«دریادلان دنا» شهیدان گمنام تجارت دریایی ایران
امید اسماعیلی- روز جهانی دریانورد، در تقویم جهانی روز تجلیل از انسانهایی است که چرخ تجارت جهان را بر پهنه دریاها به حرکت درمیآورند. روز پاسداشت مردان و زنانی که دور از خانه، خانواده و سرزمین خود، مسئولیت انتقال کالا، تأمین امنیت مسیرهای دریایی و پایداری زنجیره تأمین جهانی را بر عهده دارند. اما امسال برای جامعه دریایی ایران، این روز رنگ و بویی دیگر دارد؛ رنگ اندوه، رنگ دلتنگی و رنگ یادآوری نام مردانی که در آبهای دوردست، آخرین مأموریت خود را ناتمام گذاشتند و به قافله شهیدان پیوستند.
در روز جهانی دریانورد، نمیتوان از دریا سخن گفت و نام دریادلان ناوشکن دنا را بر زبان نیاورد. آنان تنها خدمه یک شناور نظامی نبودند. آنان بخشی از سرمایه انسانی ایران بودند؛ جوانان، افسران، درجهداران و نیروهایی که سالها برای حضور در دریا آموزش دیده بودند تا از منافع ملی کشور دفاع کنند. مردانی که مأموریت خود را نه در مرزهای خاکی، بلکه در پهنه بیانتها و پرمخاطره دریاها دنبال میکردند.
شاید بسیاری از مردم ندانند که امنیت تجارت دریایی، امنیت بنادر، امنیت صادرات و واردات و امنیت کشتیرانی کشور، تنها با ساخت اسکله و خرید کشتی تأمین نمیشود. در پشت پرده همه این فعالیتها، انسانهایی ایستادهاند که حضور آنان ضامن استمرار حیات اقتصادی کشور است. مردانی که گاه صدها و هزاران کیلومتر دورتر از سواحل ایران، مسئولیت دفاع از پرچم کشور را برعهده میگیرند.
«دریادلان دنا» از نسل دفاع از پرچم کشور
نسلی که برای انجام مأموریتی حرفهای و حضور در رزمایش بینالمللی راهی آبهای دوردست شد. در میان آنان نیروهای جوان و افرادی حضور داشتند که بخشی از فرآیند آموزشهای عملی خود را سپری میکردند. جوانانی که قرار بود تجربه بیاموزند، مهارت کسب کنند و در آینده ستونهای توان دریایی کشور باشند. خانوادههایشان آنان را بدرقه کردند تا با افتخار بازگردند؛ اما تقدیر، سرنوشت دیگری برای آنان رقم زد.
امروز روایتهای مختلفی از آن حادثه تلخ مطرح میشود. روایتهایی که بخشی از آن از زبان نجاتیافتگان نقل شده است. روایتهایی که از حملهای ناگهانی و بدون اخطار سخن میگویند؛ حملهای که فرصت تصمیمگیری را از بسیاری از دریادلان گرفت. روایتهایی که از لحظات تلخ پس از آسیب دیدن شناور سخن میگویند؛ از زمانی که خدمه برای نجات جان خود تلاش میکردند و امید داشتند که بتوانند از دل حادثه جان سالم به در ببرند.
آنچه این روایتها را دردناکتر میکند، ادعاهایی است که از ادامه حملات در حالی حکایت دارد که شماری از خدمه در حال تخلیه شناور و استفاده از تجهیزات نجات بودند. ادعاهایی که اگر در تاریخ این حادثه به اثبات برسند، تصویری تکاندهنده از بیرحمی جنگ در دریا را به نمایش خواهند گذاشت.
اما فارغ از همه روایتها، یک واقعیت انکارناپذیر وجود دارد؛ ایران جمعی از فرزندان شجاع خود را از دست داده است.
مردانی که برای دفاع از امنیت دریایی کشور در مأموریت بودند.مردانی که برای پاسداری از منافع ملی ایران در دریا حضور داشتند.
مردانی که بخشی از زنجیره امنیت تجارت دریایی کشور به شمار میرفتند.
شاید برای افکار عمومی، تجارت دریایی مفهومی اقتصادی باشد؛ مجموعهای از آمارها، ارقام صادرات و واردات، بنادر و کشتیها. اما فعالان صنعت حملونقل دریایی به خوبی میدانند که پشت هر کانتینر، هر کشتی و هر بندر، امنیتی نهفته است که بدون آن هیچ اقتصادی پایدار نخواهد ماند. امنیتی که گاه بهای آن را انسانهایی میپردازند که نامشان کمتر در تیترها دیده میشود دریادلان دنا از جمله همین انسانها بودند.
آنان نه در جستوجوی شهرت بودند و نه در انتظار تقدیر. وظیفه خود را انجام میدادند؛ همان وظیفهای که سالها برای آن آموزش دیده بودند. آنان به دریا رفتند تا پرچم ایران را در آبهای آزاد برافراشته نگه دارند و نشان دهند که جمهوری اسلامی ایران، همچنان کشوری دریایی با حضوری مؤثر در آبراههای بینالمللی است.
امروز که از اقتصاد دریامحور سخن میگوییم، نباید فراموش کنیم که تحقق این آرمان تنها با سرمایهگذاری و توسعه زیرساختها ممکن نیست. اقتصاد دریامحور پیش از هر چیز به انسانهایی نیاز دارد که حاضر باشند مسئولیت حضور در دریا را بپذیرند؛ انسانهایی که شبها و روزها را دور از خانه سپری کنند، خطر را به جان بخرند و امنیت کشور را در دورترین نقاط جهان تأمین کنند.
شهیدان دنا از همین جنس بودند.
فرزندان ایران. فرزندان دریا. حارسان امنیت دریایی. نگهبانان خاموش تجارت دریایی کشور.
مردانی که شاید بسیاری از هموطنان هرگز آنان را از نزدیک ندیده باشند، اما آسودگی خاطر میلیونها ایرانی به تلاش و فداکاری انسانهایی چون آنان وابسته است.
امروز در روز جهانی دریانورد، جامعه دریایی ایران سوگوار از دست دادن بخشی از سرمایه انسانی خودش است. سرمایهای که با سالها آموزش، تجربه و تعهد شکل گرفته بود و میتوانست سالها در خدمت توسعه توان دریایی کشور قرار گیرد.
دریا همواره برای ایرانیان نماد زندگی، تجارت، ارتباط و توسعه بوده است. اما گاهی همین دریا به گواهی تلخترین فداکاریها تبدیل میشود. گاهی دریا شاهد آخرین لحظات مردانی میشود که برای ایران ایستادهاند و تا آخرین نفس بر عهد خود باقی ماندهاند.
امروز، در روز جهانی دریانورد، نام دریادلان ناوشکن دنا را با احترام یاد میکنیم.
نه فقط به عنوان خدمه یک ناوشکن.
نه فقط به عنوان نیروهای نیروی دریایی ارتش.
بلکه به عنوان شهیدان گمنام تجارت دریایی ایران؛ مردانی که در خط مقدم امنیت دریایی کشور ایستادند تا چراغ حضور ایران در دریا خاموش نشود. یادشان جاودان. نامشان ماندگار. و راهشان چراغ راه نسلهای آینده دریانوردان ایران.