فنی و مهندسی دریایی و گردشگری تخصصی میتوانند مکمل اقتصاد نفتی جزیره شوند که در افق توسعه جزیره لاوان باید از یک جزیره نفتی به یک جزیره انرژی تبدیل شود.
هرمز؛ پایتخت گردشگری فرهنگی خلیج فارس
هرمز در دوران پساجنگ میتواند روایت تازهای از توسعه ارائه دهد؛ توسعهای مبتنی بر فرهنگ، هنر، محیط زیست و اقتصاد خلاق را به نمایش بگذارد.
خاکهای رنگین، چشماندازهای زمینشناختی کمنظیر، معماری بومی و سبک زندگی محلی ظرفیتهایی هستند که در بسیاری از کشورهای منطقه وجود ندارند که تجربه جهانی نشان میدهد که اقتصاد خلاق و گردشگری فرهنگی میتواند درآمدی پایدارتر و کمهزینهتر از بسیاری صنایع سنگین ایجاد کند.
سرمایهگذاری در زیرساختهای اقامتی سازگار با محیط زیست، اسکلههای گردشگری و برندینگ بینالمللی هرمز میتواند این جزیره را به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری خاورمیانه تبدیل کند که در افق توسعه جزیره هرمز میتواند به نماد جهانی هویت فرهنگی خلیج فارس بدل شود.
بوموسی؛ جزیره امنیت و توسعه
در شرایط پساجنگ، امنیت و توسعه دو روی یک سکه هستند، جزیره بوموسی با قرارگیری در یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی منطقه میتواند علاوه بر نقش راهبردی خود، به مرکزی برای فعالیتهای دریایی، شیلات، خدمات بندری و پایش محیط زیست دریایی تبدیل شود.
توسعه زیرساختهای عمومی، ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و ایجاد مشوقهای اقتصادی برای سرمایهگذاری، میتواند زمینه تثبیت جمعیت و رونق اقتصادی جزیره را فراهم کند که در افق توسعه جزیره ابوموسی باید از یک نقطه صرفاً راهبردی به یک جامعه پویا و مولد تبدیل شود.
سه اولویت ملی برای جهش جزایر
در دوران پساجنگ
حکمرانی یکپارچه جزایر از بزرگترین مانع توسعه جزایر، که تعدد مراکز تصمیمگیری است و با ایجاد مدیریت یکپارچه اقتصاد دریاپایه و کاهش بروکراسی میتواند سرعت سرمایهگذاری را به شکل محسوسی افزایش دهد.
سرمایهگذاری در زیرساختهای دریایی در بنادر نسل جدید، شهرکهای صنایع دریایی، ناوگان گردشگری دریایی، انرژیهای تجدیدپذیر و شبکههای هوشمند حملونقل باید در اولویت برنامههای بازسازی قرار گیرند.
توسعه زمانی پایدار است که مردم جزایر در مرکز آن قرار داشته باشند و با آموزش نیروی انسانی، حمایت از کارآفرینی بومی، توسعه صنایع دستی، شیلات و گردشگری محلی باید بخش جداییناپذیر برنامههای توسعه باشد.
و در پایان
دوران پساجنگ میتواند نقطه عطفی در تاریخ توسعه جنوب ایران باشد که جزایر خلیج فارس دیگر نباید صرفاً به عنوان نقاطی برای استخراج منابع یا استقرار زیرساختهای حاکمیتی دیده شوند؛ آنها میتوانند موتورهای رشد اقتصادی، مراکز نوآوری دریایی و دروازههای اتصال ایران به اقتصاد منطقه باشند.
کیش دروازه سرمایهگذاری ، قشم قلب اقتصاد دریاپایه، هرمز پایتخت گردشگری فرهنگی، لاوان مرکز انرژیهای آینده و ابوموسی نماد پیوند امنیت و توسعه در پساجنگ باشند و آینده اقتصاد ایران تا حد زیادی به این پرسش وابسته است که آیا کشور خواهد توانست از ساحل به دریا نگاه کند یا همچنان از دریا تنها به عنوان مرز آبی خود یاد خواهد کرد و در جهان جدید، ثروت در دل دریاست و توسعه از سواحل آغاز میشود.
