printlogo


گزارش «اقتصادسرآمد» از منشا زلزله تهران
پایتخت چرا لرزید

گروه راه و ساختمان- زمین لرزه‌ای به بزرگی ۵.۱ریشتر، در عمق ۷ کیلومتری زمین در حوالی دماوند به وقوع پیوست که شدت آن در کلانشهر تهران احساس شد.در ساعت 48 دقیقه بامداد روز جمعه زمین لرزه ای به بزرگی 5.1ریشتر، در عمق 7 کیلومتری زمین در حوالی دماوند به وقوع پیوست که شدت آن در کلانشهر تهران احساس شد.این زمین لرزه در حوالی شهر دماوند و در عرض 35.78 و  52.05 شمالی به وقوع پیوست.این زمین لرزه در 6 کیلومتری شهر دماوند، 13 کیلومتری رودهن، 16 کیلومتری بومهن، 58 کیلومتری تهران و 96 کیلومتری کرج  رخ داد.
به گزارش اقتصادسرآمد، براساس تحقیقات پژوهشگر لرزه زمین‌ساخت سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات ‌معدنی کشور،  گسل مشاء پتانسیل ایجاد زمین‌لرزه‌های بزرگ را دارد.
سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، بر پایه موقعیت و مرکز زمین‌لرزه شب گذشته دماوند در استان تهران، این زمین‌لرزه با بزرگای ۵.۱ در پهنه شناخته شده گسله مشاء در شمال خاوری تهران به ثبت رسیده که پژوهش‌های گوناگون پیشین نیز گویای جنبایی و لرزه‌زایی آن است.
بر همین اساس، تحقیقات پژوهشگر لرزه زمین‌ساخت سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور طی سالیان اخیر درباره گسل مشاء گویای وجود شواهد زمین‌شناختی فراوان از فعالیت لرزه‌ای آن است.
به گفته شهریار سلیمانی‌آزاد در پژوهش‌های دیرینه لرزه‌شناسی انجام شده، آثار زمین‌شناختی مربوط به آخرین رخداد مهلرزه‌ای گستره تهران در ۱۹۰ سال پیش (سال ۱۸۳۰ میلادی) نیز با بزرگای ۷.۲ بر روی این پهنه گسلی در بخش خاوری محل تلاقی آن با گسل شمال تهران ثبت شده و مورد پژوهش قرار گرفته است.
این پژوهشگر لرزه زمین‌ساخت تصریح کرد: آخرین یافته‌ها در دفتر بررسی مخاطرات زمین‌شناسی، زیست‌محیطی و مهندسی- گروه لرزه زمین‌ساخت و زلزله‌شناسی نشان می‌دهد که در جنوب پهنه خاوری - باختری گسل مشاء دو پهنه گسلی موازی دیگر به ترتیب پهنه گسلی موازی آراکوه در پنج تا هشت کیلومتری و کاجان در حدود ۱۵ کیلومتری قرار گرفته‌اند که با توجه به ویژگی‌های هندسی و جنبشی آنها، هر دو پتانسیل ایجاد زمینلرزه‌های متوسط و بزرگ را دارند.
در عین حال، رییس بخش زلزله مرکز تحقیقات شهرسازی  نیزگفت: در حال حاضر 50 هزار حلقه قنات شناخته شده وجود دارد و 40 هزار حلقه قنات زیر پوشش ساختمانی مدفون شده‌اند که در اثر ارتعاش این قنات‌ها در زمین ناپایدار می‌توانند عامل شکاف و حفره باشند.
علی بیت الهی درباره احتمال وقوع زلزله 5 ریشتری به دلیل فعال شدن آتشفشان دماوند اظهار داشت: زلزله 2.9 ریشتری و پس از آن زلزله 5.1 ریشتری روی گسل مشاء و حوالی ده مشاء در شمال دماوند رخ دادند و پس لرزه‌ها هم منطبق بر گسل مشاء بودند.
وی ادامه داد: خصوصیت ارتعاشات و خودلرزه‌های اتشفشان این است که در یک راستا رخ نمی‌دهند و توزیع ارتعاشات آن دایره‌ای و دورتا دور است یعنی به شکل موجی که در سطح آب ایجاد می شود اما در زلزله و پس لرزه‌های شب گذشته شاهد چنین توزیعی نبودیم.
رییس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تاکید کرد: خودلرزه های شب گذشته توزیع خطی و در امتداد گسل مشاء بودند بنابراین وقوع آن را نمی‌توان به فعال شدن آتشفشان دماوند ربط داد.
بیت الهی همچنین درباره احتمال شکاف و ایجاد حفره در سطح شهر تهران به دنبال وقوع زلزله تاکید کرد: وجود قناوات متعدد در سطح شهر می تواند منجر به ایجاد حفره شود. در حال حاضر 50 هزار حلقه قنات شناخته شده وجود دارد و 40 هزار حلقه قنات زیر پوشش ساختمانی مدفون شده اند که در اثر ارتعاش این قنات ها در زمین ناپایدار می توانند عامل شکاف و حفره باشند.
وی در پاسخ به این سوال که در کدام منطقه تهران شاهد تمرکز قنوات هستیم، ادامه داد: اگر از شرق به غرب تهران را پایش کنیم هر 500 کیلومتر به یک رشته قنات برخورد می کنیم که هر رشته قنات مانند قیف عمل می کند. قنوات با یک حالت اوریب به سمت منطقه 12 و شهر ری مایل می شوند. این قنوات را در منطقه تهران قدیم شاهد هستیم چراکه اساسا کارکرد آنها آبیاری بوده است.
رییس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تاکید کرد: باید توجه شود که حفاری ها برای ساخت مترو نمی تواند در زلزله ها منجر به ایجاد شکاف و حفره شود چراکه یک لایه محافظتی بتنی مستحکم هستند و تونل مترو باعث ریزش نمی شود.