«سرآمد» گزارش می‌دهد؛
روایت زنده ایران و درخشش هنرهای بومی هرمزگان
گروه استان ها- شمس الدینی – هرمزگان-گاهی برای شناختن یک سرزمین، باید از صفحات کتاب‌های تاریخ فراتر رفت ؛ در کوچه‌باغ‌های روستا قدم زد، به صدای زندگی در سیاه‌چادرهای عشایری گوش سپرد و در نقش‌ونگار یک دست‌بافته، رنگ‌مایه‌های یک تمدن کهن را جست‌وجو کرد. ششمین نمایشگاه توانمندی‌های روستایی و عشایری که از شانزدهم تا نوزدهم مهرماه در تهران برگزار شد، فرصتی ارزشمند برای تماشای ایران از دریچه‌ای متفاوت بود؛ ایرانِ ریشه‌ها، روایت‌ها و فرهنگ‌هایی که در گذر قرن‌ها، هویت این سرزمین را زنده نگه داشته‌اند.
بنابراین گزارش، این نمایشگاه فراتر از یک رویداد اقتصادی و عرضه محصولات بومی، جلوه‌ای از تنوع فرهنگی، تاریخی و هنری ایران بزرگ بود؛ سرزمینی که بخش مهمی از حافظه تمدنی آن نه‌تنها در بناهای تاریخی و آثار موزه‌ای، بلکه در زندگی مردمانی نهفته است که فرهنگ را زیسته‌اند، آفریده‌اند و نسل‌به‌نسل به آیندگان سپرده‌اند. روستا و جامعه عشایری در این معنا، صرفاً جغرافیایی برای سکونت و تولید نیستند؛ بلکه خاستگاه دانش بومی، مهارت‌های ماندگار، آیین‌های کهن و شیوه‌هایی از زندگی‌اند که پیوند انسان با طبیعت و تاریخ را بازتاب می‌دهند.
برگزاری چنین رویدادی در گستره تنوع اقلیمی و فرهنگی ایران، کاری ارزشمند و درخور تقدیر است. تلاش معاونت امور روستایی و عشایری ریاست جمهوری با همکاری دفاتر امور روستایی و شوراهای استان‌ها، فرمانداری‌ها، بخشداران و دهیاران برای معرفی ظرفیت‌ها و فرصت‌های مناطق مختلف کشور، زمینه‌ای فراهم آورد تا بخشی از توانمندی‌های کمترشناخته‌شده ایران در معرض دید قرار گیرد؛ ظرفیتی که شناخت کامل آن، فراتر از یک نمایشگاه و نیازمند نگاهی عمیق، هنری، تاریخی و تمدنی است.
در میان جلوه‌های گوناگون این رویداد، صنایع‌دستی جایگاهی ویژه دارد؛ چراکه هر اثر دست‌ساز، روایتی از ذوق، تجربه و حافظه تاریخی مردمان یک سرزمین است. در تار و پود یک دست‌بافته، ظرافت یک سوزن‌دوزی و نقش یک محصول بومی، تنها زیبایی دیده نمی‌شود؛ بلکه شناخت طبیعت، شیوه زیستن، باورها و ذوق هنری نسل‌هایی بازتاب می‌یابد که هنر را بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی خود دانسته‌اند.
هرمزگان؛ درخشش آفتاب جنوب در آینه صنایع‌دستی
در میان جلوه‌های فرهنگی این نمایشگاه، هرمزگان با پشتوانه‌ای غنی از هنرهای بومی، صنایع‌دستی و موسیقی محلی، چون آفتابی تابان درخشید؛ سرزمینی که برای شناخت آن، باید صدای موج‌ها را شنید، رنگ‌های پرشور پوشاک محلی را به تماشا نشست و روح استوار مردمانش را در آثار هنری آنان جست‌وجو کرد. هرمزگان، سرزمین تلاقی دریا و تاریخ، نخل‌های سربلند و لنج‌های خستگی‌ناپذیر است؛ جایی که دریا تنها پهنه‌ای آبی نیست، بلکه حافظه‌ای گسترده از دریانوردی، صیادی، دادوستد و ارتباط دیرینه فرهنگ‌هاست. در چنین جغرافیایی، هنرهای بومی از دل زندگی برآمده‌اند و با اقلیم، آیین‌ها و تجربه تاریخی مردم پیوندی ناگسستنی دارند.
