راهکاری کشورهای صنعتی برای تامین نیروی کار ماهر
حسین عباسینسب - آموزش فنیوحرفهای ابزاری مهم برای تامین نیروی کار ماهر کشورهای صنعتی است؛ چین به دلیل نگرانی از آینده چرخ صنعت خود تلاش دارد این ساختار آموزشی را تقویت کند اما کارشناسان اعتقاد دارند تقویت انگیزه، برنامهریزی دقیق و نظارت به همراه مشوق های کاربردی میتواند این هدف را تامین کند.اشتغال دائم و قابل اتکا به چالشی برای شهروندان همه کشورهای جهان به ویژه در میان جوانان تبدیل شدهاست. در بسیاری از مناطق جهان داشتن تحصیلات دانشگاهی دیگر دلیلی بر یافتن شغلی با درآمد و جایگاه اجتماعی مناسب نیست. به اعتقاد بسیاری از جامعهشناسان و متخصصان، «کسب یک مهارت» مهمترین ابزار برای یک جوان برای موفقیت در پیداکردن شغل مطلوب به شمار میرود. آموزش فنیحرفهای به سیستم یا دوره آموزشی اطلاق میشود که افراد را برای مشاغلی که مبتنی بر مهارتهای دستی یا عملی است آماده میکند. آموزش فنیوحرفهای بهطور سنتی ماهیتی غیر آکادمیک دارد و بطور کامل بر یک تجارت، شغل یا حرفه و حوزه خاص تمرکز دارد. از آنجایی که مبتنی بر Vocation است، به آن آموزشحرفهای میگویند.
آموزش فنیوحرفهای در گذشته روش و چارچوبی بسیار محدود محسوب میشد اما اکنون به مسیری جایگزین برای افرادی تبدیل شدهاست که تمایلی برای رفتن به دانشگاه ندارند. آموزش فنیوحرفهای گزینه بسیار خوبی برای برخی دانشآموزان و افراد با یادگیری و تفکر متفاوت است. در این ساختار، دانشآموزان مهارتهایی را یاد میگیرند که آنها را برای کار در یک زمینه خاص بعد از دبیرستان آماده میکند.
تا سالهای پایانی قرن بیستم، هدف آموزش حرفهای، تمرکز بر مشاغل خاص مانند مکانیک اتومبیل یا جوشکاری و برخی مشاغل سخت و با فعالیتهای سطح پایین بود. به همین دلیل، از نظر اجتماعی چندان مورد توجه قرار نمیگرفت. آن آموزش حرفهای، در واقع، ارتباط تنگاتنگی با سیستم کارآموزی قدیمی داشت.
با توسعه اقتصادها در سراسر جهان، بازارهای کار تخصصیتر شدند و تقاضا برای سطوح بالاتری از مهارت در بخشهای دولتی و خصوصی افزایش یافت. این امر نیاز به توسعه بیشتر آموزش فنیوحرفهای و مهارت آموزی از طریق سازمانهای آموزشی مجزا با بودجه عمومی مشخص به همراه ارائه یارانه کارآموزی را برجسته ساختهاست.در دو دهه اخیر آموزش فنیوحرفهای به تدریج متنوع شده؛ اکنون تقاضا برای متخصصان حرفهای بیش از هر زمان دیگری در صنایع مختلف مانند خردهفروشی، گردشگری، فناوری اطلاعات، فرصتهای خدماتی، حوزه آرایشی و بهداشتی و همچنین در صنایع دستی و ... افزایش یافته است. آموزش فنیوحرفهای در عمل دانشآموزان متخصصی را تربیت میکند که شانس بیشتری را برای اشتغال در مقایسه با دیگران دارند.تارنمای «مطالعه هدفمند» (Target Study) مجموعهای از مزایا را برای ایجاد و تقویت سیستم آموزش فنیوحرفهای بیان کرده است؛ آموزش فنیوحرفهای به افراد کمک میکند با کسب تجربه و یادگیری مطلوب، عملکرد بهتری را در شغل خود داشته باشند. این افراد فرصت مییابند در حین کسب درآمد، مهارتهای خود را تقویت کنند و افرادی مفیدتر برای محل کار خود باشند.دانشآموز به دلیل ماهیت مهارتهایی که دریافت میکنند، آن را در مقایسه با تحصیلات آکادمیک بیهوده نمیبیند. آموزش فنیوحرفهای در عمل دانش آموزان متخصصی را تربیت میکند که شانس بیشتری را برای اشتغال در مقایسه با دیگران دارند.همچنین بیشتر مهارتهای فنیوحرفهای در سراسر جهان قابل استفاده است و میتواند برای فرد حتی در کشورهای خارجی نیز فرصتهای شغلی را پدید بیاورد. آموزشحرفهای مطلوبتر همچنین میتواند سرمایهگذاری و ارز خارجی را در قالب شرکتها و دانشجویان خارجی جذب کند.
