ماندگاری ۵ساله آلودگی در خلیج فارس ؛
پژوهشگاه اقیانوسشناسی سازوکار علمی حفاظت را خواستار شد
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی با هشدار نسبت به ماندگاری چندساله آلایندهها در خلیج فارس گفت: هر قطره آلودگی که وارد این آبراه شود، به دلیل زمان ماندگاری طولانی آب و جریانهای دریایی میتواند سالها در منطقه باقی بماند و اکوسیستمهای حساس از جمله مانگروها و صخرههای مرجانی را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش اقتصادسرآمد، علی مهدینیا با بیان اینکه بر اساس دادههای علمی معتبر، زمان ماندگاری آب در خلیجفارس بین ۲ تا ۵ سال (و در برخی برآوردها تا ۷ سال) تخمین زده میشود، گفت: این یعنی هر قطره آلودگی که وارد این آبراه میشود، نه تنها برای ماهها و سالها در منطقه باقی میماند، بلکه به دلیل جریانهای سطحی ورودی از تنگه هرمز، مستقیما به سواحل شمالی (سواحل ایران) هدایت میشود. در چنین شرایطی، سواحل استان هرمزگان، از قشم و بندرعباس تا میناب، اولین و بزرگترین دریافتکننده آلودگیهای ناشی از تردد روزانه حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰ کشتی هستند.
وی افزود: برخلاف ادعاهای مکرر برخی محافل خارجی، تنگه هرمز آبهای بینالمللی محسوب نمیشود. از نظر جغرافیایی و حقوقی، تمام پهنه این تنگه در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و هیچ بخشی از آن جزء آبهای آزاد یا مناطق انحصاری اقتصادی به شمار نمیرود. بنابراین، هرگونه عبور و مرور در این آبراه، مشمول قوانین حاکمیت ملی دو کشور بوده و ایران به عنوان یکی از دو کشور ساحلی، نه تنها حق، بلکه مسئولیت دارد که از این گذرگاه حیاتی در برابر تخریب محیطزیست محافظت کند.
مهدینیا با اشاره به طیف گسترده آلایندههای اکوسیستم خلیج فارس، اظهار کرد: تردد انبوه شناورها، حجم عظیمی از آلایندهها را وارد خلیجفارس میکند که برخی از این آلودگیها شامل نشت نفت و فرآوردههای نفتی، مواد شیمیایی سمی، فاضلاب انسانی و زبالههای پلاستیکی، فلزات سنگین حاصل از رنگهای ضد رسوب و پساب اسکرابر، گونههای مهاجم ناشی از آب توازن کشتیها، آلودگی صوتی، حرارتی و انتشار گازهای اسیدی، میکروپلاستیکهای ناشی از سایش بدنه و در مواردی، مواد رادیواکتیو میشود.
وی با تاکید بر اینکه تمامی این آلایندهها، اکوسیستمهای ارزشمند و حساس منطقه را تهدید میکنند؛ این اکوسیستم را از رویشگاههای مانگرویی سیریک و قشم (با گونههای چندل و حرا) تا صخرههای مرجانی کیش، لارک و قشم دانست که از مهمترین ذخایر تنوع زیستی جهان محسوب میشوند.
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی، این پژوهشگاه را به عنوان مرجع علمی معتبر کشور معرفی کرد که طی سالهای اخیر پایشهای گستردهای در منطقه انجام داده است و ادامه داد: بررسی دادههای گشتهای ۲۰۲۲-۲۰۲۱ نشان میدهد که وضعیت میکروپلاستیکها و فلزات سنگین در منطقه به سطحی هشداردهنده رسیده است. به ویژه، آلودگی شدید به سرب، روی و مس در ذرات معلق بخش شمالی تنگه هرمز ثبت شده که مستقیماً با تردد شناورها مرتبط است.
مهدینیا، خلیجفارس را به عنوان گرمترین دریای جهان دانست و یادآور شد: سالها است که مرز جغرافیایی پراکنش صخرههای مرجانی محسوب میشود. مرجانهای این منطقه با شرایط سخت شوری بالا، نوسانات دمایی ۱۵ تا ۳۶ درجه و بادهای موسمی سازگار شدهاند، اما اکنون تغییر اقلیم و گرمایش ناشی از انتشار گازهای گلخانهای، این سازگاری را به چالش کشیده است.
وی اضافه کرد: مطالعات پژوهشگران ایرانی بر روی دادههای مربوط به سالهای ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۲ نشان میدهد که نسبت فتوسنتز به کلسیفیکاسیون در اکوسیستمهای آبی خلیجفارس به شدت تغییر کرده است. این تغییر، زنگ خطری جدی است که اگر ادامه یابد، خلیجفارس از یک تولیدکننده کربنات (که نقشی حیاتی در چرخه کربن جهانی دارد) به یک تولیدکننده مواد آلی تبدیل خواهد شد. پیامدهای این دگرگونی برای زنجیره غذایی، صید و صیادی و امنیت غذایی منطقه، ناشناخته اما حتماً فاجعهبار خواهد بود.اوخاطر نشان کرد: کشورهای صنعتی که بخش عمدهای از نفت و گاز مصرفی خود را از خلیجفارس تأمین میکنند، سهم اصلی را در ایجاد این آلودگیها و تشدید تغییر اقلیم دارند. این تأثیرات، مستقیم (ناشی از تردد نفتکشها) و غیرمستقیم (ناشی از افزایش CO₂ جوی و گرمایش جهانی) است و منطقه خلیجفارس به دلیل حساسیت بالا، بیشترین آسیب را میبیند.
