سه اقدام فوری برای جهش اقتصاد دریامحور
لزوم تغییر الگوی توسعه و انتقال کانون توسعه به سواحل
هادی حق شناس - سیاستهای کلی دریامحور توصیه رهبری شهید بود و از زمان ابلاغ این سیاستها در ادبیات سیاستگذاران تغییراتی ایجاد و در همین راستا برای تحقق اقتصاد دریامحور یک مقام مسئول تعیین شده است.
یکی از مؤلفههای مهم اقتصاد دریاپایه، مسائل تجاری، کشتیرانی، کشتیسازی، صادرات و واردات و ترانزیت است که در این سیاستها مورد توجه قرار گرفته است توجه به آبزیان و انتقال جمعیت به سواحل نیز از موضوعاتی است که در این سیاستها مورد توجه قرار گرفته زیرا مشکلات آب و زیرساختها با انتقال جمعیت از مرکز کشور به استانهای ساحلی حل میشود.
در استان گیلان به دلیل جنگ اخیر و اتفاقاتی که در سواحل خلیج فارس افتاد، سواحل استان در حوزه صادرات، واردات و ترانزیت رشد قابل توجهی داشته است. علاوه بر این، انتقال کالا در قالب کریدور در دریای کاسپین جریان خوبی دارد و استفاده از ظرفیت ریلی هم در دستور کار قرار دارد. بخش گردشگری دریایی و توجه به اقتصاد دریامحور در اولویت استان گیلان قرار دارد در اقتصاد دریاپایه باید زیرساختهای مورد نیاز در بنادر شمالی و استان گیلان وجود داشته باشد؛ هر چه قدر سیاستگذار تجارت را به دریای کاسپین منتقل کند، هزینه انتقال کالا برای مصرفکننده کاهش مییابد. بنابراین بخشی از مؤلفههای اقتصاد دریاپایه در حال اجرا در بنادر استان گیلان است. هشت کشور توسعهیافته جی۸ و جی۲۰، همه در کنار سواحل و دریا هستند؛ بنابراین کشورهای دریایی که توسعه یافتهاند در کنار سواحل بودهاند لذا دریا یک مزیت برای توسعه است و هزینه توسعه را کاهش میدهد. با توجه به کمبود آب در فلات مرکزی، کوچ از مرکز ایران به سواحل اجباری خواهد شد. اگر دولت برنامهریزی کند و زیرساختهای استانهای شمالی و ظرفیت اشتغال در این استانها توسعه یابد، این انتقال زیرساختها اتفاق خواهد افتاد. سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری در اختیار دولت و استانداریها است و دبیرخانه جلساتی را برگزار میکند و استانها بر اساس سیاستهای اعلامی برنامهریزی میکنند. برنامه این است که در سواحل بارگذاری جمعیت افزایش یافته و تجارت در شمال کشور بتواند نیاز کشور را تأمین کند. این دو موضوع راهبرد اصلی است و در این راستا استانها برنامهریزی میکنند. اگر قرار باشد یک برنامه عملیاتی برای جهش اقتصاد دریامحور تدوین شود، سه اقدام فوری لازم است اولویت فوری این است که سیاستگذار برنامه واردات و صادرات و ترانزیت را با نگاه به مزیت نسبی کشور تعریف کند. اگر این نگاه درست تنظیم شود، راهبرد دقیق و در پی آن برنامه زیری دقیق انجام خواهد شد. تحریمها و مشکلات سیاسی که با برخی از کشورها وجود دارد مانع از تبدیل ایران به قطب ترانزیت است. در سال ۲۰۰۳ ایران، روسیه و هند در سنپترزبورگ کریدور شمال و جنوب را تعریف کردند؛ ۲۲ سال از آن زمان میگذرد اما این کریدور محقق نشده که ناشی از چالشهای بیرونی و داخلی و عدم تشخیص درست اولویتها در کشور است؛ گاهی اوقات بستههای نرمافزاری متناسب با زیرساختها فراهم نشده است.