بررسی اجمالی از لوکسترین خودرو مونتاژ شده در کشور
کادیلاک ایران ایستاده با وقار
امید آذر زمانی-بدون شک خاصترین خودرویی که تابهامروز در ایران مونتاژ شده است، کادیلاک نام دارد. خودرویی که حتی تا همین چند سال قبل نیز تنها و تنها در آمریکا و ایران تولید شده بود.
کادیلاک از دیرباز در کنار لینکلن اشرافیترین خودروهای آمریکایی را تولید میکردند. البته همیشه تولیدکنندگان کوچک و کارگاههای شخصی نیز در آمریکا در این حوزه فعال بودند و در این میان شورولت با مدل کاپریس و کرایسلر با مدلهای ایمپریال و گاهی ورژنهای خاص نیویورکر در بازار لوکسها حضور داشتند اما، عمده سهم فروش بازار لوکسها بین کادیلاک و لینکلن تقسیم شده بود. شاید به همین دلیل باشد که حتی در میان خودروهای رئیس جمهور آمریکا نیز کادیلاک و لینکلن بیشترین سهم را دارند. حتی امروز هم خودرو دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا یک کادیلاک لیموزین اختصاصی است که در دوران باراک اوباما طراحی و ساخته و برای دونالد ترامپ بهروز رسانی شده است.کادیلاک همواره جز رقیبان داخلی با رقیبان خارجی نیز دست و پنجه نرم کرده و به همین دلیل حالا برای طراحی و تولید یک خودرو بیگدار به آب نمیزند. بعد از دهه 80 و 90 میلادی که دوران نزولی صنعت خودرو آمریکا بود هر خودرویی توسط کادیلاک به بازار عرضه شده توانسته قله موفقیت در فروش را فتح کند.هرچند در سالهای دهه 80 و 90 تقریبا بازار خودروهای لوکس توسط اروپاییها قبضه شده بود اما با عبور از قرن بیستم برندهای لوکس آمریکایی دوباره با پوستاندازی وارد کارزار شدند. در دهه 50 تا 70 میلادی میتوان گفت خودروهای لوکس آمریکایی در بهترین دوران خود قرار داشتند. در آن دوران رولزرویس بهعنوان نماد خودروهای تشریفاتی و لوکس، مرسدسبنز با کلاس S و اتاق رویایی W100، بنتلی و گربه انگلیسی یعنی جگوار در بسیاری از بازارهای جهان رقابتی سخت داشتند اما در اروپا حضور خودروهای عریض و طویل لوکس آمریکایی کمتر بود. بیشتر لوکسهای آمریکایی یا متعلق به کلکسیونرها بود و یا بهعنوان خودروهای تشریفات توسط مقامات کشورها مورد استفاده قرار میگرفت. اما در بازار آمریکا شرایط فرق میکرد.
در دوران دهه 40 و 50 تقریبا میتوانستید همه مدلهای تولید شده توسط این 2 برند را در ایران ببینید. اما با آغاز دهه 50 و تولید مدل W116 کلاس S توسط ستاره آلمانی، ورق برگشت و فروش بالای این خودرو در ایران گوی سبقت را از کادیلاک ربود. اما محبوبیت کادیلاک در ایران و بازاریابی درست مدیران آن روزگار جنرالموتورز ایران، باعث شد آنها به فکر تولید یک رقیب جدی برای مرسدسبنز باشند. رقیبی که بتواند سود بالای عرضه خودرو در این بخش از بازار را راهی کیلومتر 9 جاده مخصوص تهران-کرج (محل کارخانه جنرالموتورز ایران و پارس خودرو فعلی) کند. پس بدون شک برای رقابت با مرسدسبنز باید به سراغ کادیلاک میرفتند. زیرا این خودرو در میان محصولات جنرالموتورز توان رقابت با ستاره آلمانی را داشت و این موضوع قبلا در بازار ایران ثابت شده بود. اما مگر میشود کادیالک را در جایی غیر از آمریکا ساخت؟ در آن دوران پاسخ این سوال خیر بود. اما تلاشهای جعفر اخوان موسس جنرالموتورز ایران و سرمایهگذاری GM در ایران باعث شد در تصمیمی بزرگ نگین درخشان تاج جنرالموتورز راهی ایران شود. در پس این تصمیم نیز کادیلاک مدل Seville که در سال 1977 بهتازگی معرفی شده بود و مدل روز این خودروساز بهشمار میرفت، سر از ایران در آورد.
