حفظ محیط زیست یا حفظ جان؟
حتما نام اسداله تقیزاده را که یک محیط بان است بارها از رسانهها شنیدهاید. داستان اسداله مربوط به سالهای گذشته است که به صورت قراردادی در استخدام سازمان حفاظت محیط زیست ایران بوده، در مرداد سال ۱۳۸۶ محل خدمت او در پاسگاه حفاظتی خاریدون در منطقهای کوهستانی مشرف به رشته کوه دنا در منطقه حفاظت شده دنا قرار داشت. این منطقه به دلیل تنوع زیستی مورد توجه سازمان جهانی یونسکو به عنوان ذخیره گاه زیستکره ثبت شده است. او به اتفاق دو همکارش در گشت با پنج نفر از شکارچیان مواجه میشوند. شکارچیان به سمت آنها تیراندازی میکنند و تقیزاده آتش آنها را با گلولهای پاسخ داد که یکی از شکارچیان را مجروح کرد و او بر اثر این جراحت جان باخت. صدور حکم اعدام برای او و تأیید آن توسط دیوان عالی کشور در مهرماه ۱۳۹۰ توجه مردم ایران را به شرایط محیط بانان و نبود قوانین لازم برای حمایت از آنها در سازمان محیط زیست جلب کرد. او در نهایت با رضایت اولیای دم آزاد شد.
به گزارش اقتصادسرآمد، دادگاه بدوی کهگیلویه و بویراحمد در یاسوج با استناد به این که اسداله دارای مجوز حمل اسلحه نبوده و اسلحه را همکار وی که مجوز داشته در اختیارش گذاشته، حادثه را قتل عمد تشخیص داد و او را به قصاص نفس محکوم کرد. نکته جالب ماجرا اینکه برای حفظ جان خودشان باید تسلیم شوند وگرنه محکوم خواهند شد.
پس از این ماجرا از روز ۱۵ مهر ۱۳۹۰ فعالان محیط زیست کشور از تأیید حکم قصاص تقیزاده آگاه شدند و آغاز به نوشتن نامههای جمعی به نهادهای قضایی کشور و مسئولان دولتی سازمان محیط زیست و حتی خانواده شاکی پرونده تقیزاده کرده اند. این تلاش و کوشش پرونده تقیزاده از زندان یاسوج به بهارستان تهران رساند و نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مورد آن اظهار نظر کردند.
اینبار امیرحسین کریمیان محیطبان تهرانی که در ماجرای درگیری با شکارچیان غیرمجاز منطقه حفاظت شده ورجین شهرستان شمیرانات استان تهران به شدت مجروح شد، یاد و خاطره محیط بانانی که جان خود را برای حفاظت از طبیعت دادند بر سر زبانها انداخت و قوانین مغفول مانده در حوزه محیط زیست روی میز بهارستاننشینان به شور و مشورت گذاشت.
سرهنگ جمشید محبت خانی فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور در گزارشی عنوان کرد: سه هزار و ۵۰۰ محیط بان در سازمان حفاظت محیط زیست فعال هستند که پنج درصد آنها بالغ بر ۱۴۱ تن تاکنون شهید شدند که این آمار قابل مقایسه با شهدای دیگر نهادهای اداری نیست همچنین ۲۷۳ محیط بان به علت اصابت تیر جانباز شدند.
سوالات متعددی در رابطه با این اتفاق در افکار عمومی ایجاد شد، چرا تلفات محیطبانان و جنگلبانان در کشور زیاد است و برای به حداقل رساندن آن چه اقدامی میتوان انجام داد؟ آیا خلاء قانونی در حوزه اختیارات و وظایف محیطبانان میتواند عاملی بر کشتار محیطبانان باشد؟ متاسفانه این افراد اجازه ندارند به سمت شکارچیان شلیک کنند و فقط در مواقع ضروری میتوانند با شلیک به پای شکارچیان، آنها را زمینگیر کنند.
در درگیریهای بین محیطبانان با شکارچیان، محیطبانانی که مجبور به دفاع از خود میشدند، با کشته شدن شکارچی، زندانی و محکوم به قصاص میشدند. این ترس از قصاص عاملی است که آنان نتوانند از خود دفاع کنند و اگر نزنند خودشان کشته میشوند!
یکی از چالشهای همیشگی محیطبانان و جنگلبانان به نحوه استفاده آنان از سلاح مربوط بوده است ۹۰ درصد محافظان محیط زیست مسلح هستند اما اجازه استفاده از اسلحه برای آنها با اما و اگرهایی روبرو است؛ محیطبانان را در استفاده از سلاحشان در برابر شکارچیان غیر قانونی یا قاچاقچیان مسلح) دچار شک و تردید میکند.
عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در حاشیه ملاقات با امیرحسین کرمیان محیط بان مجروح منطقه حفاظت شده ورجین تهران، با اشاره به اینکه بر اساس قانون حمایت از محیطبانان که سال گذشته تصویب و امسال ابلاغ شده، محیطبانان همانند ماموران نیروی انتظامی هستند، تاکید میکند: پیش از تصویب این قانون، اگر درگیری بین محیط بان و متخلف ایجاد و منجر به مرگ میشد، محیط بان در صورت عدم اثبات بیگناهی قصاص میشد.در این ملاقات محبت خانی نیز با اشاره به اینکه سال گذشته و در زمانی که قانون حمایت از محیط بانان تصویب نشده بود با حمایت رییس سازمان حفاظت محیط زیست بیمه عمر و بیمه مسئولیت محیط بانان برقرار شد.
در همین راستا سمیه رفیعی رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس یازدهم در رابطه با آسیب دیدن محیطبان شمیرانات به خانه ملت میگوید: متاسفانه در سالهای اخیر این اتفاق ناخوشایند چندین بار رخ داده است و قوانینی که در جهت حفاظت از محیطبانان و جنگلبانان وجود دارد به اندازه کافی بازدارنده نیستند، از طرفی اجرای کامل این قوانین نیز با چالشهایی همراه است که هر ساله با کشته و مجروح شدن تعدادی از جنگلبانان و محیطبانان محیط زیست همراه هستیم.
نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی تاکید میکند: قوانین و مقرراتی در راستای حل مشکلات این گروه از جامعه وضع شده با تمام این تفاسیر باز محیطبانان با مشکلات متعددی روبرو هستند. از حقوق و مزایای پایین گرفته تا نداشتن امنیت شغلی و کمبود تجهیزات که منجر به آسیب دیدن آنها شده؛ در کنار همه موارد هر از چند گاهی خبری از قربانی شدن تعدادی از محیطبانان میشنویم که متاسفانه نشان از نبود قوانین محکم در جهت حمایت از این گروه جامعه میدهد و تمام افکار عمومی را به سمت خلاهای قانونی
میکشاند./مجلس