گروه گزارش - حمید الماسی نیا - جنگها معمولاً زیرساختها را تخریب میکنند، اما در عین حال فرصت بازتعریف مسیر توسعه را نیز فراهم میآورند و در شرایط پساجنگ، کشورها ناگزیرند میان بازگشت به الگوهای گذشته یا حرکت به سوی مدلهای جدید رشد اقتصادی یکی را انتخاب کنند که برای ایران، اقتصاد دریاپایه میتواند مهمترین گزینه این انتخاب باشد.
خلیج فارس و تنگه هرمز نه فقط یک مزیت جغرافیایی، بلکه یک ظرفیت راهبردی برای بازسازی اقتصادی کشور هستند و در این میان، پنج جزیره کیش، قشم، هرمز، لاوان و ابوموسی میتوانند به جایگاه جدیدی در معادلات توسعه ملی دست یابند؛ جایگاهی که بر پایه تجارت، گردشگری، لجستیک، صنایع دریایی، اقتصاد دانشبنیان و انرژیهای نو تعریف میشود.
کیش؛ دروازه بازگشت سرمایه و گردشگری
در دوران پساجنگ، نخستین نیاز اقتصاد ایران احیای اعتماد سرمایهگذاران و فعالسازی جریان سرمایه است و جزیره کیش بیش از هر نقطه دیگری ظرفیت ایفای این نقش را دارد و این جزیره طی دهههای گذشته زیرساختهای اقامتی، فرودگاهی، خدماتی و تجاری قابل توجهی ایجاد کرده و اکنون میتواند به سکوی جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور، شرکتهای منطقهای و گردشگران خارجی تبدیل شود.
توسعه گردشگری دریایی، راهاندازی خطوط کروز منطقهای، ایجاد مراکز مالی بینالمللی و تبدیل کیش به هاب نمایشگاهی خلیج فارس میتواند نقش این جزیره را از یک بازار مصرف داخلی به یک مرکز مبادلات منطقهای ارتقا دهد و در افق توسعه جزیره کیش میتواند نخستین نماد بازگشت اقتصاد ایران به مدار تعاملات منطقهای باشد.
قشم؛ قلب اقتصاد دریاپایه ایران
اگر قرار باشد یک جزیره پرچمدار توسعه پساجنگ ایران باشد، آن جزیره قشم است، وسعت جغرافیایی، مجاورت با تنگه هرمز، برخورداری از منطقه آزاد، ظرفیت صنایع دریایی، شیلات، پتروشیمی، لجستیک و گردشگری طبیعی، مجموعهای کمنظیر از مزیتها را در اختیار جزیره قشم قرار داده است و دوران پساجنگ فرصتی است تا قشم از یک منطقه دارای ظرفیت به یک منطقه مولد ثروت تبدیل شود.
توسعه شهرکهای صنایع دریایی، مراکز تعمیر کشتی، بنادر نسل جدید، پایانههای صادراتی، گردشگری ژئوپارک جهانی و صنایع خلاق بومی میتواند هزاران فرصت شغلی پایدار برای ساکنان جزیره ایجاد کند و در افق توسعه جزیره قشم توان تبدیل شدن به پایتخت اقتصاد دریاپایه ایران را دارد.
لاوان؛ گذار از نفت به اقتصاد متنوع
بازسازی اقتصادی آینده نمیتواند تنها بر نفت متکی باشد و جزیره لاوان که سالها به عنوان یک پایانه نفتی شناخته شده، اکنون باید برای دوران جدید آماده شود که اقتصاد جهانی به سمت کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی حرکت میکند و همین موضوع ضرورت تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی لاوان را دوچندان کرده است.
صنایع دریایی، آبزیپروری پیشرفته، انرژی خورشیدی و بادی، خدمات فنی و مهندسی دریایی و گردشگری تخصصی میتوانند مکمل اقتصاد نفتی جزیره شوند که در افق توسعه جزیره لاوان باید از یک جزیره نفتی به یک جزیره انرژی تبدیل شود.
