printlogo


روایت «سرآمد» از نشست خبری رئیس سازمان شیلات ایران؛
شیلات ایران در آستانه جهش سرمایه‌گذاری

 از تولید ۱.۵۷ میلیون تنی تا هدف‌گذاری ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی



​​​​​​​گروه گزارش- نشست خبری رئیس سازمان شیلات ایران، فرصتی بود تا تصویری از وضعیت امروز یکی از بخش‌های کمتر دیده‌شده اقتصاد دریا‌محور کشور ترسیم شود؛ بخشی که اگرچه بیش از یک قرن سابقه فعالیت در ایران دارد، اما هنوز بسیاری از ظرفیت‌ها و دستاوردهایش به‌درستی معرفی نشده است.
 در این نشست، حمزه رستم‌پور، رئیس سازمان شیلات ایران، از مجموعه‌ای اقتصادی با ظرفیت‌های گسترده تولید، سرمایه‌گذاری، اشتغال و صادرات سخن گفت، صنعتی که تولید آبزیان آن از حدود ۳۲ هزار تن در سال ۱۳۵۷ به یک میلیون و ۵۷۰ هزار تن رسیده و اکنون برای جذب ۱۰۰ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری در سال ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی کرده است.
 آنچه در میان سخنان رئیس سازمان شیلات بیش از همه جلب توجه می‌کرد، تأکید بر نقش بخش خصوصی و تداوم فعالیت تولیدکنندگان در شرایط دشوار اقتصادی و حتی جنگی بود. رستم‌پور از تولیدکنندگانی سخن گفت که در مناطق دورافتاده و جنوبی کشور، با وجود محدودیت‌ها، چرخه تولید را متوقف نکرده‌اند؛ از سرمایه‌گذاری شخصی برای راه‌اندازی مرکز تکثیر در سیریک تا ادامه فعالیت مزارع پرورش میگو و تلاش صیادان در جزایر جنوبی.
 این روایت، در کنار آمارهای ارائه‌شده، نشان می‌داد که شیلات ایران تنها با یک موضوع افزایش تولید روبه‌رو نیست؛ بلکه با مجموعه‌ای از ظرفیت‌های اقتصادی مواجه است که می‌تواند سهم بیشتری در اشتغال، صادرات و توسعه مناطق ساحلی و دریایی کشور داشته باشد.

