ارقام ضد و نقیض مسئولان درباره فرارهای مالیاتی؛
فرار مالیا تی چقد ر است؟
گروه اقتصاد- حجم گسترده فرار مالیاتی، پیامدهای منفی بسیاری را در پی دارد که برخی از این پیامدها برای تمامی اقتصادها و برخی نیز برای اقتصاد ایران موضوعیت دارند. این پیامدها عبارتند از: کاهش توان رقابتی فعالان اقتصادی در بخش رسمی، شفافیت اقتصادی پایین، ناکارآمدی سیاستهای دولت، ایجاد اختلال در خدمات عمومی دولت، نابرابری در آمد و ثروت، تضعیف فرهنگ مالیاتی، از جمله پیامدهای عمومی گستردگی فرار مالیاتی در یک اقتصاد هستند.
براساس گزارش وزارت اقتصاد درباره فرار مالیاتی، برخی از عوامل مهم پدید آورنده فرار مالیائی عبارتند از: نرخ مالیات، همکاری ضعیف نهادها و مؤسسات وابسته، پیچیدگی قوانین و مقررات، فقدان سیستم اطلاعاتی کار آمد، گستردگی معافیتهای مالیاتی، تورم، اخلاق مالیاتی، سطح درآمد افراد، بیکاری و تعرفه کالا و خدمات. در ایران مهمترین علت ایجادی این پدیده، نبود سیستم اطلاعاتی کار آمد و در نتیجه عدم اشراف سازمان امور مالیاتی کشور بر اطلاعات اقتصادی اشخاص است.
– احمد زمانی معاون پژوهش، برنامهریزی و امور بینالملل سازمان امور مالیاتی در تاریخ ۲۰ تیرماه ۹۷ از وجود فرار مالیاتی ۳۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومانی در کشور خبر داد.
-امیدعلی پارسا رئیس سازمان امور مالیاتی در برنامه «تیتر امشب» شبکه خبر در تاریخ ۱۶ تیرماه ۹۸ گفت: «بر اساس برآوردها حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».
– فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی در نشست مشترک خود با اقتصاددانان جوان در تاریخ ۱۶ بهمن ماه ۹۷ گفت: «بین ۲۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».
– فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی در نشست مشترک اعضای دولت با کمیسیون اقتصادی مجلس در تاریخ ۱۷ تیرماه ۹۸ در پاسخ به این سئوال که برآوردها از فرار مالیاتی چقدر است گفت: «فرارهای مالیاتی حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده که شامل فرارها و معوقات است، البته برخی میگویند رقم فرار مالیاتی ۲۵ هزار میلیارد تومان است که حتی اگر همین رقم وصول شود، میتوان جهش قابل توجهی در تحقق درآمدهای مالیاتی ایجاد کرد».
– آخرین اظهارات مدیران ارشد وزارت اقتصاد درباره فرار مالیاتی در دیدار این مسئولان با رئیس قوه قضائیه در تاریخ ۲۵ تیرماه بود. حجتالاسلام رئیسی در این دیدار گفت: «تصور من این بود که فرار مالیاتی در کشور ما حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است؛ اما در جلسه امروز اعلام شد که این میزان ۲۸ هزار میلیارد تومان است». علاوه بر موارد فوق، معاونت اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی با انتشار گزارشی با عنوان «بررسی علل پیامدهای فرار مالیاتی و برآورد آن در اقتصاد ایران» در دی ماه ۹۷ اعلام کرد: «حجم اقتصاد زیرزمینی ایران در سال ۱۳۹۶ حدود ۵۳۶۱ هزار میلیارد ریال بدست آمده است که این میزان به منزله از دست رفتن حدود ۴۰۰ هزار میلیارد ریال درآمد مالیاتی و معادل ۳۵ درصد وصولی درآمدهای مالیاتی در سال مذکور است».مجلسی ها نیز در این خصوص اظهار نظرهای مختلفی دارند.
– محمدرضا پورابراهیمی رئیس وقت کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خانه ملت در تاریخ ۳۰ دی ماه ۹۶ گفت: «براساس پیش بینی ها سالانه نزدیک به میزان ۳۰ الی ۴۰ درصد از مالیاتی که در کشور وصول می شود فرار مالیاتی وجود دارد که برآورد می شود حدود۳۰ الی ۴۰ هزار میلیارد تومان میزان فرار مالیاتی در اقتصاد کشور وجود دارد».
– محمدرضا پورابراهیمی رئیس وقت کمیسیون اقتصادی مجلس در جلسه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان کرمان در تاریخ ۲۴ اسفندماه ۹۷ گفت: «سالانه در حوزه مالیاتها ۴۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».
