بازار ICT ایران بالغ نیست
وضعیت رگولاتوری در ایران تلفیقی از نسلهای دوم و سوم است و حرکت به سمت استقرار نسل چهارم با ویژگیهای مورد نیاز کشورمان از ضرورتهای اجتنابناپذیر است. جامعیت و انسجام رگولاتوری نیز بهعنوان یک ویژگی مهم باید در ارائه چارچوب تنظیمی مناسب برای کشور مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش اقتصادسرآمد، در تعریف نسلهای رگولاتوری در مرکز فضای مجازی، در نسل اول رگولاتوری، انحصار نسبی حاکمیت بر تصدیگری و تمرکز رگولاتوری بر فناوریها وجود دارد؛ رگولاتوری نسل اول بر مبنای تنظیم نوع فناوریها و زیرساختها انجام میشده است. برای مثال چالش بین نهادهای متولی پخش، رسانههای دیجیتال و شبکههای ارتباطی (تلفن و موبایل) در کشور میتواند مبین استفاده از این نوع رگولیشن باشد. بدیهی است که این روش رگولاتوری عمدتا فناوریمحور دیگر به هیچ عنوان پاسخگوی نیازهای امروزی کشور نیست.
در نسل دوم تمرکز بر شکست انحصارهای حاکمیتی به سمت تصدیگری غیردولتی و ترجیحا خصوصی است و سایر ویژگیهای نسل اول عموما در آن حفظ میشود. رویکرد رگولاتوری کشور از دهه ۸۰ بهصورت ضمنی موکد گرایش به این نسل از رگولاتوری در کشور را نشان میدهد.
در نسل سوم تمرکز بر اصلاح ساختارهای تصدیگری به سمت خصوصی سازی واقعی و بهبود ساختار و رقابت و توسعه خدمات پایه و USO (خدمات عمومی اجباری) است. در این نسل گرایش به اصلاح ساختارهای تصدیگری بخش به جهت توسعه و بهبود آن غلبه داشته و امتداد طبیعی رگولاتوری نسل دوم است.
رگولاتوری نسل چهارم، علاوهبر حفظ ویژگیهای نسلهای قبلی در حوزه خصوصیسازی و اصلاح بخش، باید قابلیت تطبیق و هدایتبخشی را داشته باشد که نه تنها بهصورت تصاعدی در حال رشد است، بلکه از طریق مداومت در نوآوری، تغییرات بنیادین در کسبوکارها و خدمات ایجاد میکند. در این نسل از رگولاتوری بر طبیعت دینامیک و پویای بخش و خدمات جدید که دائما بر مبنای فرآیندهای نوآوری بهروز میشوند تاکید ویژه وجود داشته و توسعه متوازن و هدایتشده آن از اهداف اصلی است.
در این راستا حسین فلاح جوشقانی با اشاره به نسلبندی رگولاتورها اظهار کرد: طبق آخرین ارزیابی ITU (اتحادیه بینالمللی مخابرات) رگولاتوری ایران در نسل سه قرار دارد، البته این لزوما بدان معنا نیست که تکنولوژی ما هم نسل سه است. این در حالی است که برخی از رگولاتورهای حوزه ICT و برادکستینگ در جهان به نسل چهار هم رسیدهاند و دلیلش هم این است که بازار ما هنوز به بلوغ کافی نرسیده و همچنین بخشی از این حوزه در اختیار صدا و سیماست، اما ما باید پاسخگو باشیم.
معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به وجود انحصار قانونی در برخی از حوزههای ICT گفت: برای مثال در حوزه برادکستینگ رقابت نیست و ما نمیتوانیم در این بخش امتیاز بگیریم و به همین دلیل سخت است که بخواهیم رگولاتور نسل چهار شویم، چون در برخی حوزهها قانونا انحصار وجود دارد.