از ۳۲ هزار تن تا یک میلیون و ۵۷۰ هزار تن؛ روایت یک تحول تولیدی
 رستم‌پور در تشریح مسیر توسعه شیلات ایران، به فاصله قابل توجه میان تولید آبزیان در سال‌های ابتدایی انقلاب و وضعیت کنونی اشاره کرد. تولیدی که در سال ۱۳۵۷ حدود ۳۲ هزار تن بود، اکنون به یک میلیون و ۵۷۰ هزار تن رسیده است.
 برای نشان دادن گستره این تحول، رئیس سازمان شیلات به نمونه‌ای از مناطق مرکزی کشور اشاره کرد؛ استانی که ظرفیت تولید آبزیان آن، یعنی استان مرکزی، از حدود ۴۰ تن در سه دهه قبل به بیش از ۱۰ هزار و ۵۰۰ تن افزایش یافته است. این مثال از نگاه او نشان می‌دهد که آبزی‌پروری دیگر فعالیتی منحصر به سواحل و استان‌های شمالی و جنوبی نیست و ظرفیت توسعه آن در مناطق مختلف کشور وجود دارد.
 در بخش صید نیز بیش از ۱۰۰ اسکله صیادی و حدود ۲۲ هزار صیاد و شناور صیادی فعالیت دارند و صدها هزار نفر به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم از زنجیره فعالیت‌های شیلاتی ارتزاق می‌کنند.  با شنیدن این آمارها، یک نکته بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند: شیلات امروز صرفاً به صید و پرورش آبزیان محدود نیست. این صنعت زنجیره‌ای از فعالیت‌ها را دربرمی‌گیرد که از تکثیر و تأمین نهاده‌ها آغاز می‌شود و تا فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، نگهداری، تجارت و صادرات ادامه می‌یابد. بنابراین، هرگونه برنامه توسعه‌ای در این بخش باید کل زنجیره ارزش را در نظر بگیرد.
 بخش دیگری از نشست به تغییر جایگاه بخش خصوصی در ساختار صنعت شیلات اختصاص داشت. رئیس سازمان شیلات با اشاره به اینکه این سازمان در گذشته ساختاری بنگاه‌محور داشته و بخشی از فعالیت‌های تصدی‌گری را برعهده می‌گرفته است، گفت امروز این مجموعه به نهادی حاکمیتی تبدیل شده و بیش از ۹۹ درصد فعالیت‌های تولیدی شیلات توسط بخش خصوصی انجام می‌شود.
 این اظهارات زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که ارقام سرمایه‌گذاری اعلام‌شده را کنار آن قرار دهیم. به گفته رستم‌پور، سرمایه‌گذاری در صنعت شیلات از حدود ۳۴ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به ۶۷ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ رقمی که بیش از ۹۰ درصد آن از محل آورده بخش خصوصی تأمین شده است.
 رئیس سازمان شیلات هدف‌گذاری سال ۱۴۰۵ را جذب حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری اعلام کرد و در ادامه از بهره‌برداری بیش از ۲۱ هزار میلیارد تومان پروژه در دو مرحله افتتاح پروژه‌ها در هفته جهاد کشاورزی و هفته دولت خبر داد. میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده نیز تا زمان نشست حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان اعلام شد.
 در این بخش از سخنان رستم‌پور، یک پیام روشن وجود داشت: توسعه شیلات را نمی‌توان صرفاً بر پایه منابع دولتی پیش برد. بخش خصوصی باید محور تولید و سرمایه‌گذاری باشد و دولت وظیفه دارد با سیاست‌گذاری، تأمین زیرساخت، تسهیل مقررات و کاهش موانع، مسیر فعالیت این بخش را هموار کند.
 البته افزایش سرمایه‌گذاری زمانی به توسعه پایدار منجر می‌شود که با ثبات اقتصادی، دسترسی به منابع مالی، تأمین نهاده‌ها و امکان پیش‌بینی شرایط بازار همراه باشد. سرمایه‌گذار برای ورود به فعالیت‌های بلندمدت آبزی‌پروری، بیش از هر چیز به اطمینان از استمرار سیاست‌ها و امنیت سرمایه نیاز دارد.

میگو؛ آزمون پایداری تولید در جنوب کشور
 وقتی صحبت به تولید میگو رسید، رستم‌پور از یکی از مهم‌ترین اتفاقات سال جاری در صنعت شیلات سخن گفت: ادامه فعالیت‌های تکثیر و پرورش میگو در جنوب کشور با وجود شرایط جنگی.
 به گفته وی، عملیات تکثیر میگو از دوم اسفندماه و هم‌زمان با آغاز جنگ شروع شد و با وجود دشواری‌های موجود، بیش از ۹۰ درصد برنامه‌های تکثیر و تولید محقق شد. این در حالی است که تولید میگوی پرورشی کشور در سال ۱۴۰۴ از ۶۲ هزار تن فراتر رفت و بیش از ۷۰ درصد آن به صادرات اختصاص یافت.
 رئیس سازمان شیلات همچنین اعلام کرد که تا زمان برگزاری نشست خبری بیش از ۳۰ هزار تن میگو برداشت شده و صادرات این محصول ادامه دارد. صادرات حدود هزار تن میگو به روسیه طی دو روز گذشته نیز نمونه‌ای از استمرار فعالیت تجاری این بخش عنوان شد.
 در خلال این اظهارات، نمونه‌هایی از تلاش تولیدکنندگان مناطق جنوبی نیز مطرح شد. از جمله تولیدکننده‌ای در سیریک که در کنار فعالیت‌های پرورشی خود، با سرمایه‌گذاری شخصی اقدام به راه‌اندازی مرکز تکثیر کرده و پیشرفت این طرح به بیش از ۹۰ درصد رسیده است.
 همچنین صیادان بوموسی همچنان به فعالیت و صید مشغول‌اند و فعالان اقتصادی جزیره هنگام که از شرایط جنگی آسیب دیده‌اند، در نمایشگاه شیلات حضور خواهند داشت.
 این نمونه‌ها نشان می‌دهد که اقتصاد شیلات در مناطق ساحلی تنها یک فعالیت تولیدی نیست؛ بلکه با اشتغال محلی، معیشت جوامع ساحلی و پایداری اقتصادی جزایر پیوند خورده است.
 با این حال، حفظ این روند نیازمند توجه جدی به زنجیره سرد، تأسیسات فرآوری، حمل‌ونقل تخصصی، استانداردهای صادراتی و دسترسی به بازارهای هدف است. تولید محصول صادراتی بدون تکمیل این زنجیره نمی‌تواند ارزش اقتصادی مورد انتظار را ایجاد کند.