گلابتون‌دوزی، خوس‌دوزی و بادله‌دوزی از برجسته‌ترین جلوه‌های هنر دست زنان هرمزگان‌اند؛ هنرهایی که با ظرافت و صبوری، جلوه‌ای درخشان به پوشاک سنتی جنوب می‌بخشند. کندوره‌ها و دیگر پوشش‌های رنگارنگ زنان هرمزگان نیز تنها لباس‌هایی محلی نیستند، بلکه روایتگر ذوق زیبایی‌شناختی، هویت فرهنگی و مهارت زنانی‌اند که میراث نیاکان خود را در تار و پود پارچه حفظ کرده‌اند. در کنار این هنرهای ارزشمند، حصیربافی و آفرینش محصولات کاربردی از برگ نخل، سفالگری و دیگر دست‌ساخته‌های بومی، بخشی از ظرفیت صنایع‌دستی استان را تشکیل می‌دهند. این آثار، نمونه‌هایی از پیوند خلاقیت انسانی با طبیعت‌اند؛ آثاری که از مواد و امکانات بومی بهره می‌گیرند و با تکیه بر دانش تجربی نسل‌ها، زیبایی را در کنار کارکرد و نیازهای زندگی قرار می‌دهند.
از سوگ تا سرود؛ روایت ایستادگی و زندگی
بااین‌حال، هرمزگان را نمی‌توان تنها در رنگ‌ها و نقش‌ها خلاصه کرد؛ روح این سرزمین در موسیقی، آیین‌ها و روایت‌های مردمانش نیز جاری است. موسیقی جنوب، زبان دریاست؛ زبانی که خاطره سفرهای دریایی، رنج کار، شور دیدار و اندوه دوری را در ضرباهنگ‌های خاص خود بازتاب می‌دهد. نغمه‌های بومی و آیین‌های موسیقایی هرمزگان، همچون صنایع‌دستی آن، بخشی از حافظه جمعی مردمان این دیارند.
این سرزمین، در حافظه تاریخی خود، رنج و فقدان، جنگ و شهادت و ایستادگی در برابر دشواری‌ها را نیز به یاد دارد؛ اما شگفتی هرمزگان در آن است که اندوه را به پایان روایت زندگی تبدیل نمی‌کند. در کنار یاد رفتگان، زندگی همچنان جریان دارد؛ آواز در کنار اشک می‌نشیند و هنر از دل سختی‌ها راهی برای شکوفایی می‌یابد.
مردمان جنوب آموخته‌اند که در برابر دشواری‌های اقلیم بایستند، نخلستان‌ها را زنده نگه دارند، از دریا روزی به خانه ببرند و در شب‌های خستگی، با نغمه و آیین، جان تازه‌ای به زندگی ببخشند. این روحیه استقامت و امید در هنرهای بومی نیز نمایان است؛ در رنگ‌های پوشاک محلی، ظرافت دست‌دوزی‌ها و موسیقی‌ای که از تجربه زیسته مردمان این سرزمین سرچشمه می‌گیرد. از همین رو، حضور هرمزگان در چنین نمایشگاهی، صرفاً معرفی مجموعه‌ای از محصولات نیست؛ بلکه فرصتی برای بازنمایی هویتی زنده است که در آن هنر، تاریخ، طبیعت و زندگی درهم‌تنیده‌اند.
پاسداشت میراث؛ سرمایه‌گذاری برای آینده
ششمین نمایشگاه توانمندی‌های روستایی و عشایری، بار دیگر نشان داد که شناخت ایران بزرگ، بدون توجه به تنوع فرهنگی و هنری مناطق آن کامل نخواهد بود. هر استان، روستا و جامعه عشایری، بخشی از روایت تمدنی ایران را در خود جای داده است و صنایع‌دستی، یکی از روشن‌ترین جلوه‌های این روایت به شمار می‌رود.
پایان نمایشگاه، پایان روایت آن نیست؛ این روایت در دستان هنرمندی ادامه می‌یابد که سوزن را بر پارچه می‌نشاند، در هنر حصیربافی که از برگ نخل اثری تازه می‌آفریند و در نغمه‌هایی که خاطره و هویت جنوب را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کنند.