این نوع آموزش یک سرمایه بزرگ برای اقتصاد دولتها نیز هست. دولتها از این طریق دیگر نیازی به واردکردن تکنسینهای خارجی با دستمزدهای بالاتر ندارند.بسیاری از رشتههای شغلی پردرآمد وجود دارد که در آنها مدرک دانشگاهی لازم نیست .افراد ترک تحصیل کرده و بزرگسالان نیز میتوانند این نوع آموزش را دریافت کنند زیرا فرصتی برای یادگیری یک مهارت یا تجارت جدید را به آنها میدهد. مزیت مهم دیگر این سیستم آن است که فعالیتهای عملی اجازه استفاده مستقیم از دانش کسب شده را به فرد میدهد. این آموزش مشاغل پایداری را فراهم میکند که تقاضا برای آنها هرگز تمام نمیشود.در ادامه، تجربه برخی کشورها در ایجاد و بهرهبرداری از سیستم آموزش فنیوحرفهای بیان شده است:
آلمان، موفقترین تجربه آموزش فنیوحرفهای
آلمان به عنوان یک قطب مهم صنعت جهان دهها سال است که وظیفه تربیت نیروی کار ماهر را از شکل سنتی خارج کرده و بنگاهها، صنایع و شرکتهای خود را به سیستم آموزش فنیوحرفهای وصل کرده است.مدارس حرفهای آلمان، اگرچه درگذشته برخی فنون کلاسیک همچون نجاری و هنرهای آشپزی و غیره را هم آموزش میداند اما بسیار به روز شده و برنامههای گوناگونی در زمینههایی مانند مراقبتهای بهداشتی، فناوری نوین و طراحی گرافیک و ... را هم دارند.
دانشآموزان آلمانی میتوانند در یک برنامهریزی مناسب هم از دبیرستان فارغ التحصیل شوند و هم از مدارس فنی وحرفهای. آنها سپس میتوانند تصمیم بگیرند که مسیر دانشگاه را دنبال کنند یا مسیر کار.دولت آلمان برنامههای خوبی برای این سیستم تدارک دیده و حتی کلاسهای آکادمیک منظمی را نیز در آن گنجاندهاست. این امر به دانشآموزان اجازه میدهد با دیپلم استاندارد فارغالتحصیل شوند؛ ضمن آنکه به آنها امکان ادامه تحصیل در کالجهای دو یا چهار ساله را میدهد.براساس اعلام تارنمای مشاورهای «understood»، آموزش فنیوحرفهای در آلمان، داشتن دیپلم استاندارد را لازم نمیداند اما دانشآموزان میتوانند در یک برنامهریزی مناسب هم از دبیرستان فارغالتحصیل شوند و هم از مدارس فنی وحرفهای. آنها سپس میتوانند تصمیم بگیرند که مسیر دانشگاه را دنبال کنند
یا مسیر کار.
آموزش فنیوحرفهای در گذشته روش و چارچوبی بسیار محدود محسوب میشد اما اکنون به مسیری جایگزین برای افرادی تبدیل شدهاست که تمایلی برای رفتن به دانشگاه ندارند. آموزش فنیوحرفهای گزینه بسیار خوبی برای برخی دانشآموزان و افراد با یادگیری و تفکر متفاوت است. در این ساختار، دانشآموزان مهارتهایی را یاد میگیرند که آنها را برای کار در یک زمینه خاص بعد از دبیرستان آماده میکند.
تا سالهای پایانی قرن بیستم، هدف آموزش حرفهای، تمرکز بر مشاغل خاص مانند مکانیک اتومبیل یا جوشکاری و برخی مشاغل سخت و با فعالیتهای سطح پایین بود. به همین دلیل، از نظر اجتماعی چندان مورد توجه قرار نمیگرفت. آن آموزش حرفهای، در واقع، ارتباط تنگاتنگی با سیستم کارآموزی قدیمی داشت.
