بررسی «اقتصادسرآمد» از دلایل نیاز کشور به سد
«سدِ» خشکسالی و سیل
گروه انرژی- مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران می گوید: ایران در حال حاضر جزء پنج کشور برتر سد سازی در دنیا بهشمار میآید.محمد حاجرسولیها گفت: قبل از انقلاب در سطح کشور ۱۹ سد بیشتر نداشتیم و این سدها عموماً در مکانهایی اجرا شده بود که سختی و شرایط پروژههای اجرا شده در بعد از انقلاب را نداشت.
به گزارش اقتصادسرآمد، حاجرسولیها افزود: در حال حاضر و بعد از انقلاب ۱۸۵ سد در کشور ساخته شده است که از این حیث ایران جز پنج کشور برتر سدسازی است.بهرغم تحریمهایی که توسط کشورهای استکباری علیه ایران اعمال میشود، اما ایران در ۱۶ کشور دنیا فعالیتهای سدسازی را انجام میدهد که برای ما دستاورد مهمی محسوب میشود.
ماجرای سدسازی در ایران از سالهای پایانی دهه ۲۰ آغاز شد، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ظرفیتهای بسیاری برای توسعه سدسازی بهوجود آمد تا جاییکه اکنون بر اساس آمار کمیسیون بینالمللی سدهای بزرگ (ICOLD)، ایران در منطقه، پس از ترکیه، رتبه دوم و در جهان، رتبه هفدهم را در حوزه سدسازی دارد.
تاکنون ۱۷۲ سد ملی در سطح ایران به بهرهبرداری رسیده که از این تعداد، ۱۹ طرح مربوط به قبل از انقلاب اسلامی و مابقی به بعد از انقلاب مربوط میشود؛ البته روند سدسازی در آن زمان، بسیار کند بود، بهگونهای که در دولتهای اول و دوم تنها یک سد، در دولت سوم، سه سد و در دولت پنجم نیز دو سد مورد بهرهبرداری قرار گرفت. اما از دولت ششم و هفتم میتوان بهعنوان دولتهای میانهرو در سدسازی یاد کرد، چراکه در هر کدام از آنها، تنها ۱۳ سد به بهرهبرداری رسید. این در شرایطی است که پس از دولت ششم، با حجم وسیع سدسازی مواجه شدیم، بهطوری که تنها در دولت هشتم، ۳۵ سد به مدار بهرهبرداری وارد شد.
اما در این بین میتوان با بررسی عملکرد ایران در حوزه ساخت سد به این موضوع اشاره کرد که در سالهای قبل از انقلاب اسلامی، سدسازی در ایران، توسط کشورهای مختلف بهعنوان متولی و مشاور صورت میگرفت اما اکنون شرکتهای ایرانی متعددی برای ساخت سد آماده هستند؛ در آن زمان شرکتهای ایمپرجیلو، باستان - دایهو، پور اتریش، تکنو پروم اکسپورت، دبلیو. آ.آر. دی، ساسر، کوماگایی گومی، لوزان - پور - لوزینگر و موریسون نودسون به همراه چهار شرکت ایرانی عملیات ساخت سد در ایران را انجام میدادند اما اکنون دیگر خبری از شرکتهای خارجی در ایران در این حوزه نیست، چراکه توانستایم در این بخش به خودکفایی برسیم.
ایران در منطقه کمربند خشک و بیابانی جهان قرار گرفته و کویرهای مرکزی آن جزء خشکترین مناطق دنیا بهشمار میروند. بررسی دورههای آماری بارش و رواناب در کشور نشان میدهد که در ایران به تناوب دورههای تر و خشک شدید تکرار شده است. بر این اساس در ایران یا با مسائل و مشکلات کمبود بارش و خشکسالی دست به گریبان بودهایم و یا در دورههای ترسالی و در زمان بارشهای سنگین، وقوع سیلاب، کشور را با خسارات جانی و مالی شدید م بعضا فاجعهبار مواجه نموده است.
درحال حاضر سدها جزء مؤلفههای اصلی مدیریت منابع آب در جهان و از جمله ایران هستند و بدون استفاده از این زیرساختها نمیتوان بخش آب کشور را راهبری کرد. وابستگی بخشهای مختلف مصرف کننده به نقش تأمین آب سدها و همچنین وابستگی جوامع و توسعه پایین دست سدها به نقش کنترل سیلاب آنها و بسیاری موارد دیگر، حذف سدها را از سیستم مدیریت منابع آب کشور غیرممکن میسازد.
بسیاری از سدهایی که ورودی آنها در چند سال اخیر کاهش یافته بود، شدیدا مورد انتقاد قرار گرفته بودند در حالی که همه این قبیل سدها، در سیلابهای اخیر با ظرفیت کامل مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاند که از آن میان عملکرد سدهای کرخه، ساوه، گاوشان و حتی سد تالوار قابل توجه بوده است. این در حالی است که کاهش ورودی به این گونه سدها در خشکسالیهای اخیر، به دلیل توسعه بی رویه و ناپایدار توسط مردم در بالادست این سدها بوده است.
