به گزارش اقتصادسرآمد، فرهاد شهرکی، نایب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با شانا با اشاره به برگزاری نوزدهمین نشست همکاری‌های مشترک ایران و روسیه در تهران بیان کرد: برگزاری این نشست باید در چارچوب بازآرایی ژئوانرژی منطقه اوراسیا تحلیل شود؛ بازآرایی‌ای که تحت تأثیر سه متغیر همزمان شکل گرفته است؛ تشدید تحریم‌های غرب علیه هر دو کشور، گذار تدریجی نظام انرژی جهان از تک‌قطبی غرب‌محور به چندقطبی آسیامحور و ضرورت تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی و سازوکارهای مالی مستقل از دلار.
وی با بیان اینکه در چنین شرایطی، حضور پرشمار و هیئت بلندپایه روسیه در تهران تنها یک رویداد دیپلماتیک نیست، بلکه نشانه‌ای از ورود روابط تهران - مسکو به مرحله هم‌افزایی ساختاری در حوزه انرژی است، یادآور شد: دو کشور به‌عنوان قدرت‌های بزرگ هیدروکربوری جهان، سهم معناداری از ذخایر نفت و گاز دنیا را در اختیار دارند. این ظرفیت عظیم، اگر به‌صورت هوشمندانه مدیریت شود، می‌تواند به جای رقابت مخرب در بازارهای محدود، به تقسیم کار راهبردی و مدیریت مکمل بازار منجر شود.

انتقال فناوری در میدان‌های نفت و گاز 
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به توسعه میدان‌های نفتی و انتقال فناوری میان ایران و روسیه تصریح کرد: سرمایه‌گذاری شرکت‌های روسی در پروژه‌های بالادستی ایران، به‌ویژه در میدان‌های گازی و نفتی، افزون بر تأمین مالی، امکان بهره‌گیری از تجربه فنی در شرایط تحریمی را فراهم می‌کند. این همکاری‌ها می‌تواند در حوزه فشارافزایی میدان‌های گازی، افزایش ضریب بازیافت نفت و توسعه میدان‌های مشترک شتاب‌دهنده باشد.
شهرکی با بیان اینکه جایگاه ژئوگرافی ایران در اتصال دریای خزر به خلیج فارس، یک مزیت بی‌بدیل برای سوآپ نفت و گاز روسیه به بازارهای جنوبی است، افزود: فعال‌سازی کامل این ظرفیت، ضمن کاهش هزینه‌های حمل برای روسیه، درآمد پایدار ترانزیتی و نقش‌آفرینی منطقه‌ای ایران را تقویت می‌کند.
وی با تأکید بر اینکه طرح‌های انتقال گاز روسیه به ایران و برعکس، یا استفاده از ایران به‌عنوان هاب توزیع منطقه‌ای، در صورت تحقق می‌تواند موازنه انرژی در آسیای غربی را تغییر و وابستگی به مسیرهای غربی را کاهش دهد، گفت: همچنین با توجه به محدودیت‌های بانکی، استفاده از ارزهای ملی، تهاتر انرژی با کالا و خدمات فنی - مهندسی و ایجاد کانال‌های مالی مستقل، از ارکان کلیدی پایداری این همکاری‌هاست.

همگرایی اقتصادی تهران - مسکو 
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس به اهمیت حضور پرشمار روس‌ها در تهران و پیام ژئوپلیتیکی این حضور اشاره و تصریح کرد: در شرایطی که هر دو کشور تحت تحریم‌های گسترده قرار دارند، حضور گسترده مقام‌ها و فعالان اقتصادی روس در تهران پیام‌های مهمی دارد که یکی از آنها بی‌اثر بودن سیاست انزوای اقتصادی ایران است. تعاملات سطح بالا نشان می‌دهد تحریم مانع شکل‌گیری بلوک‌های همکاری جدید نشده است.
شهرکی همکاری تهران - مسکو را بخشی از روند بزرگ‌تر همگرایی اقتصادی در محور اوراسیا دانست و گفت: ایران به‌عنوان شریک پایدار در زنجیره انرژی منطقه، با موقعیت ترانزیتی، دسترسی به آب‌های آزاد و ظرفیت‌های پالایشی و پتروشیمی، مزیتی است که روسیه در شرایط تحریمی به آن نیاز دارد. همچنین همکاری راهبردی زمانی پایدار خواهد بود که از سطح پروژه‌های مقطعی فراتر رفته و به ایجاد زیرساخت‌های مشترک، پیوندهای صنعتی و شبکه‌های مالی بلندمدت منتهی شود.
وی توازن در قراردادها و حفظ منافع ملی بلندمدت، تنوع‌بخشی به شرکای خارجی برای جلوگیری از وابستگی تک‌محوری، تمرکز بر انتقال فناوری و بومی‌سازی دانش فنی و همسوسازی همکاری‌ها با اسناد بالادستی از جمله برنامه هفتم توسعه را ازجمله اصول بنیادین موفقیت در همکاری‌های دو کشور برشمرد.

