اقتصادسرآمد- حسنا شمس آرا - وجود بیش از  40 درصد مرز آبی و 5 هزار و 800 کیلومتر نوار ساحلی با اجرای سیاست های توسعه دریا محور و همکاری شرکت های دانش بنیان و  فعالان علاقه مند ضمن گسترش کشت و پرورش جلبک در اقصی نقاط کشور با توجه به تنوع اقلیمی، دارا بودن بیشترین روزهای آفتابی، کم آب بر بودن این صنعت، با توجه به استقرار کشور مان در کمربند خشک جهان و محدودیت منابع آب شیرین کشت وپرورش انواع جلبک ها بعلت حداقل نیاز آبی، دوره رشد کوتاه مدت ، بازدهی بالا و دامنه کاربرد گسترده در کشاورزی و امنیت غذایی،  صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی آب ، انرژی و محیط زبست  با دارا بودن انواع متابولیت های خوراکی نظیر پروتئین، کربوهیدرات ، املاح معدنی و ویتامین ها بخشی از پتانسیل ها،ظرفیت های زیستی ،ژئو استراتژیک ، ژئوپلتیک و ژئواکونومیک ایران به شمارمی رود که می تواند ضامن افزایش در آمد ملی، اشتغال ، افزایش بهره وری و ایجاد ارزش افزوده در تولید بوده و توسعه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور به دنبال داشته باشد.
به گزارش اقتصادسرآمد، مهرداد محمدی دوست، مدیرکل دفتر میگو و آبزیان آب شور سازمان شیلات ایران در خصوص ظرفیت ها و توامندی های تولید جلبک در کشور به خبرنگار «اقتصادسرآمد» گفت: توسعه این بخش از صنعت شیلات در زیر گروه وزارت جهاد کشاورزی به عنوان یکی از اصلی ترین راهکارهای ایجاد تنوع گونه ای و توسعه آبزی پروری در کشور در دستور کار سازمان شیلات ایران قرار دارد.
وی اظهار داشت: پرورش جلبک از سال ۱۳۹۷ با تولید ۶ تن خمیر جلبکی اسپیرولینا  در ۴ استان کشور شامل گیلان، هرمزگان، بوشهر و تهران و نیز توسط ۴ شرکت دانش بنیان آغاز شده است.
وی افزود: تا پایان سال ۱۴۰۳ با تولید ۳۹۵ تن خمیر جلبکی  شامل ۶ تن ماکرو جلبک  تنها در استان هرمزگان و ۳۸۹ تن میکرو جلبک اسپیرولینا در ۱۱ استان کشور، توسط ۲۲ شرکت دانش بنیان قریب به ۶ درصد از سهم کل آبزی پروری کشور را به خود اختصاص داده است.
وی خاطرنشان ساخت: همچنین این گروه از آبزیان نهاده اولیه و حلقه آغازین زنجیره تولید انواع گونه‌های آبزیان دریایی و پرورشی از جمله ماهیان دریایی و زینتی، میگو، صدف و ... بوده که قادرند در انواع آب‌های شیرین، لب شور، شور و دریایی، نامتعارف و زمین‌های لم یزرع کشور و حتی منابع غنی از دی اکسید کربن حاصل از از نیروگاه‌ها، صنایع پترو‌شیمی و سیمان تولید شوند.
به گفته این مقام مسئول در سازمان شیلات ایران، دی اکسید کربن ماده غذایی مصرفی جهت فتوسنتز و تولید اکسیژن تازه در محیط توسط جلبک‌ها بوده که توسعه صنعت کشت و پرورش جلبک‌ها در کشور می‌تواند ضمن ایجاد زنجیره تامین نهاده‌های اولیه تولید در کشاورزی و زنجیره ارزش در صنایع و محیط زیست و نهایتاً چرخه اقتصادی پایدار در کشور را در پی داشته باشد.
