printlogo


در مورد «تنگه هرمز»  خشت اول را کج گذاشتیم


علیرضا شاه‌میرزایی- دو تفکر غلط باعث شد تا از ابتدا در مورد تنگه هرمز، مسیر اشتباهی را پی‌بگیریم. 
١- برخی برداشت غلطی تحت عنوان «قوانین بین‌المللی» داشتند و در آن قالب غلط محصور شدند.
٢- برخی نیز نفهمیدند که حرفهایشان به معنی ایجاد نظم جدید در جهان است و ایجاد نظم جدید هرچند ضروری است، ولی آدابی دارد.
 گروه اول، خود شامل چند دسته هستند:
 برخی اساسا غربزده، مرعوب و اهل بده‌بره هستند، که تکلیفشان روشن است. 
برخی فکر می‌کردند چیزی به نام قوانین بین‌الملللی در حوزه دریا داریم که غلط بود؛ به معاهدات مورد اشاره آنها نپیوسته‌ایم؛ لذا لازم‌الاجرا برای ما نبود؛ ضمن اینکه مقررات زمان جنگ همیشه متفاوت است و ما باید به دنیا تفهیم می‌کردیم که تا زمانی که غرامت نگیریم، در شرایط جنگ هستیم.
برخی هم دچار خوش‌خیالی بودند و فکر می‌کردند می‌توان عمانی‌ها را راضی کرد که با ما همکاری کنند! لذا می‌گفتند قاعده نصف‌نصف شدن آبراه را بپذیریم! به نظر می‌رسد ما باید از فرصت ناشی از شروع جنگ توسط دیگران استفاده و «نظم جدید» ایجاد می‌کردیم. یعنی هرچند قوانین بین‌المللی نداریم ولی به‌هرحال «نظم قبلی» در دنیا وجود داشته است و ما باید می‌فهمیدیم که چاره‌ای جز ایجاد نظم جدید نداریم و خود را برای این هدف آماده می‌کردیم.  ایجاد نظم جدید هم صرفا با قدرت نظامی ممکن نیست. هر طور شده باید شرکای راهبردی برای خود دست و پا می‌کردیم. همچنین باید مبانی حقوقی آن را تدوین و در نهادهای قانون‌گذاری خود (مجلس یا شعام) تصویب و صریحا در دنیا اعلام می‌کردیم. با ابهام نمی‌شود نظم جدید ایجاد کرد.
 البته در ایجاد نظم جدید، لازم نیست تمام اهداف خود را محقق کنیم، بلکه مهم این است که نظم جدید ایجاد شود. 
 مثلا می‌توانستیم صریحا اعلام کنیم که از دید جمهوری اسلامی ایران، تا چه زمانی، شرایط جنگی است. مثلا تا زمانی که کشورهای متخاصم و هم‌پیمانان آن‌ها غرامت نداده‌اند، شرایط جنگی است و این را تبدیل به سند قانونی می‌کردیم.
 یا مثلا می‌توانستیم صریحا اعلام کنیم که هرچند نیمه جنوبی تنگه، آب سرزمینی عمان است، ولی جزو آب‌های مجاور جمهوری اسلامی ایران نیز هست و به لحاظ امنیتی حساس است ولذا برای آن منطقه نیز قوانینی داریم و جزو حوزه قضایی و حاکمیتی خود تلقی می‌کنیم.
 همچنین می‌توانستیم اعلام کنیم که اگر عمان می‌خواهد نیمه جنوبی را فعال کند، شرط آن این است که تضمین امنیتی به جمهوری اسلامی ایران دهد که از این ناحیه امنیت ما به خطر نمی‌افتد. ضمنا عمان که نمی‌تواند چنین تضمینی بدهد و نیاز به شراکت با قدرت‌های بزرگ دارد که بتوانند این تضمین را بدهند و این قدرت‌ها هم قطعا کشورهای متجاوز به جمهوری اسلامی ایران و هم‌پیمانان آنها نیستند.
 لذا اگر عمان مثلا با روسیه یا چین مشارکت می‌کرد ، باید می‌پذیرفتیم. باید یک راهی را باز می‌کردیم تا این نظم جدید ایجاد شود.