همکاری‌های انرژی ایران و روسیه
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس بیان کرد: اگر این نشست‌ها به قراردادهای اجرایی، جدول زمان‌بندی مشخص و مدل‌های مالی عملیاتی منجر شود، می‌توان انتظار داشت نقش ایران در بازار انرژی منطقه تقویت شود،  ظرفیت صادرات غیرمستقیم و سوآپ افزایش یابد، سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی و زیرساخت‌های انرژی شتاب گیرد و تعاملات انرژی به پیشران توسعه صنعتی و پتروشیمی کشور تبدیل شود.
شهرکی در پایان تصریح کرد: نوزدهمین نشست همکاری‌های ایران و روسیه را می‌توان گامی در مسیر معماری جدید همکاری‌های انرژی در اوراسیا دانست. معماری‌ای که در صورت مدیریت حرفه‌ای، شفاف و مبتنی بر منافع ملی، می‌تواند تحریم‌ها را از تهدید به فرصت ژئوانرژیک تبدیل کرده و جایگاه ایران را در نظم نوین انرژی منطقه تثبیت کند.

روابط پایدار تهران و مسکو نیازمند رویکردی مبتنی بر منافع ملی است
کارشناس امور بین‌الملل با تشریح فرصت‌های پیش‌روی ایران در همکاری با روسیه تأکید کرد: شکل‌گیری روابط پایدار و راهبردی میان تهران و مسکو در گرو رویکردی متوازن، عملگرایانه و مبتنی بر منافع ملی دو طرف است.
شعیب بهمن در گفت‌وگو با ر شانا درباره اهمیت روسیه با توجه به جایگاه این کشور در منطقه اوراسیا و تعاملات جهانی بیان کرد: چند فرصت مشخص و ملموس برای ایران در روابط با روسیه وجود دارد که می‌توان آنها را در حوزه‌های انرژی، غلات و امنیت غذایی، تجارت و ترانزیت و فرصت‌های صنعتی و فناورانه دسته‌بندی کرد.
وی با بیان اینکه در حوزه انرژی یکی از مهم‌ترین محورهای همکاری می‌تواند جذب سرمایه و فناوری در میدان‌های نفت، گاز و پتروشیمی باشد، تصریح کرد: روسیه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت و گاز جهان، در حوزه‌های اکتشاف، حفاری، احداث خطوط لوله و ال‌ان‌جی تجربه قابل‌توجهی دارد و این ظرفیت‌ها می‌تواند زمینه همکاری مشترک را تقویت کند.
این کارشناس امور بین‌الملل ادامه داد: همچنین روس‌ها علاقه‌مندحضور در پروژه‌های ایران هستند و این موضوع امکان جذب سرمایه و فناوری‌های نوین را فراهم می‌کند.
بهمن هم‌افزایی در بازارهای جهانی را از دیگر زمینه‌های همکاری دانست و تصریح کرد: تنظیم قیمت، قراردادهای معاوضه یا سوآپ و توسعه پروژه‌های مشترک صادراتی نفت، گاز و فرآورده‌ها می‌تواند در دستور کار قرار گیرد، به‌ویژه اینکه بازارهای هدف دو کشور تا حد زیادی مشابه است و کشورهایی مانند چین و ترکیه از مهم‌ترین مقاصد صادراتی تهران و مسکو به‌شمار می‌روند.
وی انتقال انرژی روسیه از مسیر ایران را نیز از دیگر فرصت‌های مهم برشمرد و گفت: با توجه به محدودیت مسیرهای غربی پس از جنگ اوکراین، روسیه به‌دنبال مسیرهای جایگزین صادرات انرژی است و ایران می‌تواند یکی از کوتاه‌ترین و امن‌ترین مسیرها برای انتقال گاز روسیه به مقاصد مورد نظر باشد. این موضوع می‌تواند از طریق قراردادهای بلندمدت و پروژه‌های مشترک صنعتی و نیروگاهی دنبال شود.

