اسکناس های کهنه و ناقص چه می شوند؟ اقتصاد سرآمد گزارش می دهد
خاکسپاری اسکناس کهنه با احترام کامل!
گروه بانک و بیمه- پولهاي كهنه از ٣٠ استان كشور جمعآوري ميشود. دو بانك صادرات و ملي مسوول ارسال فرسودهها از استانهاي مختلف كشور به سهراه ضرابخانه و خزانه كشور هستند اما در تهران تمام بانكها ميتوانند اسكناسهاي فرسوده را با هماهنگي اداره نشر اسكناس و خزانه بانك مركزي به سازمان توليد اسكناس و مسكوك ارسال كنند. كار از بارانداز سازمان توليد آغاز ميشود. كاميونهايي كه از استانهاي دور و نزديك رسيدهاند در بارانداز مشغول تخليه بار هستند.
به گزارش اقتصادسرآمد، دور كاميون تعدادي ناظر، مامور حفاظت، نمايندگان استانهاي تحويلدهنده و كارگران جمع شدهاند تا كار تحويل بيكم و كاست انجام شود. كاميونها بايد محتوي همان تعداد اسكناسي باشند كه بانكهاي استان به اداره نشر در سيتواسيون (گزارش كاري بانكها) اعلام كردهاند. هر گونه نقصاني در محموله ارسالي را بايد نمايندگان همراهيكننده كاميونها پاسخگو باشند. البته ضريب خطا و نقصان بسيار پايين است. چرا كه سيلها (پلمبها) فقط در حضور ماموران و مقامات مربوطه باز ميشود.
از ابتداي كار كاميونهاي پولرساني توسط ناظران سيل زده شده و شماره سيل در سيتواسيون نوشته ميشود و وقتي كاميون به خزانه رسيد شماره سيل و نوشته سيتواسيون با هم مطابقت داده شده و سپس پلمب شكسته ميشود. بعد از فك پلمب در همان بارانداز پولها ١٠ شمار شده و در ماشينهاي حمل چيده ميشود. هر بسته نخ بند ١٠ بسته اسكناس ١٠٠٠ قطعهاي دارد كه شمارش اين بستهها به ١٠ شمار معروف است. در همين ابتداي كار اگر اسكناسهايي كه در نخ بند پيچيده شده هرگونه خللي داشته باشد جزو مرجوعيها به حساب ميآيد. وجود اسكناسهايي با ارزش متفاوت در بستهها، وجود اسكناس نو و كم يا زياد بودن بستهها در نخبندها باعث برگشت خوردن پولها ميشود تا در تراز حساب بانكها خلل ايجاد نشود. اگر يك برگ اسكناس ١٠٠٠ توماني در بستههاي ٥٠٠ توماني وجود داشته باشد به مفهوم ٥٠٠ تومان كسري در صورتهاي مالي بانك خواهد بود. بنابراين اينجا ريال به ريال اين اسكناسها چك ميشود.طبق اعلام بانک مرکزی سالانه بیش از ۷۰۰ میلیون برگ اسکناس از چرخه اقتصادی کشور خارج میشود که برای جمع آوری، امحا و چاپ مجدد آنها مبلغی معادل ۱۲ میلیارد تومان از بودجه کشور خرج میشود. اما اسکناسهای آسیب دیده در چه مکانی، طی چه فرآیند و شرایطی ارزشگذاری میشوند؟سالانه بیش از ۷۰۰ میلیون برگ اسکناس به دلیل نگهداری نامناسب چون سوختگی، پارگی، آغشته شدن به جوهر یا سایر مواد و... از گردونه معاملات مردم خارج میشود که هزینه ۱۲ میلیاردی جمعآوری، امحا و چاپ مجدد آن از جیب مردم به شکل مالیات پرداخت میشود. در این بین، این سوال مطرح میشود که چه بر سر پولهای آسیب دیده و ناقص میآید؟ آیا آنها از مبادلات روزمره خارج میشوند و دیگر هیچگونه ارزش مالی ندارند؟ آنطور که بانک مرکزی میگوید فرآیند ارزشگذاری و پرداخت بهای اسکناسها و ایرانچکهای آسیبدیده در شعب منتخب بانک ملی ایران در سراسر کشور و در باجهای که به این منظور در ساختمان فردوسی بانک مرکزی در نظر گرفته شده است، انجام میشود. همچنین، تعویض اسکناسها و ایرانچکهای کهنه و فرسوده در کلیه شعب بانکهای کشور انجام میشود اما پرداخت بهای اسکناسها و ایرانچکهای کهنه و فرسوده مشروط به موجود بودن تمام سطح اسکناس یا ایرانچک است زیرا، در غیر این صورت، اسکناس یا ایرانچک ارائهشده، ناقص در نظر گرفته و مشمول ارزشگذاری طبق ضوابط مربوطه میشود. برای ارزشگذاری هر یک از انواع اسکناسها و ایرانچکهای آسیبدیده، جدولی منطبق با ابعاد آن طراحی شده است که با قرار گرفتن بر روی آن، سطح اسکناس یا ایرانچک به ۱۰ قسمت مساوی تقسیم میشود و ارزش هر خانه از این جدول زیر برابر با یکدهم بهای اسمی اسکناس یا ایرانچک است. علاوه براین، هنگام تطبیق سطح اسکناس یا ایرانچک ناقص با جدول مربوطه، فقط خانههایی که کامل باشند، در نظر گرفته میشوند و ارزشگذاری بر اساس آن انجام میشود.همانطور که در شکل زیر مشاهده میکنید، اسکناس ۱۰،۰۰۰ ریالی به ۱۰ خانه مساوی تقسیم شده است که ۲ خانه از آن در قسمت پایین در سمت راست کامل نیستند. بنابراین، تنها ۸ خانه از مجموع ۱۰ خانه آن در ارزیابی، کامل محسوب میشوند. طبق جدول بالا، ارزش هر خانه برای اسکناس ۱۰،۰۰۰ریالی برابر ۱،۰۰۰ریال است. به این ترتیب، ارزش قسمت باقیمانده از اسکناس آسیبدیده، مشروط به دارا بودن سایر شرایطی که در ادامه ذکر میشود، ۸،۰۰۰ ریال خواهد بود.