حالا زمستان سال 1356 است و سالن معروف به 35 دستگاه (ظرفیت خروجی خط تولید در روز) میزبان مهندسان آمریکا و ایرانی است تا تنها خط مونتاژ کادیلاک که خارج از آمریکا قرار دارد، آماده لانچ اولین سری در خط شود. طبق اسناد غیررسمی در پایان سال 56 چند دستگاه سویل به رنگ سفید بهعنوان اولین نمونههای مونتاژ آزمایشی خط مونتاژ را ترک کردند تا برای تستهای اولیه کیفیت راهی جاده شوند. تستهایی که توسط تیم کیفیت جنرالموتورز در ایران انجام شد. اما عملا در اوایل سال 75 بود که مونتاژ این خودرو بهصورت تجاری استارت خورد.محمود سیانکی از بازنشستگان بخش فنی جنرالموتورز ایران درخصوص مونتاژ این خودرو به تختگاز میگوید: «در سالهای دهه 40 و 50 تعداد خودروهایی که در شرکت ساخته میشد هم از نظر کلاس و هم تعداد همیشه روبهافزایش بود. ما تجربه تولید جیپ تا آریا شاهین و بیوک اسکایلارک یا همان بیوک ایران را داشتیم که خودرویی بسیار خوب و باکیفیت بود. اما مونتاژ کادیلاک شرایط متفاوتی داشت. زیرا نیروهای آمریکایی جنرالموتورز و ناظرین کیفی آنها واقعا مو را از ماست بیرون میکشیدند.» وی ادامه میدهد: «خاطرم هست بدنه خودرو بهصورت کامل و خام وارد کشور میشد. بعضی از قطعات را در ظاهر خودرو و کابین به سختی داخلسازی کرده بودند. در آن دوران اتاق رنگ به معنای امروزی با تکنولوژی خاص در شرکت وجود نداشت. به همین دلیل بدنههای وارداتی به کشور حتی آستر هم شده بود اما رنگ اصلی در ایران توسط تکنیسینها پاشیده میشد. برای خشک کردن رنگ نیز فضای خاص با استانداردهای کیفی کادیلاک بهصورت چهارگوش مجهز به به لامپهای 400 وات استفاده میشد که دمای یکسانی را ایجاد میکردند و بخش مونتاژ کادیلاک در شرکت واقعا از نظم و ساختار متفاوتی برخودار بود. حتی در دوران پس از انقلاب شکوهمند اسلامی تعداد انگشتشماری از این خودرو در شرکت با استفاده از شیشههای ضدگلوله و بهکارگیری سرب در بدنه، برای استفاده در موارد امنیتی تجهیز شدند.»
درمجموع طبق آمار رسمی شرکت پارسخودرو بدون تولیدات آزمایشی، 2520 دستگاه کادیلاک ایران خطوط مونتاژ این شرکت را ترک کردند. متاسفانه پیچیدگی فنی این خودرو بهخصوص در بخش سوخترسانی و برقی باعث شد بسیاری از این خودروهای ارزشمند یا دچار تغییرات اساسی مثل نصب کاربراتور بهجای انژکتور و یا اصطلاحا کور کردن سیستمهای الکترونیکی بهدلیل خرابی شوند.
کادیلاک از دیرباز در کنار لینکلن اشرافیترین خودروهای آمریکایی را تولید میکردند. البته همیشه تولیدکنندگان کوچک و کارگاههای شخصی نیز در آمریکا در این حوزه فعال بودند و در این میان شورولت با مدل کاپریس و کرایسلر با مدلهای ایمپریال و گاهی ورژنهای خاص نیویورکر در بازار لوکسها حضور داشتند اما، عمده سهم فروش بازار لوکسها بین کادیلاک و لینکلن تقسیم شده بود. شاید به همین دلیل باشد که حتی در میان خودروهای رئیس جمهور آمریکا نیز کادیلاک و لینکلن بیشترین سهم را دارند. حتی امروز هم خودرو دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا یک کادیلاک لیموزین اختصاصی است که در دوران باراک اوباما طراحی و ساخته و برای دونالد ترامپ بهروز رسانی شده است.کادیلاک همواره جز رقیبان داخلی با رقیبان خارجی نیز دست و پنجه نرم کرده و به همین دلیل حالا برای طراحی و تولید یک خودرو بیگدار به آب نمیزند. بعد از دهه 80 و 90 میلادی که دوران نزولی صنعت خودرو آمریکا بود هر خودرویی توسط کادیلاک به بازار عرضه شده توانسته قله موفقیت در فروش را فتح کند.هرچند در سالهای دهه 80 و 90 تقریبا بازار خودروهای لوکس توسط اروپاییها قبضه شده بود اما با عبور از قرن بیستم برندهای لوکس آمریکایی دوباره با پوستاندازی وارد کارزار شدند. در دهه 50 تا 70 میلادی میتوان گفت خودروهای لوکس آمریکایی در بهترین دوران خود قرار داشتند. در آن دوران رولزرویس بهعنوان نماد خودروهای تشریفاتی و لوکس، مرسدسبنز با کلاس S و اتاق رویایی W100، بنتلی و گربه انگلیسی یعنی جگوار در بسیاری از بازارهای جهان رقابتی سخت داشتند اما در اروپا حضور خودروهای عریض و طویل لوکس آمریکایی کمتر بود. بیشتر لوکسهای آمریکایی یا متعلق به کلکسیونرها بود و یا بهعنوان خودروهای تشریفات توسط مقامات کشورها مورد استفاده قرار میگرفت. اما در بازار آمریکا شرایط فرق میکرد.