میراث فرهنگی ایران، گذشته‌ای به‌پایان‌رسیده نیست؛ سرمایه‌ای زنده برای ساختن آینده است. آینده‌ای که در آن روستاییان و عشایر نه در حاشیه توسعه، بلکه در جایگاه صاحبان دانش، خلاقیت و سرمایه‌های فرهنگی کشور قرار دارند؛ و هرمزگان، با هنرهای اصیل، فرهنگ پربار و روح دریایی خود، همچنان یکی از درخشان‌ترین جلوه‌های تنوع فرهنگی ایران باقی می‌ماند.
بنابراین گزارش، این نمایشگاه فراتر از یک رویداد اقتصادی و عرضه محصولات بومی، جلوه‌ای از تنوع فرهنگی، تاریخی و هنری ایران بزرگ بود؛ سرزمینی که بخش مهمی از حافظه تمدنی آن نه‌تنها در بناهای تاریخی و آثار موزه‌ای، بلکه در زندگی مردمانی نهفته است که فرهنگ را زیسته‌اند، آفریده‌اند و نسل‌به‌نسل به آیندگان سپرده‌اند. روستا و جامعه عشایری در این معنا، صرفاً جغرافیایی برای سکونت و تولید نیستند؛ بلکه خاستگاه دانش بومی، مهارت‌های ماندگار، آیین‌های کهن و شیوه‌هایی از زندگی‌اند که پیوند انسان با طبیعت و تاریخ را بازتاب می‌دهند.
برگزاری چنین رویدادی در گستره تنوع اقلیمی و فرهنگی ایران، کاری ارزشمند و درخور تقدیر است. تلاش معاونت امور روستایی و عشایری ریاست جمهوری با همکاری دفاتر امور روستایی و شوراهای استان‌ها، فرمانداری‌ها، بخشداران و دهیاران برای معرفی ظرفیت‌ها و فرصت‌های مناطق مختلف کشور، زمینه‌ای فراهم آورد تا بخشی از توانمندی‌های کمترشناخته‌شده ایران در معرض دید قرار گیرد؛ ظرفیتی که شناخت کامل آن، فراتر از یک نمایشگاه و نیازمند نگاهی عمیق، هنری، تاریخی و تمدنی است.
در میان جلوه‌های گوناگون این رویداد، صنایع‌دستی جایگاهی ویژه دارد؛ چراکه هر اثر دست‌ساز، روایتی از ذوق، تجربه و حافظه تاریخی مردمان یک سرزمین است. در تار و پود یک دست‌بافته، ظرافت یک سوزن‌دوزی و نقش یک محصول بومی، تنها زیبایی دیده نمی‌شود؛ بلکه شناخت طبیعت، شیوه زیستن، باورها و ذوق هنری نسل‌هایی بازتاب می‌یابد که هنر را بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی خود دانسته‌اند.
هرمزگان؛ درخشش آفتاب جنوب در آینه صنایع‌دستی
در میان جلوه‌های فرهنگی این نمایشگاه، هرمزگان با پشتوانه‌ای غنی از هنرهای بومی، صنایع‌دستی و موسیقی محلی، چون آفتابی تابان درخشید؛ سرزمینی که برای شناخت آن، باید صدای موج‌ها را شنید، رنگ‌های پرشور پوشاک محلی را به تماشا نشست و روح استوار مردمانش را در آثار هنری آنان جست‌وجو کرد. هرمزگان، سرزمین تلاقی دریا و تاریخ، نخل‌های سربلند و لنج‌های خستگی‌ناپذیر است؛ جایی که دریا تنها پهنه‌ای آبی نیست، بلکه حافظه‌ای گسترده از دریانوردی، صیادی، دادوستد و ارتباط دیرینه فرهنگ‌هاست. در چنین جغرافیایی، هنرهای بومی از دل زندگی برآمده‌اند و با اقلیم، آیین‌ها و تجربه تاریخی مردم پیوندی ناگسستنی دارند.