پیشنهاد قراردادهای بلندمدت غلات برای تقویت امنیت غذایی
این کارشناس امور بین‌الملل با اشاره به ظرفیت همکاری در حوزه غلات و امنیت غذایی اظهار کرد: روسیه یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان غلات و به‌ویژه گندم است و صادرات این کشور در سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ حدود ۵۳ میلیون تن برآورد شده است. ایران می‌تواند از طریق قراردادهای بلندمدت یا تهاتری، هم در تأمین نیاز داخلی و هم بازصادرات از طریق بنادر و مناطق آزاد خود نقش‌آفرینی کند که این موضوع افزون بر درآمدزایی، به تقویت امنیت غذایی نیز کمک می‌کند.
بهمن، تجارت و ترانزیت را محور مهم دیگر روابط دو کشور دانست و گفت: موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در دسترسی به دریای خزر و خلیج فارس و نیاز روسیه به آب‌های آزاد، تکمیل کریدور شمال - جنوب را به اولویتی مشترک تبدیل کرده است، البته ایران باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که فقط مسیر عبور کالا نباشد، بلکه با ایجاد ارزش افزوده در داخل کشور، منافع اقتصادی بیشتری کسب کند.
وی توسعه همکاری‌های صنعتی و فناورانه را نیز حائز اهمیت دانست و بیان کرد: همکاری در صنایع سنگین، ماشین‌آلات، تجهیزات انرژی، قطعات خودرو، همچنین انتقال فناوری در حوزه حمل‌ونقل ریلی، زیرساخت‌های بندری و شبکه‌های برق و گاز می‌تواند در قالب پروژه‌های مشترک دنبال شود.

معاهده راهبردی ۲۰ ساله، چارچوب حقوقی همکاری‌های متوازن
این کارشناس امور بین‌الملل با بیان اینکه امروز هر دو کشور تحت تحریم‌های آمریکا و غرب قرار دارند و این موضوع دیگر نمی‌تواند مانع همکاری باشد، گفت: اتصال شبکه‌های بانکی، استفاده از ارزهای ملی، سازوکارهای جایگزین سوئیفت و کاهش وابستگی به دلار و یورو ازجمله اقدام‌هایی است که می‌تواند هزینه مبادلات را کاهش دهد.
بهمن با اشاره به معاهده مشارکت جامع راهبردی ۲۰ ساله میان ایران و روسیه گفت: این معاهده به‌عنوان نقشه راه روابط دو کشور، چارچوب حقوقی لازم برای همکاری متوازن را فراهم کرده است، همچنین همکاری‌های چندجانبه در قالب اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس می‌تواند به توازن بیشتر روابط کمک کند.
وی تأکید کرد: روابط پایدار و راهبردی زمانی شکل می‌گیرد که هر دو طرف از آن منتفع شوند. نه ایران می‌تواند نگاه یکجانبه داشته باشد و نه روسیه. مناسبات متوازن در چارچوب بازی برد - برد و تأمین منافع ملی دو کشور شکل می‌گیرد.
وی درباره نگاه‌های متفاوت در ایران نسبت به روسیه نیز گفت: بخشی از دیدگاه‌های انتقادی ریشه در گذشته تاریخی دارد، اما سیاست خارجی نمی‌تواند برمبنای احساسات تاریخی بنا شود. شرایط امروز ایران و روسیه همچنین ساختار نظام بین‌الملل با گذشته متفاوت است و هر دو کشور نیازمند رویکردی عملگرایانه برای ارتقای روابط به سطح راهبردی هستند.