در دوران دهه 40 و 50 تقریبا میتوانستید همه مدلهای تولید شده توسط این 2 برند را در ایران ببینید. اما با آغاز دهه 50 و تولید مدل W116 کلاس S توسط ستاره آلمانی، ورق برگشت و فروش بالای این خودرو در ایران گوی سبقت را از کادیلاک ربود. اما محبوبیت کادیلاک در ایران و بازاریابی درست مدیران آن روزگار جنرالموتورز ایران، باعث شد آنها به فکر تولید یک رقیب جدی برای مرسدسبنز باشند. رقیبی که بتواند سود بالای عرضه خودرو در این بخش از بازار را راهی کیلومتر 9 جاده مخصوص تهران-کرج (محل کارخانه جنرالموتورز ایران و پارس خودرو فعلی) کند. پس بدون شک برای رقابت با مرسدسبنز باید به سراغ کادیلاک میرفتند. زیرا این خودرو در میان محصولات جنرالموتورز توان رقابت با ستاره آلمانی را داشت و این موضوع قبلا در بازار ایران ثابت شده بود. اما مگر میشود کادیالک را در جایی غیر از آمریکا ساخت؟ در آن دوران پاسخ این سوال خیر بود. اما تلاشهای جعفر اخوان موسس جنرالموتورز ایران و سرمایهگذاری GM در ایران باعث شد در تصمیمی بزرگ نگین درخشان تاج جنرالموتورز راهی ایران شود. در پس این تصمیم نیز کادیلاک مدل Seville که در سال 1977 بهتازگی معرفی شده بود و مدل روز این خودروساز بهشمار میرفت، سر از ایران در آورد.
حالا زمستان سال 1356 است و سالن معروف به 35 دستگاه (ظرفیت خروجی خط تولید در روز) میزبان مهندسان آمریکا و ایرانی است تا تنها خط مونتاژ کادیلاک که خارج از آمریکا قرار دارد، آماده لانچ اولین سری در خط شود. طبق اسناد غیررسمی در پایان سال 56 چند دستگاه سویل به رنگ سفید بهعنوان اولین نمونههای مونتاژ آزمایشی خط مونتاژ را ترک کردند تا برای تستهای اولیه کیفیت راهی جاده شوند. تستهایی که توسط تیم کیفیت جنرالموتورز در ایران انجام شد. اما عملا در اوایل سال 75 بود که مونتاژ این خودرو بهصورت تجاری استارت خورد.محمود سیانکی از بازنشستگان بخش فنی جنرالموتورز ایران درخصوص مونتاژ این خودرو به تختگاز میگوید: «در سالهای دهه 40 و 50 تعداد خودروهایی که در شرکت ساخته میشد هم از نظر کلاس و هم تعداد همیشه روبهافزایش بود. ما تجربه تولید جیپ تا آریا شاهین و بیوک اسکایلارک یا همان بیوک ایران را داشتیم که خودرویی بسیار خوب و باکیفیت بود. اما مونتاژ کادیلاک شرایط متفاوتی داشت. زیرا نیروهای آمریکایی جنرالموتورز و ناظرین کیفی آنها واقعا مو را از ماست بیرون میکشیدند.» وی ادامه میدهد: «خاطرم هست بدنه خودرو بهصورت کامل و خام وارد کشور میشد. بعضی از قطعات را در ظاهر خودرو و کابین به سختی داخلسازی کرده بودند. در آن دوران اتاق رنگ به معنای امروزی با تکنولوژی خاص در شرکت وجود نداشت. به همین دلیل بدنههای وارداتی به کشور حتی آستر هم شده بود اما رنگ اصلی در ایران توسط تکنیسینها پاشیده میشد. برای خشک کردن رنگ نیز فضای خاص با استانداردهای کیفی کادیلاک بهصورت چهارگوش مجهز به به لامپهای 400 وات استفاده میشد که دمای یکسانی را ایجاد میکردند و بخش مونتاژ کادیلاک در شرکت واقعا از نظم و ساختار متفاوتی برخودار بود. حتی در دوران پس از انقلاب شکوهمند اسلامی تعداد انگشتشماری از این خودرو در شرکت با استفاده از شیشههای ضدگلوله و بهکارگیری سرب در بدنه، برای استفاده در موارد امنیتی تجهیز شدند.»
درمجموع طبق آمار رسمی شرکت پارسخودرو بدون تولیدات آزمایشی، 2520 دستگاه کادیلاک ایران خطوط مونتاژ این شرکت را ترک کردند. متاسفانه پیچیدگی فنی این خودرو بهخصوص در بخش سوخترسانی و برقی باعث شد بسیاری از این خودروهای ارزشمند یا دچار تغییرات اساسی مثل نصب کاربراتور بهجای انژکتور و یا اصطلاحا کور کردن سیستمهای الکترونیکی بهدلیل خرابی شوند.