فرجام یک سهام در گزارش «اقتصادسرآمد»
«عدالت» به زودی آزاد می شود
گروه بانک و بیمه- «آییننامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون براساس توزیع سهام عدالت» در تاریخ ۹ بهمن ۸۴ و پس از اصلاح متن اولیه که خود در ۲۳ آبان ۸۴ مصوب هیئت وزیران شده بود، به تصویب این هیئت رسید. تصویب اساسنامه شرکت کارگزاری سهام عدالت در همین روز بر عزم راسخ دولت جدید در عملی ساختن این پروژه صحه گذاشت و سهام مزبور پیش از آغاز سال ۱۳۸۵ در چهار استان به تعدادی از مشمولان طرح اعطا شد. در مرحله اول واگذاری سهام عدالت به برخی از افراد تحت پوشش کمیته امداد، سازمان بهزیستی و رزمندگان بیکار فاقد شغل تقسیم شد و برگههایی به عنوان برگه سهام عدالت نیز به مشمولان طرح سهام عدالت داده شد.
به گزارش اقتصادسرآمد، تا پیش از اجرای طرح سهام عدالت خصوصیسازی بسیار کند پیش میرفت و آمارها نشان میدهد که نزدیک به سه هزار میلیارد تومان از سهام شرکتهای دولتی تا آن زمان واگذار شده بود ولی ارزش سهام عدالت در همان مرحله اول دو هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان بود. در همان سال ۱۳۸۵ بعد از تفسیر تازهای که از اصل ۴۴ قانون اساسی شد، دولت اجازه یافت تا ۸۰ درصد سهام کارخانجات، بنگاههای بزرگ دولتی را به بخش خصوصی و تعاونی واگذار کند که تا آن زمان بنابر قانون اساسی باید در اختیار دولت میبود. با تفسیری که از اصل ۴۴ صورت گرفت دولت اجازه یافت تا سهام شرکتهای بزرگ نظیر خودروسازیها، فولاد، معادن، بیمه، بانک، هواپیمایی، کشتیرانی، نیروگاهها، مخابرات و نفت گاز را واگذار کند. با این مجوز تازه، واگذاریها شرکتهای دولتی سرعت گرفت هر چند کارشناسان اقتصادی میگویند در این مدت بخش عمدهای از شرکتها به سازمانها و نهادهای شبه دولتی و «خصولتی» واگذار شدهاست و سهم واگذار شده به بخش خصوصی ناچیز بودهاست.
آمار نشان میدهد که تا پایان دولت محمود احمدینژاد نزدیک به 1۰ درصد سهام شرکتهای دولتی به شبه دولتیها واگذار شدهاست. آمار نشان میدهد که بیشتر از ۱۴۲ هزار میلیارد تومان سهام شرکتهای دولتی در پانزده سال گذشته واگذار شدهاست که حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان این سهام مربوط به سهام عدالت بودهاست.
به گفته عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی سابق ۹۵ درصد از شرکتها و مجموعههای دولتی واگذار شده به بخش خصوصی در دولت احمدینژاد در نهایت به این بخش نرسیده و دوباره به دولت «بازگشته» یا به نهادهای نیمه دولتی واگذار شدهاست.
اکنون بعد از دو دهه، رییس سازمان خصوصی سازی از آزاد سازی سهام عدال در آینده ای نزدیک خبر داد. در این خصوص مسعود خوانساری در خصوص ضرورت آزادسازی سهام عدالت اعلام کرد : میانه فروردین ماه طی نامهای به رئیسجمهور چندین پیشنهاد برای مهار اثرات نامطلوب اقتصادی ناشی از کرونا ارائه دادیم. در این روزها که بازار سرمایه شرایط خاصی را پشت سر میگذارد، توجه به یکی از پیشنهادات این نامه بیش از گذشته اهمیت پیدا کردهاست.
وی افزود: یک بند از این نامه به موضوع سهام عدالت میپرداخت. ۵۰ میلیون نفر سهام عدالت در اختیار دارند و متوسط ارزش سهام آنها ۲۰۰ هزار میلیارد تومان است. بنابراین هم جمعیت قابل توجهی درگیر موضوع سهام عدالت هستند و هم اینکه این سهام از نظر ریالی ارزش بالایی دارد.
به گفته خوانساری، حال در شرایطی که بازار سرمایه طی یکسال گذشته دوران رشد را سپری کرده، امکان آزادسازی سهام عدالت هم فراهم آمدهاست. در این شرایط میتوان سهام شرکتهای سهام عدالت را به صورت مرحلهای به صندوق قابل معامله در بورس واگذار و واحدهای این صندوق به مشمولان واگذار کرد. البته این صندوق تنها برای تسهیل عرضه سهام عدالت ایجاد میشود و بازارگردان صندوق باید پس از خرید واحدها، اقدام به فروش سهام در بازار و ابطال آن کند. وی اظهار داشت: آزادسازی سهام عدالت دو فایده مهم دارد. اول اینکه با توجه به وضعیت بازار سرمایه که تقاضا زیاد و عرضه کم شده، سهام عدالت میتواند بخشی از تقاضا را پوشش دهد. فایده دوم هم مربوط به تأمین درآمد برای دارندگان سهام میشود.
بخصوص اینکه اقشار کمتر برخوردار این سهام را در اختیار دارند و تلاش دولت طی دو ماهه گذشته این بوده که درآمدهایی برای آنها تأمین کند. در صورت آزادسازی سهام عدالت آنها از مزیت دسترسی به منابع حاصل از فروش داراییهایشان بهرهمند میشوند.
سهام عدالت نوعی یارانه است که طبق نظر دولت نهم، از طریق شرکتهای تعاونی عدالت استانی به مشمولان آن واگذار میشود. دولت، هدف از عرضه سهام عدالت را گسترش سهم بخش تعاون در اقتصاد ایران اعلام کردهاست. بنا بر طرح «سهام عدالت»، بخشی از سهام شرکتهای دولتی معین، به قشرهای کمدرآمدتر فروخته میشود.