یک بام و دوهوای تغییر مقوله فقر در گزارش «اقتصادسرآمد»
«کپرنشینی» بازیچه نماد فرهنگی
گروه راه و مسکن- شاید قدری مسن تر ها نام «بشاگرد» را شنیده باشند. روستایی که در ابتدای انقلاب به دللی محرومیت غیر قابل توصیف از کمترین امکانات اولیه زندگی نیز بی بهره بودند. روستایی که به همت جهادگران به دنای آزاد متصل شد و نمادی از فقر و محرویمت لقب گرفت. کپرنشینی در دوران حکومت گذتشه عمری رایج در میان روستاها بود به گونه ای که کمتر روستایی به صورت خشت و گل و ساختمان یافت میشد این شرایط در مناطق گرم و خشک به وفور یافت می شد. البته در برخی از مناطق کپر نشینی به عنوان نمادی از فرهنگ مردم محسوب می شود اما می توان این فرهنگ را با حذف فقر و رساندن امکانات اولیه زندگی به بهترین شکل ممکن برای این مردم مهیا کرد.
به گزارش اقتصادسرآمد، کپرنشینی، ناشی از شرایط خاص اقلیمی و آبوهوایی مناطقی از جنوب و جنوبشرق کشور است. کپرها خنکتر از ساختمانها و چادرها هستند و خانههای کپری تحمل گرمای شدید این مناطق را آسانتر میکنند. در برخی مناطق کشور که مردم زیر سقف کپر زندگی میکنند، مدرسه هم درون کپرها تشکیل میشود. کپر نماد سنتی منطقه است نه سمبل محرومیت کپر نماد سنت و تاریخ آنهاست و با فرهنگ مردم برخی مناطق ایران عجین شده و امکان حذف آن از چرخه زندگی شاید ممکن نباشد. کپر به آلونکها و سایبانهایی گفته میشود که در مناطق گرمسیری جنوب با شاخه و برگ درخت نخل ساخته میشود و روی آن را با حصیر میپوشانند. کپر در لغتنامه دهخدا نیز چنین معنی شده است: در لغت مردم بلوچ، خانهای است از نی و بوریا و مانند آن. خانههایی است که اسکلت آنها از چوب خرماست و اطراف آنها با حصیر بسته میشود. نام خانههای حصیری که در فلاحیه خوزستان کنند که گاه از منسوجی درشت و گاه از شاخ و برگ درخت ساخته میشود.
کپرنشینی یک سبک زندگی است که ریشه در فرهنگ مردم برخی از مناطق کشورمان دارد.شرایط آب و هوایی نیز تأثیر بسزایی در شکلگیری این فرهنگ دارد. کپرنشینی با وجود توجه خاص و تلاشهای انجام شده پس از انقلاب همچنان در مناطقی از کشور ازجمله استانهای سیستان و بلوچستان، هرمزگان و کرمان وجود دارد.
اجرای طرح کپرزدایی طی سالهای اخیر یکی از اهداف اصلی مسئولان در استانهای کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان بوده است که با وجود ساخت خانههای روستایی مردم ترجیح میدهند همچنان در کپر زندگی کنند. در دولتهای نهم و دهم روی این طرح مانور زیادی داده شد.
کپر بخشی از میراث معنوی جنوب کرمان و به نوعی جزئی از سنت، فرهنگ و روش زندگی مردم است، بهگونهای که بسیاری از مردم محروم یا متمکن جنوب استان کرمان همچنان علاقهمند به زندگی در کپرهای قدیمی خود هستند و در کنار خانههای نوساز خود اقدام به احداث چندین کپر برای گذران فصل گرما کردهاند.
در واقع جنوب کرمان به صحنهای برای تلفیق زندگی در کپر و ساختمانهای نوساز تبدیل شده است و همچنان میتوان در هر سو کپرهایی را که زمانی ظاهرا به اشتباه نماد محرومیت و فقر مردم منطقه برشمرده میشد ملاحظه کرد.
اکنون شرایط در برخی از مناطق کشور متفاوت است. هرچند طرح کپرزدایی از مدتها اغاز دشه است اما برخلاف آنچه ادعا می شود دربسیاری از مناطق این نحوه زندگی نشانی از فقر است نه فرهنگ بومی!
برخی مسئولان از حذف کپرنشینی در کرمان خبر میدهند اما بروز سیل در رودبار جنوب و ریگان نشان داد هنوز بسیاری از مردم در کپرها و خانههای گلی زندگی میکنند.تاکنون در جنوب کرمان بارها جشن پایان کپرنشینی گرفته شده و پس از پایان هر طرح احداث واحدهای مسکونی؛ مسئولان مربوطه تیترهای زیبایی از پایان محرومیت و کپرنشینی در شهرستانهای جنوبی کرمان به خصوص در قلعه گنج و رودبار جنوب به رسانهها دادهاند.
هر چند اقدامات بسیاری برای کپرزدایی انجام شده اما مسلماً کپر نشینی در این مناطق به پایان نرسیده است اما حقیقت ماجرا متأسفانه با شعارهایی که داده میشود فرسنگها فاصله دارد، نکته تأسف بار اینکه برخی از مسئولان مربوط به طرح کپرزدایی نیز وجود کپرها در جنوب کرمان را ناشی از فرهنگ مردم و تمایل شخصی به استفاده از این سازههای چوبی میدانند.