تطابق نداشتن اخطاریهها و اطلاعیههای سازمان هواشناسیبا استاندارد جهانی
در حادثه سیل اخیر، در مقیاس زمانی کوتاهمدت، اطلاعیهها و اخطاریههای سازمان هواشناسی در زمان مناسب و متناسب با استانداردهای موجود صادر شد، اما در محتوا و متن این اطلاعیهها و اخطاریهها، کمبودها و نواقصی وجود دارد.
در سالهای اخیر وقوع خشکسالیهای پیدرپی و همچنین سیلهای مخرب، کشور را همواره در معرض خسارات اقتصادی و
جانی قرار داده است؛ بیتردید، پیشبینی رخداد این حوادث و به دنبال آن انجام برنامهریزیهای لازم در بخشهای مهم و زیربنایی، میتواند ابعاد خسارات وارده را کاهش دهد.در این راستا، ارائه پیشبینیهای هواشناسی در زمان مناسب و با دقت کافی از اهمیت ویژهای برخوردار است و با استفادهاز خدمات هواشناسی میتوان مدیریت بلایای جوی را به سمت مدیریت ریسک هدایت کرد.
وقوع سیلهای اخیر در کشور، اهمیت بخش هواشناسی و همچنین لزوم ارائه خدمات مربوطه در زمان و با دقت مناسب را نمایان ساخت.
طبق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، سازمان هواشناسی کشوری با صدور 13 اطلاعیه و 16 اخطاریه در سطح ملی و در سطح استانهای در معرض سیل با 37 اطلاعیه و 27 اخطاریه، وقوع سیلهای اسفندماه 1397 و فروردینماه 1398 را اطلاعرسانی کرد.
موضوع زمان مناسب صدور این اطلاعیهها و اخطاریهها و محتوای آنها از مسائل مورد بحث سازمانها و نهادهای متولی مدیریت سیلاب بوده است.
بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد در حادثه سیل اخیر، در مقیاس زمانی کوتاهمدت، اطلاعیهها و اخطاریههای سازمان هواشناسی کشور، در زمان مناسب و متناسب با استانداردهای موجود صادر شده است، اما در محتوا و متن این اطلاعیهها و اخطاریهها، به طور کلی کمبودها و نواقصی وجود دارد.
در رابطه با پیشبینیهای میانمدت، در حال حاضر در کشور این نوع پیشبینیها انجام نمیشود اگر چه صحت این پیشبینیها در حد پیشبینیهای کوتاهمدت نیست، اما در هر صورت میتواند زمان بیشتری را برای انجام برنامهریزیها و اقدامات لازم، در اختیار قرار دهد.
در بخش پیشبینیهای درازمدت فصلی، این نوع پیشبینیها در کشور انجام شده، اما دقت کافی نداشته و با توجه به اینکه غالباً از نتایج این پیشبینیها در برنامهریزیها و مدیریت ریسک سیلاب استفاده میشود، بنابراین لازم است دقت و صحت صدور این نوع پیشبینیها در کشور افزایش یابد، اگر چه اصولاً این نوع پیشبینیها با عدم قطعیت همراه است، اما لازم است به عنوان ابزاری مهم بهخصوص در مدیریت مخزن، از صحت قابل قبولی برخوردار باشند.
از آنجا که احتمال وقوع حوادث مخرب جوی در زمان صدور اخطاریهها بیشتر است، متن حدود یکصد اخطاریه صادر شده در ماههای اسفند، فروردین و اردیبهشت سالهای 1395 تا 1398 بررسی شده است.
نتایج به دست آمده نشان میدهد که اهم اخطارهای صادر شده در این بازه زمانی شامل بارشهای سیلآسا و وقوع سیل، باد، رعدوبرق، تگرگ و گردوخاک بوده است. به منظور بررسی صحت این اخطاریهها متن چند اخطاریه به صورت موردی با میزان بارشهای روزانه ثبت شده برای مکانهای مورد پیشبینی مقایسه شده است.
بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد زمان صدور این پیشبینیها، با توجه به نوع پدیده جوی (سیل)، از 24 ساعت تا 72 ساعت قبل از وقوع پدیده مذکور بوده است.
در فاصله زمانی اسفندماه 1397 تا فروردینماه 1398 عبور سه سامانه بارشی قوی و بیسابقه از ایران، سیلاب و آبگرفتگی گستردهای را در مناطق مختلف کشور ایجاد کرد.
علاوه بر خسارات مالی فراوان به بخشهای مختلف از جمله کشاورزی، مسکن، راهها و جادههای مواصلاتی، رخداد سیلهای مذکور تلفات جانی زیادی نیز به همراه داشت.
در مدیریت ریسک و همچنین مدیریت بحران پدیدههای مخرب جوی، پایش و پیشبینی وضع هوا از اهمیت ویژهای برخوردار است.
با انجام صحیح و به موقع پیشبینیها و همچنین با انجام اقدامات فوری و مؤثر توسط نهادهای متولی میتوان تا حدود زیادی خسارات مالی و تلفات جانی را کاهش داد.
در این رابطه، موضوع زمان و صحت پیشبینیهای ارائه شده در قالب اطلاعیهها و اخطاریههای صادر شده توسط سازمان هواشناسی کشور در محافل مختلف مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.
بررسی استانداردهای پیشنهاد شده توسط سازمان هواشناسی جهانی و مقایسه خدمات ارائه شده توسط سازمان هواشناسی کشور در این زمینه، نقاط قوت و ضعف این پیشبینیها را مشخص میکند.