روایتی از موانع پیش‌روی کریدور ریلی چین- ایران؛
لزوم اصلاح مقررات ورود موقت کانتینردرحوزه حمل‌ونقل
ضرورت اصلاح رویه‌های اجرایی و تسهیل فعالیت شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ریلی
گروه حمل و نقل - امید اسماعیلی - محمد دائی، رئیس هیئت‌مدیره شرکت زرین نومان و از فعالان بخش خصوصی در حوزه حمل‌ونقل ریلی، در گفت گو با خبرنگار اقتصادسرآمد به تشریح چالش‌های کریدور ریلی چین-ایران می‌پردازد. وی با اشاره به مشکلاتی که از زمان ورود کانتینر به مرزهای ایران تا تحویل کالا و بازگرداندن کانتیتنر خالی وجود دارد، مقررات ورود موقت کانتینر، ابهام در مسئولیت تحویل کالا، محدودیت تأمین واگن و ظرفیت پایانه‌ها را از جمله موضوعاتی می‌داند که بر روند حمل‌ونقل و برنامه‌ریزی شرکت‌ها تأثیر می‌گذارند.
دائی در توضیح یکی از مهم‌ترین موانع این مسیر، به مقررات ورود موقت کانتینر اشاره می‌کند و می‌گوید: بر اساس رویه موجود، شرکت مسئول موظف است پس از تخلیه کالا، کانتینر را در مهلت مقرر از کشور خارج کند اما متاسفانه در کشور این قانون مانع شده و بایستی مانند کالا به گمرک مقصد حمل شود این الزام، گردش کانتینرهای خالی و استفاده مجدد از آن‌ها برای حمل محموله‌های صادراتی را با محدودیت مواجه کرده است.
وی با اشاره به پیامدهای این رویه توضیح می‌دهد که در برخی موارد، کانتینری که محموله وارداتی خود را در تهران تخلیه کرده است، باید به‌صورت خالی به بندرعباس بازگردد؛ در حالی که ممکن است صادرکننده‌ای دیگر برای بارگیری کالای خود به همان کانتینر در تهران یا یکی دیگر از نقاط کشور نیاز داشته باشد چنین جابه‌جایی‌هایی، علاوه بر افزایش هزینه حمل، موجب مصرف بیشتر سوخت و کاهش بهره‌وری تجهیزات می‌شود. از نظر وی، بازنگری در مقررات ورود موقت کانتینر می‌تواند امکان استفاده مؤثرتر از تجهیزات موجود را فراهم کند.
دائی همچنین به چالش‌های فنی و عملیاتی حمل‌ونقل ریلی در این کریدور اشاره می‌کند و تفاوت عرض خطوط ریلی در مسیر بین‌المللی، عملیات تعویض بوژی، انتقال کانتینر میان واگن‌ها و محدودیت تأمین ناوگان را از جمله مسائل موجود برمی‌شمارد. وی توضیح می‌دهد که تغییر ترکیب قطارها در طول مسیر و کمبود واگن در مرزهای ایران ممکن است موجب شود کانتینرهای متعلق به یک محموله، هم‌زمان وارد شبکه ریلی کشور نشوند. به این ترتیب، بخشی از محموله زودتر به مرز می‌رسد و بخش دیگر در انتظار تکمیل فرآیند حمل باقی می‌ماند.
دائی با اشاره به زمان حمل در این مسیر اظهار می‌دارد که در برخی شرایط، امکان رساندن محموله از چین به یکی از مرزهای ایران در حدود ۱۳ روز وجود دارد؛ اما در مواردی، تکمیل ورود محموله و انجام مراحل بعدی حمل تا حدود دو ماه نیز به طول انجامیده است.
وی دسترسی ناکافی به اطلاعات کانتینرهای عبوری از ترکمنستان را نیز از مشکلات برنامه‌ریزی عملیاتی عنوان می‌کند و این بخش از مسیر را یکی از گلوگاه‌های مهم حمل ورودی به ایران می‌داند.
محدودیت ظرفیت پایانه‌ها و مشکلات عملیاتی در سرخس
رئیس هیئت‌مدیره شرکت زرین نومان در ادامه، تراکم بار و محدودیت ظرفیت پذیرش در پایانه‌های آپرین و شهریار را از دیگر مشکلات حمل‌ونقل ریلی عنوان می‌کند و توضیح می‌دهد: اگر برنامه ورود قطارها با ظرفیت تخلیه، بارگیری و نگهداری کانتینر در پایانه‌ها تناسب نداشته باشد، توقف محموله‌ها در مرزها و پایانه‌های داخلی افزایش پیدا می‌کند و روند تحویل کالا با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شود.
دائی در تشریح وضعیت سرخس نیز به کمبود تجهیزات جابه‌جایی کانتینر، محدودیت ظرفیت عملیاتی و دشواری تأمین نیروی انسانی متخصص اشاره می‌کند. وی با تأکید بر نیازهای حمل‌ونقل بین‌المللی ریلی، تقویت امکانات تخلیه و بارگیری در این پایانه را ضروری می‌داند.