عبور از دوره طولانی خشکسالیهای طولانی مدت طی سالهای ۷۷ تا ۹۷ و همچنین تعدیل خسارت سیلها بدون وجود سدهای مخزنی غیر ممکن بود. ضمن این که چنانچه سد بختیاری ساخته شده بود، خسارات سیلاب در خوزستان بطور کامل کنترل میگردید و بخش بزرگتری از حجم سیلابها مدیریت میگردید. عملکرد سدهای مخزنی حوضههای کرخه و کارون مصداق بارز این ادعاست.
به گزارش اقتصادسرآمد، حاجرسولیها افزود: در حال حاضر و بعد از انقلاب ۱۸۵ سد در کشور ساخته شده است که از این حیث ایران جز پنج کشور برتر سدسازی است.بهرغم تحریمهایی که توسط کشورهای استکباری علیه ایران اعمال میشود، اما ایران در ۱۶ کشور دنیا فعالیتهای سدسازی را انجام میدهد که برای ما دستاورد مهمی محسوب میشود.
ماجرای سدسازی در ایران از سالهای پایانی دهه ۲۰ آغاز شد، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ظرفیتهای بسیاری برای توسعه سدسازی بهوجود آمد تا جاییکه اکنون بر اساس آمار کمیسیون بینالمللی سدهای بزرگ (ICOLD)، ایران در منطقه، پس از ترکیه، رتبه دوم و در جهان، رتبه هفدهم را در حوزه سدسازی دارد.
تاکنون ۱۷۲ سد ملی در سطح ایران به بهرهبرداری رسیده که از این تعداد، ۱۹ طرح مربوط به قبل از انقلاب اسلامی و مابقی به بعد از انقلاب مربوط میشود؛ البته روند سدسازی در آن زمان، بسیار کند بود، بهگونهای که در دولتهای اول و دوم تنها یک سد، در دولت سوم، سه سد و در دولت پنجم نیز دو سد مورد بهرهبرداری قرار گرفت. اما از دولت ششم و هفتم میتوان بهعنوان دولتهای میانهرو در سدسازی یاد کرد، چراکه در هر کدام از آنها، تنها ۱۳ سد به بهرهبرداری رسید. این در شرایطی است که پس از دولت ششم، با حجم وسیع سدسازی مواجه شدیم، بهطوری که تنها در دولت هشتم، ۳۵ سد به مدار بهرهبرداری وارد شد.
اما در این بین میتوان با بررسی عملکرد ایران در حوزه ساخت سد به این موضوع اشاره کرد که در سالهای قبل از انقلاب اسلامی، سدسازی در ایران، توسط کشورهای مختلف بهعنوان متولی و مشاور صورت میگرفت اما اکنون شرکتهای ایرانی متعددی برای ساخت سد آماده هستند؛ در آن زمان شرکتهای ایمپرجیلو، باستان - دایهو، پور اتریش، تکنو پروم اکسپورت، دبلیو. آ.آر. دی، ساسر، کوماگایی گومی، لوزان - پور - لوزینگر و موریسون نودسون به همراه چهار شرکت ایرانی عملیات ساخت سد در ایران را انجام میدادند اما اکنون دیگر خبری از شرکتهای خارجی در ایران در این حوزه نیست، چراکه توانستایم در این بخش به خودکفایی برسیم.
ایران در منطقه کمربند خشک و بیابانی جهان قرار گرفته و کویرهای مرکزی آن جزء خشکترین مناطق دنیا بهشمار میروند. بررسی دورههای آماری بارش و رواناب در کشور نشان میدهد که در ایران به تناوب دورههای تر و خشک شدید تکرار شده است. بر این اساس در ایران یا با مسائل و مشکلات کمبود بارش و خشکسالی دست به گریبان بودهایم و یا در دورههای ترسالی و در زمان بارشهای سنگین، وقوع سیلاب، کشور را با خسارات جانی و مالی شدید م بعضا فاجعهبار مواجه نموده است.
درحال حاضر سدها جزء مؤلفههای اصلی مدیریت منابع آب در جهان و از جمله ایران هستند و بدون استفاده از این زیرساختها نمیتوان بخش آب کشور را راهبری کرد. وابستگی بخشهای مختلف مصرف کننده به نقش تأمین آب سدها و همچنین وابستگی جوامع و توسعه پایین دست سدها به نقش کنترل سیلاب آنها و بسیاری موارد دیگر، حذف سدها را از سیستم مدیریت منابع آب کشور غیرممکن میسازد.
بسیاری از سدهایی که ورودی آنها در چند سال اخیر کاهش یافته بود، شدیدا مورد انتقاد قرار گرفته بودند در حالی که همه این قبیل سدها، در سیلابهای اخیر با ظرفیت کامل مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاند که از آن میان عملکرد سدهای کرخه، ساوه، گاوشان و حتی سد تالوار قابل توجه بوده است. این در حالی است که کاهش ورودی به این گونه سدها در خشکسالیهای اخیر، به دلیل توسعه بی رویه و ناپایدار توسط مردم در بالادست این سدها بوده است.
عبور از دوره طولانی خشکسالیهای طولانی مدت طی سالهای ۷۷ تا ۹۷ و همچنین تعدیل خسارت سیلها بدون وجود سدهای مخزنی غیر ممکن بود. ضمن این که چنانچه سد بختیاری ساخته شده بود، خسارات سیلاب در خوزستان بطور کامل کنترل میگردید و بخش بزرگتری از حجم سیلابها مدیریت میگردید. عملکرد سدهای مخزنی حوضههای کرخه و کارون مصداق بارز این ادعاست.