وی خاطرنشان ساخت: بر اساس هدف گذاری صورت گرفته در برنامه هفتم توسعه تولید جلبک کشور در سال ۱۴۰۳، ۵۵۱ تن و تا پایان سال ۱۴۰۴، ۷۰۷ تن برنامه ریزی شده بود که درصد تحقق این هدف گذاری در سال 1403، ۷۰ درصد و سال گذشته ۴۶ درصد بوده است.
به گفته مدیرکل دفتر میگو و آبزیان آب شور سازمان شیلات ایران، این نهال نوپای شیلات کشور  در سال 1397 با تولید 6 تن خمیر جلبکی اسپیرولینا جلبک در چهار استان کشور شامل گیلان، هرمزگان بوشهر و تهران توسط چهار شرکت دانش بنیان آغاز بکار کرد و تا پایان سال 1403 با تولید 395 تن خمیر جلبکی شامل 6 تن ماکرو جلبک  تنها در استان هرمزگان و 389 تن میکرو جلبک اسپیرولینا در 11 استان کشور،توسط 22 شرکت دانش بنیان قریب به 6درصد از سهم کل آبزی پروری کشور را به خود اختصاص داده است.
وی یادآور شد: این گروه از آبزیان نهاده اولیه و حلقه آغازین زنجیره تولید انواع گونه های آبزیان دریایی و پرورشی شامل ماهیان دریایی و زینتی، میگو، صدف و ... بوده که قادرند در انواع آبهای شیرین، لب شور، شور و دریایی،نامتعارف و زمین های لم یزرع کشور و حتی منابع غنی از دی اکسید کربن حاصل از از نیروگاه ها ، صنایع پترو شیمی و سیمان تولید شوند.
محمدی دوست، تصریح کرد: دی اکسید کربن ماده غذایی مصرفی جهت فتوسنتز و تولید اکسیژن تازه در محیط توسط جلبکها بوده که توسعه صنعت کشت و پرورش جلبکها در کشور می تواند ضمن ایجاد زنجیره تامین نهاده های اولیه تولید در کشاورزی و زنجیره ارزش در صنایع و محیط زیست و نهایتا چرخه اقتصادی پایدار در کشور را در پی داشته باشد.
به گفته این مقام مسئول در سازمان شیلات ایران، از میان 25 هزار گونه جلبک شناسایی شده در جهان 15 گونه تجاری از ریز جلبک‌ها وجود دارد که جلبک اسپیرولینا یک نمونه از آن محسوب می‌شود که با تولید 5 هزار تن تا پایان 2024 میلادی در جهان ارزش اقتصادی معادل 5/1 میلیارد دلار را در اقتصاد جهانی به خود اختصاص داده است.
وی تاکید کرد: بنابراین سازمان شیلات ایران به منظور عملیاتی کردن سیاست‌های توسعه دریا محور و دستیابی به اهداف کمی و کیفی برنامه هفتم پیشرفت با اجرای برنامه‌های آموزش و توانمند سازی جوامع روستایی، بومی و محلی در اقصی نقاط کشور اعم از مناطق ساحلی و غیرساحلی، با هدف ایجاد اشتغال خرد پایدار با معرفی روش‌های اقتصادی و با حداقل فضای مورد نیاز و خرید تضمینی محصول و اجرای طرح های آزمایشی کشت توام جلبک‌ها در کنار مزارع میگو و ماهی و قفس های دریایی در نظر دارد ضمن احیا و پایش محیط های آبی از انواع آلودگی ها با معرفی منبع غذایی سرشار از پروتئینو دارای هر 10 آمینو اسید ضروری مورد نیاز بدن انسان به عنوان ابر غذا در سبد غذایی خانوار با همکاری سازمان غذا ودارو  ضمن افزایش سرانه مصرف پروتئین در امنیت غذایی جامه نیز نقش کارایی ایفا کند.
مدیرکل دفتر میگو و آبزیان آب شور سازمان شیلات ایران، گفت: از دیگر موارد مصرف جلبک‌ها می‌توان به تولید مکمل‌های غذایی و دارویی، تولید کودهای زیستی جایگزین کودهای شیمیایی، تصفیه فاضلاب و تولید سوخت‌های زیستی اشاره کرد.