تأخیر در قرارداد محوطه کانتینری اینچه‌برون و محدودیت‌های گمرکی
دائی درباره مشکلات فعالیت عملیاتی در اینچه‌برون توضیح می‌دهد که شرکت زرین نومان اقداماتی برای آماده‌سازی و محصورسازی محوطه‌ای با هدف انجام عملیات کانتینری انجام داده است؛ اما طولانی‌شدن فرآیند نهایی‌سازی قرارداد این محوطه، دریافت شناسه موردنیاز برای انجام عملیات گمرکی را با مانع مواجه کرده است.
به گفته وی، تا زمانی که وضعیت قراردادی و شناسه مربوط به محل فعالیت مشخص نباشد، امکان انتقال و نگهداری کالاهای تحت نظارت گمرک در آن محوطه فراهم نخواهد بود. دائی توضیح می‌دهد که آماده‌سازی فیزیکی زمین، به‌تنهایی برای آغاز فعالیت عملیاتی کافی نیست و تکمیل الزامات اداری و گمرکی نیز ضرورت دارد.
وی در ادامه به تعدد فرآیندهای اداری و تفاوت ترتیبات فعالیت در مناطق آزاد و محوطه‌های تحت نظارت گمرک اشاره می‌کند و خواستار تسریع در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با بهره‌برداری از ظرفیت‌های بخش خصوصی در پایانه‌های مرزی می‌شود.
همراهی راه‌آهن و گمرک در حل بخشی از مشکلات
دائی در ارزیابی همکاری دستگاه‌های مرتبط با حمل‌ونقل ریلی، همراهی مسئولان راه‌آهن و گمرک را در حل بخشی از مشکلات مثبت ارزیابی می‌کند. وی در عین حال توضیح می‌دهد که مسائل موجود تنها با پیگیری‌های موردی برطرف نمی‌شوند و اصلاح مقررات، تقویت سازوکار تخصیص ناوگان و افزایش ظرفیت عملیاتی پایانه‌ها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
رئیس هیئت‌مدیره شرکت زرین نومان با اشاره به مجموعه مشکلاتی که در مسیر حمل ریلی چین-ایران با آن مواجه هستند، بر ضرورت هماهنگی بیشتر میان فرآیند ورود محموله، تعیین مسئولیت کانتینر، تأمین واگن، انجام تشریفات گمرکی، تحویل کالا و سازماندهی بار برگشت تأکید می‌کند؛ موضوعاتی که به گفته وی، در عملکرد روزانه شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ریلی و امکان برنامه‌ریزی برای جابه‌جایی محموله‌ها نقش دارند.
گروه حمل و نقل - امید اسماعیلی - محمد دائی، رئیس هیئت‌مدیره شرکت زرین نومان و از فعالان بخش خصوصی در حوزه حمل‌ونقل ریلی، در گفت گو با خبرنگار اقتصادسرآمد به تشریح چالش‌های کریدور ریلی چین-ایران می‌پردازد. وی با اشاره به مشکلاتی که از زمان ورود کانتینر به مرزهای ایران تا تحویل کالا و بازگرداندن کانتیتنر خالی وجود دارد، مقررات ورود موقت کانتینر، ابهام در مسئولیت تحویل کالا، محدودیت تأمین واگن و ظرفیت پایانه‌ها را از جمله موضوعاتی می‌داند که بر روند حمل‌ونقل و برنامه‌ریزی شرکت‌ها تأثیر می‌گذارند.
دائی در توضیح یکی از مهم‌ترین موانع این مسیر، به مقررات ورود موقت کانتینر اشاره می‌کند و می‌گوید: بر اساس رویه موجود، شرکت مسئول موظف است پس از تخلیه کالا، کانتینر را در مهلت مقرر از کشور خارج کند اما متاسفانه در کشور این قانون مانع شده و بایستی مانند کالا به گمرک مقصد حمل شود این الزام، گردش کانتینرهای خالی و استفاده مجدد از آن‌ها برای حمل محموله‌های صادراتی را با محدودیت مواجه کرده است.
وی با اشاره به پیامدهای این رویه توضیح می‌دهد که در برخی موارد، کانتینری که محموله وارداتی خود را در تهران تخلیه کرده است، باید به‌صورت خالی به بندرعباس بازگردد؛ در حالی که ممکن است صادرکننده‌ای دیگر برای بارگیری کالای خود به همان کانتینر در تهران یا یکی دیگر از نقاط کشور نیاز داشته باشد چنین جابه‌جایی‌هایی، علاوه بر افزایش هزینه حمل، موجب مصرف بیشتر سوخت و کاهش بهره‌وری تجهیزات می‌شود. از نظر وی، بازنگری در مقررات ورود موقت کانتینر می‌تواند امکان استفاده مؤثرتر از تجهیزات موجود را فراهم کند.