با توجه به اظهارات فوق، میزان فرار مالیاتی بین ۲۵ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده می شود و البته پرتکرارترین رقم اعلام شده برای فرار مالیاتی، ۴۰ هزار میلیارد تومان است.بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند میزان فرار مالیاتی به مراتب بیشتر از رقم ۴۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده توسط مسئولان دولتی است. دلایل این موضوع عبارتند از:
الف- فرار مالیاتی گسترده برخی مشاغل و اصناف: همانطور که علی طیب نیا وزیر اسبق اقتصاد اعلام کرده بود، برخی مشاغل و اصناف فرار مالیاتی گسترده ای دارند.
براساس گزارش وزارت اقتصاد درباره فرار مالیاتی، برخی از عوامل مهم پدید آورنده فرار مالیائی عبارتند از: نرخ مالیات، همکاری ضعیف نهادها و مؤسسات وابسته، پیچیدگی قوانین و مقررات، فقدان سیستم اطلاعاتی کار آمد، گستردگی معافیتهای مالیاتی، تورم، اخلاق مالیاتی، سطح درآمد افراد، بیکاری و تعرفه کالا و خدمات. در ایران مهمترین علت ایجادی این پدیده، نبود سیستم اطلاعاتی کار آمد و در نتیجه عدم اشراف سازمان امور مالیاتی کشور بر اطلاعات اقتصادی اشخاص است.
– احمد زمانی معاون پژوهش، برنامهریزی و امور بینالملل سازمان امور مالیاتی در تاریخ ۲۰ تیرماه ۹۷ از وجود فرار مالیاتی ۳۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومانی در کشور خبر داد.
-امیدعلی پارسا رئیس سازمان امور مالیاتی در برنامه «تیتر امشب» شبکه خبر در تاریخ ۱۶ تیرماه ۹۸ گفت: «بر اساس برآوردها حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».
– فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی در نشست مشترک خود با اقتصاددانان جوان در تاریخ ۱۶ بهمن ماه ۹۷ گفت: «بین ۲۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».
– فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی در نشست مشترک اعضای دولت با کمیسیون اقتصادی مجلس در تاریخ ۱۷ تیرماه ۹۸ در پاسخ به این سئوال که برآوردها از فرار مالیاتی چقدر است گفت: «فرارهای مالیاتی حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده که شامل فرارها و معوقات است، البته برخی میگویند رقم فرار مالیاتی ۲۵ هزار میلیارد تومان است که حتی اگر همین رقم وصول شود، میتوان جهش قابل توجهی در تحقق درآمدهای مالیاتی ایجاد کرد».
– آخرین اظهارات مدیران ارشد وزارت اقتصاد درباره فرار مالیاتی در دیدار این مسئولان با رئیس قوه قضائیه در تاریخ ۲۵ تیرماه بود. حجتالاسلام رئیسی در این دیدار گفت: «تصور من این بود که فرار مالیاتی در کشور ما حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است؛ اما در جلسه امروز اعلام شد که این میزان ۲۸ هزار میلیارد تومان است». علاوه بر موارد فوق، معاونت اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی با انتشار گزارشی با عنوان «بررسی علل پیامدهای فرار مالیاتی و برآورد آن در اقتصاد ایران» در دی ماه ۹۷ اعلام کرد: «حجم اقتصاد زیرزمینی ایران در سال ۱۳۹۶ حدود ۵۳۶۱ هزار میلیارد ریال بدست آمده است که این میزان به منزله از دست رفتن حدود ۴۰۰ هزار میلیارد ریال درآمد مالیاتی و معادل ۳۵ درصد وصولی درآمدهای مالیاتی در سال مذکور است».مجلسی ها نیز در این خصوص اظهار نظرهای مختلفی دارند.
– محمدرضا پورابراهیمی رئیس وقت کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خانه ملت در تاریخ ۳۰ دی ماه ۹۶ گفت: «براساس پیش بینی ها سالانه نزدیک به میزان ۳۰ الی ۴۰ درصد از مالیاتی که در کشور وصول می شود فرار مالیاتی وجود دارد که برآورد می شود حدود۳۰ الی ۴۰ هزار میلیارد تومان میزان فرار مالیاتی در اقتصاد کشور وجود دارد».
– محمدرضا پورابراهیمی رئیس وقت کمیسیون اقتصادی مجلس در جلسه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان کرمان در تاریخ ۲۴ اسفندماه ۹۷ گفت: «سالانه در حوزه مالیاتها ۴۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».
با توجه به اظهارات فوق، میزان فرار مالیاتی بین ۲۵ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده می شود و البته پرتکرارترین رقم اعلام شده برای فرار مالیاتی، ۴۰ هزار میلیارد تومان است.بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند میزان فرار مالیاتی به مراتب بیشتر از رقم ۴۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده توسط مسئولان دولتی است. دلایل این موضوع عبارتند از:
الف- فرار مالیاتی گسترده برخی مشاغل و اصناف: همانطور که علی طیب نیا وزیر اسبق اقتصاد اعلام کرده بود، برخی مشاغل و اصناف فرار مالیاتی گسترده ای دارند.