روسیه؛ بازار هدف و ضرورت حضور مستمر
 رئیس سازمان شیلات در بخش دیگری از نشست، به حضور گسترده فعالان ایرانی در نمایشگاه بین‌المللی روسیه در سن‌پترزبورگ اشاره کرد. به گفته وی، امسال بیش از ۲۰۰ نفر از فعالان صنعت شیلات کشور با مشارکت بخش خصوصی، اتاق‌ها و اتحادیه‌ها در این رویداد حضور یافتند و ایران نیز پاویون اختصاصی خود را برپا کرد.
 رستم‌پور با نقل اظهارات سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه، این حضور را از نظر تعداد و سطح مشارکت فعالان اقتصادی قابل توجه دانست و تأکید کرد که توانمندی‌های تولیدکنندگان ایرانی در این نمایشگاه مورد توجه بازدیدکنندگان و نمایندگان سایر کشورها قرار گرفته است.
 این حضور را باید فراتر از مشارکت در یک نمایشگاه تجاری ارزیابی کرد. بازار روسیه برای محصولات شیلاتی ایران ظرفیت قابل توجهی دارد، اما حفظ و گسترش سهم بازار نیازمند ارتباط مستمر با خریداران، رقابت قیمتی، رعایت استانداردهای وارداتی و ایجاد شبکه‌های توزیع پایدار است.

۱۱۸ شرکت در نمایشگاه شیلات پایتخت
 در ادامه نشست خبری، رجبعلی قربانزاده، مدیرکل روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان شیلات ایران، جزئیات برگزاری نمایشگاه شیلات ایران را تشریح کرد.
 بر اساس اعلام وی، نمایشگاه از ششم تا نهم آذرماه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار می‌شود و ۱۱۸ شرکت در فضایی به وسعت بیش از ۶۴۰۰ مترمربع حضور خواهند داشت.
 قربانزاده سالن‌های ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱ را محل استقرار شرکت‌کنندگان معرفی کرد و گفت به دلیل مجاورت سالن‌ها، امکان بازدید آسان‌تر از بخش‌های مختلف نمایشگاه فراهم شده است.
 حضور ۱۱۸ شرکت در این رویداد، فرصتی برای نمایش توانمندی‌های تولیدکنندگان، معرفی تجهیزات و فناوری‌های جدید و آشنایی فعالان اقتصادی با ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری صنعت شیلات فراهم می‌کند. با این حال، اهمیت واقعی چنین نمایشگاهی را باید در نتایج اقتصادی آن، از جمله شکل‌گیری همکاری‌های تجاری، انعقاد قراردادها و توسعه ارتباطات داخلی و خارجی سنجید.
 شیلات ایران امروز از ظرفیت‌های تولیدی قابل توجهی برخوردار است و بخش خصوصی نیز سهم اصلی را در فعالیت‌های این صنعت برعهده دارد. اکنون نوبت آن است که سیاست‌گذاری و پشتیبانی دولت، این ظرفیت‌ها را به مزیت رقابتی تبدیل کند؛ مزیتی که بتواند جایگاه آبزی‌پروری و شیلات را در اقتصاد دریا‌محور کشور ارتقا دهد.