دائی همچنین به چالش‌های فنی و عملیاتی حمل‌ونقل ریلی در این کریدور اشاره می‌کند و تفاوت عرض خطوط ریلی در مسیر بین‌المللی، عملیات تعویض بوژی، انتقال کانتینر میان واگن‌ها و محدودیت تأمین ناوگان را از جمله مسائل موجود برمی‌شمارد. وی توضیح می‌دهد که تغییر ترکیب قطارها در طول مسیر و کمبود واگن در مرزهای ایران ممکن است موجب شود کانتینرهای متعلق به یک محموله، هم‌زمان وارد شبکه ریلی کشور نشوند. به این ترتیب، بخشی از محموله زودتر به مرز می‌رسد و بخش دیگر در انتظار تکمیل فرآیند حمل باقی می‌ماند.
دائی با اشاره به زمان حمل در این مسیر اظهار می‌دارد که در برخی شرایط، امکان رساندن محموله از چین به یکی از مرزهای ایران در حدود ۱۳ روز وجود دارد؛ اما در مواردی، تکمیل ورود محموله و انجام مراحل بعدی حمل تا حدود دو ماه نیز به طول انجامیده است.
وی دسترسی ناکافی به اطلاعات کانتینرهای عبوری از ترکمنستان را نیز از مشکلات برنامه‌ریزی عملیاتی عنوان می‌کند و این بخش از مسیر را یکی از گلوگاه‌های مهم حمل ورودی به ایران می‌داند.
محدودیت ظرفیت پایانه‌ها و مشکلات عملیاتی در سرخس
رئیس هیئت‌مدیره شرکت زرین نومان در ادامه، تراکم بار و محدودیت ظرفیت پذیرش در پایانه‌های آپرین و شهریار را از دیگر مشکلات حمل‌ونقل ریلی عنوان می‌کند و توضیح می‌دهد: اگر برنامه ورود قطارها با ظرفیت تخلیه، بارگیری و نگهداری کانتینر در پایانه‌ها تناسب نداشته باشد، توقف محموله‌ها در مرزها و پایانه‌های داخلی افزایش پیدا می‌کند و روند تحویل کالا با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شود.
دائی در تشریح وضعیت سرخس نیز به کمبود تجهیزات جابه‌جایی کانتینر، محدودیت ظرفیت عملیاتی و دشواری تأمین نیروی انسانی متخصص اشاره می‌کند. وی با تأکید بر نیازهای حمل‌ونقل بین‌المللی ریلی، تقویت امکانات تخلیه و بارگیری در این پایانه را ضروری می‌داند.
تأخیر در قرارداد محوطه کانتینری اینچه‌برون و محدودیت‌های گمرکی
دائی درباره مشکلات فعالیت عملیاتی در اینچه‌برون توضیح می‌دهد که شرکت زرین نومان اقداماتی برای آماده‌سازی و محصورسازی محوطه‌ای با هدف انجام عملیات کانتینری انجام داده است؛ اما طولانی‌شدن فرآیند نهایی‌سازی قرارداد این محوطه، دریافت شناسه موردنیاز برای انجام عملیات گمرکی را با مانع مواجه کرده است.
به گفته وی، تا زمانی که وضعیت قراردادی و شناسه مربوط به محل فعالیت مشخص نباشد، امکان انتقال و نگهداری کالاهای تحت نظارت گمرک در آن محوطه فراهم نخواهد بود. دائی توضیح می‌دهد که آماده‌سازی فیزیکی زمین، به‌تنهایی برای آغاز فعالیت عملیاتی کافی نیست و تکمیل الزامات اداری و گمرکی نیز ضرورت دارد.
وی در ادامه به تعدد فرآیندهای اداری و تفاوت ترتیبات فعالیت در مناطق آزاد و محوطه‌های تحت نظارت گمرک اشاره می‌کند و خواستار تسریع در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با بهره‌برداری از ظرفیت‌های بخش خصوصی در پایانه‌های مرزی می‌شود.
همراهی راه‌آهن و گمرک در حل بخشی از مشکلات
دائی در ارزیابی همکاری دستگاه‌های مرتبط با حمل‌ونقل ریلی، همراهی مسئولان راه‌آهن و گمرک را در حل بخشی از مشکلات مثبت ارزیابی می‌کند. وی در عین حال توضیح می‌دهد که مسائل موجود تنها با پیگیری‌های موردی برطرف نمی‌شوند و اصلاح مقررات، تقویت سازوکار تخصیص ناوگان و افزایش ظرفیت عملیاتی پایانه‌ها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
رئیس هیئت‌مدیره شرکت زرین نومان با اشاره به مجموعه مشکلاتی که در مسیر حمل ریلی چین-ایران با آن مواجه هستند، بر ضرورت هماهنگی بیشتر میان فرآیند ورود محموله، تعیین مسئولیت کانتینر، تأمین واگن، انجام تشریفات گمرکی، تحویل کالا و سازماندهی بار برگشت تأکید می‌کند؛ موضوعاتی که به گفته وی، در عملکرد روزانه شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ریلی و امکان برنامه‌ریزی برای جابه‌جایی محموله‌ها نقش دارند.