هرمز؛ پایتخت گردشگری فرهنگی خلیج فارس
هرمز در دوران پساجنگ میتواند روایت تازهای از توسعه ارائه دهد؛ توسعهای مبتنی بر فرهنگ، هنر، محیط زیست و اقتصاد خلاق را به نمایش بگذارد.
خاکهای رنگین، چشماندازهای زمینشناختی کمنظیر، معماری بومی و سبک زندگی محلی ظرفیتهایی هستند که در بسیاری از کشورهای منطقه وجود ندارند که تجربه جهانی نشان میدهد که اقتصاد خلاق و گردشگری فرهنگی میتواند درآمدی پایدارتر و کمهزینهتر از بسیاری صنایع سنگین ایجاد کند.
سرمایهگذاری در زیرساختهای اقامتی سازگار با محیط زیست، اسکلههای گردشگری و برندینگ بینالمللی هرمز میتواند این جزیره را به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری خاورمیانه تبدیل کند که در افق توسعه جزیره هرمز میتواند به نماد جهانی هویت فرهنگی خلیج فارس بدل شود.
بوموسی؛ جزیره امنیت و توسعه
در شرایط پساجنگ، امنیت و توسعه دو روی یک سکه هستند، جزیره بوموسی با قرارگیری در یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی منطقه میتواند علاوه بر نقش راهبردی خود، به مرکزی برای فعالیتهای دریایی، شیلات، خدمات بندری و پایش محیط زیست دریایی تبدیل شود.
توسعه زیرساختهای عمومی، ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و ایجاد مشوقهای اقتصادی برای سرمایهگذاری، میتواند زمینه تثبیت جمعیت و رونق اقتصادی جزیره را فراهم کند که در افق توسعه جزیره ابوموسی باید از یک نقطه صرفاً راهبردی به یک جامعه پویا و مولد تبدیل شود.
سه اولویت ملی برای جهش جزایر
در دوران پساجنگ
حکمرانی یکپارچه جزایر از بزرگترین مانع توسعه جزایر، که تعدد مراکز تصمیمگیری است و با ایجاد مدیریت یکپارچه اقتصاد دریاپایه و کاهش بروکراسی میتواند سرعت سرمایهگذاری را به شکل محسوسی افزایش دهد.
سرمایهگذاری در زیرساختهای دریایی در بنادر نسل جدید، شهرکهای صنایع دریایی، ناوگان گردشگری دریایی، انرژیهای تجدیدپذیر و شبکههای هوشمند حملونقل باید در اولویت برنامههای بازسازی قرار گیرند.
توسعه زمانی پایدار است که مردم جزایر در مرکز آن قرار داشته باشند و با آموزش نیروی انسانی، حمایت از کارآفرینی بومی، توسعه صنایع دستی، شیلات و گردشگری محلی باید بخش جداییناپذیر برنامههای توسعه باشد.
و در پایان
دوران پساجنگ میتواند نقطه عطفی در تاریخ توسعه جنوب ایران باشد که جزایر خلیج فارس دیگر نباید صرفاً به عنوان نقاطی برای استخراج منابع یا استقرار زیرساختهای حاکمیتی دیده شوند؛ آنها میتوانند موتورهای رشد اقتصادی، مراکز نوآوری دریایی و دروازههای اتصال ایران به اقتصاد منطقه باشند.
کیش دروازه سرمایهگذاری ، قشم قلب اقتصاد دریاپایه، هرمز پایتخت گردشگری فرهنگی، لاوان مرکز انرژیهای آینده و ابوموسی نماد پیوند امنیت و توسعه در پساجنگ باشند و آینده اقتصاد ایران تا حد زیادی به این پرسش وابسته است که آیا کشور خواهد توانست از ساحل به دریا نگاه کند یا همچنان از دریا تنها به عنوان مرز آبی خود یاد خواهد کرد و در جهان جدید، ثروت در دل دریاست و توسعه از سواحل آغاز میشود.