وی از برگزاری جلسات مشترک با سازمان غذا و دارو جهت پرورش جلبک خبر داد و گفت: مقرر شد کارگروه مشترکی بین دو ارگان و دبیری سازمان شیلات ایران برای تعامل هرچه بیشتر و بهینه‌سازی تولید تشکیل شود؛ از سوی دیگر با برنامه‌ریزی های انجام شده در سازمان شیلات به منظور تولید جلبک در بیوراکتورها یک سرمایه گذاری استراتژیک و با تکنولوژی بالابه شمارمی رود  که برای ایران، با داشتن نیروی جوان متخصص و نیاز به توسعه صنایع هایتک، بسیار مناسب است اما موفقیت آن منوط به انتخاب درست محصول هدف، تدوین مدل کسب وکار دقیق و داشتن تیم بازریابی قوی برای ورود به بازارهای جهانی است.
به گفته محمدی دوست، ارزش بازار انواع جلبک در جهان در سال 2021 میلادی حدود 20.16 میلیارد دلار بود و انتظار می‌رود ارزش این بازار بین سال‌های 2022 تا 2031 میلادی  با رشد 10.9 درصدی روبه‌رو شود؛ حتی پیش‌بینی‌ها نشان از آن دارد که بازار جهانی جلبک تا سال 2031 به رقم 55.67 میلیارد دلار خواهد رسید.
وی اذعان داشت: تا پایان سال 2021میزان تولید جهانی جلبک‌ها 36 میلیون تن بوده  که  از این مقدار 3 هزار تن اسپیرولینا و مابقی انواع ماکرو جلبک ها است که عمده کشورهای تولید کننده این محصول در جهان چین، اندو نزی مالزی، کره جنوبی و هند در آسیا ، بلژیک و نروژ در اروپا و کانادا و امریکا در امریکای شمالی هستند.
این مقام مسئول در سازمان شیلات ایران با اشاره به اینکه تحقق برنامه‌های تعیین شده در برنامه هفتم توسعه در زمینه تولید جلبک در کشور طی 4 سال منتهی به پایان برنامه هفتم به بیش از 60 درصد دور از انتظار نیست؛ اثبات این امر نیز با تعیین نسبت درصد تولید سال 1403 به میزان هدف گذاری شده در برنامه طی سال قبل به روشنی مشهود است.
وی خاطرنشان ساخت: در خصوص میزان اشتغال این صنعت نیز ذکر این نکته ضروری است که به ازای هر1تن تولید خمیر جلبکی در یک مزرعه خرد 2 نفر مستقیم و 6 نفر غیر مستقیم مشغول به کار خواهند شد. بنابراین هر مزرعه تولید ریز جلبک اسپیرو لینا برای 6 نفر اشتغال ایجاد خواهد کرد که با توسعه این موضوع در حداقل 18 استان دارای بستر مناسب کشت جلبک در کشور با راه اندازی حداقل 10مزرعه خرد در هر استان، سالانه  180 مزرعه  همگام با ایجاد  زنجیره  تامین و ارزش این محصول شیلاتی را خواهیم داشت که می تواند هزار و 440 نفر را در سال به درآمد پایدار برساند.
مدیر کل دفتر میگو و آبزیان آب شور سازمان شیلات ایران در خاتمه تاکید کرد: دولت می تواند با اعطای تسهیلات کم بهره، معافیت‌های مالیاتی، تضمین خرید محصولات تولیدی از تولید کنندگان خرد جلبک و سرمایه گذاری در پروژه های پایلوت و تحقیق و توسعه به راه اندازی و شتاب گیری این صنعت استراتژیک کمک کرده و صنعت سبز اشتغال زا و ارز آور را همگام با حل چالش های آب، محیط زیست و امنیت غذایی برای ایران همیشه سرافراز مهیا کند.