با توسعه اقتصادها در سراسر جهان، بازارهای کار تخصصیتر شدند و تقاضا برای سطوح بالاتری از مهارت در بخشهای دولتی و خصوصی افزایش یافت. این امر نیاز به توسعه بیشتر آموزش فنیوحرفهای و مهارت آموزی از طریق سازمانهای آموزشی مجزا با بودجه عمومی مشخص به همراه ارائه یارانه کارآموزی را برجسته ساختهاست.در دو دهه اخیر آموزش فنیوحرفهای به تدریج متنوع شده؛ اکنون تقاضا برای متخصصان حرفهای بیش از هر زمان دیگری در صنایع مختلف مانند خردهفروشی، گردشگری، فناوری اطلاعات، فرصتهای خدماتی، حوزه آرایشی و بهداشتی و همچنین در صنایع دستی و ... افزایش یافته است. آموزش فنیوحرفهای در عمل دانشآموزان متخصصی را تربیت میکند که شانس بیشتری را برای اشتغال در مقایسه با دیگران دارند.تارنمای «مطالعه هدفمند» (Target Study) مجموعهای از مزایا را برای ایجاد و تقویت سیستم آموزش فنیوحرفهای بیان کرده است؛ آموزش فنیوحرفهای به افراد کمک میکند با کسب تجربه و یادگیری مطلوب، عملکرد بهتری را در شغل خود داشته باشند. این افراد فرصت مییابند در حین کسب درآمد، مهارتهای خود را تقویت کنند و افرادی مفیدتر برای محل کار خود باشند.دانشآموز به دلیل ماهیت مهارتهایی که دریافت میکنند، آن را در مقایسه با تحصیلات آکادمیک بیهوده نمیبیند. آموزش فنیوحرفهای در عمل دانش آموزان متخصصی را تربیت میکند که شانس بیشتری را برای اشتغال در مقایسه با دیگران دارند.همچنین بیشتر مهارتهای فنیوحرفهای در سراسر جهان قابل استفاده است و میتواند برای فرد حتی در کشورهای خارجی نیز فرصتهای شغلی را پدید بیاورد. آموزشحرفهای مطلوبتر همچنین میتواند سرمایهگذاری و ارز خارجی را در قالب شرکتها و دانشجویان خارجی جذب کند.
این نوع آموزش یک سرمایه بزرگ برای اقتصاد دولتها نیز هست. دولتها از این طریق دیگر نیازی به واردکردن تکنسینهای خارجی با دستمزدهای بالاتر ندارند.بسیاری از رشتههای شغلی پردرآمد وجود دارد که در آنها مدرک دانشگاهی لازم نیست .افراد ترک تحصیل کرده و بزرگسالان نیز میتوانند این نوع آموزش را دریافت کنند زیرا فرصتی برای یادگیری یک مهارت یا تجارت جدید را به آنها میدهد. مزیت مهم دیگر این سیستم آن است که فعالیتهای عملی اجازه استفاده مستقیم از دانش کسب شده را به فرد میدهد. این آموزش مشاغل پایداری را فراهم میکند که تقاضا برای آنها هرگز تمام نمیشود.در ادامه، تجربه برخی کشورها در ایجاد و بهرهبرداری از سیستم آموزش فنیوحرفهای بیان شده است:
آلمان، موفقترین تجربه آموزش فنیوحرفهای
آلمان به عنوان یک قطب مهم صنعت جهان دهها سال است که وظیفه تربیت نیروی کار ماهر را از شکل سنتی خارج کرده و بنگاهها، صنایع و شرکتهای خود را به سیستم آموزش فنیوحرفهای وصل کرده است.مدارس حرفهای آلمان، اگرچه درگذشته برخی فنون کلاسیک همچون نجاری و هنرهای آشپزی و غیره را هم آموزش میداند اما بسیار به روز شده و برنامههای گوناگونی در زمینههایی مانند مراقبتهای بهداشتی، فناوری نوین و طراحی گرافیک و ... را هم دارند.
دانشآموزان آلمانی میتوانند در یک برنامهریزی مناسب هم از دبیرستان فارغ التحصیل شوند و هم از مدارس فنی وحرفهای. آنها سپس میتوانند تصمیم بگیرند که مسیر دانشگاه را دنبال کنند یا مسیر کار.دولت آلمان برنامههای خوبی برای این سیستم تدارک دیده و حتی کلاسهای آکادمیک منظمی را نیز در آن گنجاندهاست. این امر به دانشآموزان اجازه میدهد با دیپلم استاندارد فارغالتحصیل شوند؛ ضمن آنکه به آنها امکان ادامه تحصیل در کالجهای دو یا چهار ساله را میدهد.براساس اعلام تارنمای مشاورهای «understood»، آموزش فنیوحرفهای در آلمان، داشتن دیپلم استاندارد را لازم نمیداند اما دانشآموزان میتوانند در یک برنامهریزی مناسب هم از دبیرستان فارغالتحصیل شوند و هم از مدارس فنی وحرفهای. آنها سپس میتوانند تصمیم بگیرند که مسیر دانشگاه را دنبال کنند
یا مسیر کار.