گلابتون‌دوزی، خوس‌دوزی و بادله‌دوزی از برجسته‌ترین جلوه‌های هنر دست زنان هرمزگان‌اند؛ هنرهایی که با ظرافت و صبوری، جلوه‌ای درخشان به پوشاک سنتی جنوب می‌بخشند. کندوره‌ها و دیگر پوشش‌های رنگارنگ زنان هرمزگان نیز تنها لباس‌هایی محلی نیستند، بلکه روایتگر ذوق زیبایی‌شناختی، هویت فرهنگی و مهارت زنانی‌اند که میراث نیاکان خود را در تار و پود پارچه حفظ کرده‌اند. در کنار این هنرهای ارزشمند، حصیربافی و آفرینش محصولات کاربردی از برگ نخل، سفالگری و دیگر دست‌ساخته‌های بومی، بخشی از ظرفیت صنایع‌دستی استان را تشکیل می‌دهند. این آثار، نمونه‌هایی از پیوند خلاقیت انسانی با طبیعت‌اند؛ آثاری که از مواد و امکانات بومی بهره می‌گیرند و با تکیه بر دانش تجربی نسل‌ها، زیبایی را در کنار کارکرد و نیازهای زندگی قرار می‌دهند.
از سوگ تا سرود؛ روایت ایستادگی و زندگی
بااین‌حال، هرمزگان را نمی‌توان تنها در رنگ‌ها و نقش‌ها خلاصه کرد؛ روح این سرزمین در موسیقی، آیین‌ها و روایت‌های مردمانش نیز جاری است. موسیقی جنوب، زبان دریاست؛ زبانی که خاطره سفرهای دریایی، رنج کار، شور دیدار و اندوه دوری را در ضرباهنگ‌های خاص خود بازتاب می‌دهد. نغمه‌های بومی و آیین‌های موسیقایی هرمزگان، همچون صنایع‌دستی آن، بخشی از حافظه جمعی مردمان این دیارند.
این سرزمین، در حافظه تاریخی خود، رنج و فقدان، جنگ و شهادت و ایستادگی در برابر دشواری‌ها را نیز به یاد دارد؛ اما شگفتی هرمزگان در آن است که اندوه را به پایان روایت زندگی تبدیل نمی‌کند. در کنار یاد رفتگان، زندگی همچنان جریان دارد؛ آواز در کنار اشک می‌نشیند و هنر از دل سختی‌ها راهی برای شکوفایی می‌یابد.
مردمان جنوب آموخته‌اند که در برابر دشواری‌های اقلیم بایستند، نخلستان‌ها را زنده نگه دارند، از دریا روزی به خانه ببرند و در شب‌های خستگی، با نغمه و آیین، جان تازه‌ای به زندگی ببخشند. این روحیه استقامت و امید در هنرهای بومی نیز نمایان است؛ در رنگ‌های پوشاک محلی، ظرافت دست‌دوزی‌ها و موسیقی‌ای که از تجربه زیسته مردمان این سرزمین سرچشمه می‌گیرد. از همین رو، حضور هرمزگان در چنین نمایشگاهی، صرفاً معرفی مجموعه‌ای از محصولات نیست؛ بلکه فرصتی برای بازنمایی هویتی زنده است که در آن هنر، تاریخ، طبیعت و زندگی درهم‌تنیده‌اند.
پاسداشت میراث؛ سرمایه‌گذاری برای آینده
ششمین نمایشگاه توانمندی‌های روستایی و عشایری، بار دیگر نشان داد که شناخت ایران بزرگ، بدون توجه به تنوع فرهنگی و هنری مناطق آن کامل نخواهد بود. هر استان، روستا و جامعه عشایری، بخشی از روایت تمدنی ایران را در خود جای داده است و صنایع‌دستی، یکی از روشن‌ترین جلوه‌های این روایت به شمار می‌رود.
پایان نمایشگاه، پایان روایت آن نیست؛ این روایت در دستان هنرمندی ادامه می‌یابد که سوزن را بر پارچه می‌نشاند، در هنر حصیربافی که از برگ نخل اثری تازه می‌آفریند و در نغمه‌هایی که خاطره و هویت جنوب را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کنند.
میراث فرهنگی ایران، گذشته‌ای به‌پایان‌رسیده نیست؛ سرمایه‌ای زنده برای ساختن آینده است. آینده‌ای که در آن روستاییان و عشایر نه در حاشیه توسعه، بلکه در جایگاه صاحبان دانش، خلاقیت و سرمایه‌های فرهنگی کشور قرار دارند؛ و هرمزگان، با هنرهای اصیل، فرهنگ پربار و روح دریایی خود، همچنان یکی از درخشان‌ترین جلوه‌های تنوع فرهنگی ایران باقی می‌ماند.