به گزارش اقتصادسرآمد، علی مهدینیا با بیان اینکه بر اساس دادههای علمی معتبر، زمان ماندگاری آب در خلیجفارس بین ۲ تا ۵ سال (و در برخی برآوردها تا ۷ سال) تخمین زده میشود، گفت: این یعنی هر قطره آلودگی که وارد این آبراه میشود، نه تنها برای ماهها و سالها در منطقه باقی میماند، بلکه به دلیل جریانهای سطحی ورودی از تنگه هرمز، مستقیما به سواحل شمالی (سواحل ایران) هدایت میشود. در چنین شرایطی، سواحل استان هرمزگان، از قشم و بندرعباس تا میناب، اولین و بزرگترین دریافتکننده آلودگیهای ناشی از تردد روزانه حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰ کشتی هستند.
وی افزود: برخلاف ادعاهای مکرر برخی محافل خارجی، تنگه هرمز آبهای بینالمللی محسوب نمیشود. از نظر جغرافیایی و حقوقی، تمام پهنه این تنگه در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و هیچ بخشی از آن جزء آبهای آزاد یا مناطق انحصاری اقتصادی به شمار نمیرود. بنابراین، هرگونه عبور و مرور در این آبراه، مشمول قوانین حاکمیت ملی دو کشور بوده و ایران به عنوان یکی از دو کشور ساحلی، نه تنها حق، بلکه مسئولیت دارد که از این گذرگاه حیاتی در برابر تخریب محیطزیست محافظت کند.
مهدینیا با اشاره به طیف گسترده آلایندههای اکوسیستم خلیج فارس، اظهار کرد: تردد انبوه شناورها، حجم عظیمی از آلایندهها را وارد خلیجفارس میکند که برخی از این آلودگیها شامل نشت نفت و فرآوردههای نفتی، مواد شیمیایی سمی، فاضلاب انسانی و زبالههای پلاستیکی، فلزات سنگین حاصل از رنگهای ضد رسوب و پساب اسکرابر، گونههای مهاجم ناشی از آب توازن کشتیها، آلودگی صوتی، حرارتی و انتشار گازهای اسیدی، میکروپلاستیکهای ناشی از سایش بدنه و در مواردی، مواد رادیواکتیو میشود.
وی با تاکید بر اینکه تمامی این آلایندهها، اکوسیستمهای ارزشمند و حساس منطقه را تهدید میکنند؛ این اکوسیستم را از رویشگاههای مانگرویی سیریک و قشم (با گونههای چندل و حرا) تا صخرههای مرجانی کیش، لارک و قشم دانست که از مهمترین ذخایر تنوع زیستی جهان محسوب میشوند.
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی، این پژوهشگاه را به عنوان مرجع علمی معتبر کشور معرفی کرد که طی سالهای اخیر پایشهای گستردهای در منطقه انجام داده است و ادامه داد: بررسی دادههای گشتهای ۲۰۲۲-۲۰۲۱ نشان میدهد که وضعیت میکروپلاستیکها و فلزات سنگین در منطقه به سطحی هشداردهنده رسیده است. به ویژه، آلودگی شدید به سرب، روی و مس در ذرات معلق بخش شمالی تنگه هرمز ثبت شده که مستقیماً با تردد شناورها مرتبط است.
مهدینیا، خلیجفارس را به عنوان گرمترین دریای جهان دانست و یادآور شد: سالها است که مرز جغرافیایی پراکنش صخرههای مرجانی محسوب میشود. مرجانهای این منطقه با شرایط سخت شوری بالا، نوسانات دمایی ۱۵ تا ۳۶ درجه و بادهای موسمی سازگار شدهاند، اما اکنون تغییر اقلیم و گرمایش ناشی از انتشار گازهای گلخانهای، این سازگاری را به چالش کشیده است.
وی اضافه کرد: مطالعات پژوهشگران ایرانی بر روی دادههای مربوط به سالهای ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۲ نشان میدهد که نسبت فتوسنتز به کلسیفیکاسیون در اکوسیستمهای آبی خلیجفارس به شدت تغییر کرده است. این تغییر، زنگ خطری جدی است که اگر ادامه یابد، خلیجفارس از یک تولیدکننده کربنات (که نقشی حیاتی در چرخه کربن جهانی دارد) به یک تولیدکننده مواد آلی تبدیل خواهد شد. پیامدهای این دگرگونی برای زنجیره غذایی، صید و صیادی و امنیت غذایی منطقه، ناشناخته اما حتماً فاجعهبار خواهد بود.اوخاطر نشان کرد: کشورهای صنعتی که بخش عمدهای از نفت و گاز مصرفی خود را از خلیجفارس تأمین میکنند، سهم اصلی را در ایجاد این آلودگیها و تشدید تغییر اقلیم دارند. این تأثیرات، مستقیم (ناشی از تردد نفتکشها) و غیرمستقیم (ناشی از افزایش CO₂ جوی و گرمایش جهانی) است و منطقه خلیجفارس به دلیل حساسیت بالا، بیشترین آسیب را میبیند.