ارز تک‌نرخی تولید و تجارت را برنامه‌پذیر می کند
گروه اقتصاد -  دولت تصمیم جدی خود برای حذف ارز ترجیحی را گرفته است. بسیاری از کارشناسان باور دارند که هرچند اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی در کوتاه‌مدت ممکن است تبعات منفی در بازارهای مختلف به دنبال داشته باشد، اما این اقدام در بلندمدت با ایجاد شفافیت و حذف رانت می‌تواند به نفع تجارت، صنعت، تولید و اقتصاد کشور باشد.
به گزارش اقتصاد سرآمد، حالا بسیاری از فعالان اقتصادی هم‌نظر با مسئولان دولتی اعلام می‌کنند که چاره‌ای جز تک‌نرخی کردن ارز برای کشور وجود ندارد؛ چراکه اثر مثبتی که این تصمیم روی واردات و صادرات می‌گذارد به مراتب بیشتر از معایب آن است. به موضوعات اقتصادی باید نگاه فراجناحی داشت. امروز تقریبا این موضوع مورد تایید همه جانبه کارشناسان، تولیدکنندگان، فعالان اقتصادی و بازرگانان قرار گرفته است که تک‌نرخی کردن ارز یک ضرورت است.
گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که اقداماتی که در راستای حذف چندگانگی نرخ ارز و رفع شکاف‌های موجود در این بخش انجام شده؛ می‌تواند فضای تجارت را شفاف‌تر کرده و انگیزه‌های غیرمولد را به‌تدریج از چرخه صادرات حذف کند. در حال حاضر بدنه اصلی تجارت خارجی کشور بر دوش صادرکنندگان واقعی و شناسنامه‌دار است و بخش عمده فعالان اقتصادی از مسیر سالم، شفاف و حرفه‌ای در حوزه صادرات و واردات فعالیت می‌کنند و منافع بلندمدت خود را در تداوم فعالیت قانونی، بازگشت ارز و حفظ اعتبار تجاری می‌دانند. به همین دلیل، تغییرات اخیر ارزی تاثیر منفی معناداری بر عملکرد این گروه نخواهد داشت.
طی سال‌های گذشته در مقاطعی، به‌دلیل وجود فاصله میان نرخ‌های ارزی و بعضی خلاءهای نظارتی، زمینه برای بروز رفتارهای غیرحرفه‌ای و استفاده ابزاری از ظرفیت‌های قانونی فراهم شد؛ رفتارهایی که نه بازتاب‌دهنده ماهیت تجارت کشور است و کمکی به توسعه صادرات نمی‌کند. از طرف دیگر اقدامات گذشته صرفا به بی‌ثباتی، ایجاد آمارهای غیرواقعی و خدشه به اعتماد اقتصادی منجر می‌شد. استفاده ناصحیح از ابزارهای تجاری، از جمله بهره‌گیری غیرمسئولانه از رانت ارزی در عمل نه تنها کمکی به افزایش صادرات نمی‌کند، بلکه به‌طور مستقیم به اقتصاد تجاری کشور و اعتبار بین‌المللی ایران آسیب می‌زند. 

صادرات؛ مانع پنهان ارز تک‌نرخی؟
در حالی که بسیاری از فعالان اقتصادی و بازرگانان کشور درستی اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی و حرکت اقتصاد ایران به سوی تک‌نرخی شدن ارز را مورد تایید و تاکید قرار می‌دهند؛ خبرگزاری تسنیم با انتشار مطلبی عنوان کرده است که تک‌نرخی‌شدن ارز اگرچه با هدف حذف رانت مطرح می‌شود، اما ساختار تولید و صادرات ایران مانع تحقق این وعده است.
این خبرگزاری در مطلب خود آورده است: افزایش بهای تمام‌شده منجر به کاهش رقابت‌پذیری کالای ایرانی اولین نکته‌ای است که باعث می‌شود کاهش ارزش پول ملی در اقتصادی شبیه اقتصاد ایران منجر به افزایش صادرات نشود، کاهش قدرت رقابت کالای داخلی با کالای خارجی به‌واسطه افزایش بهای تمام‌شده است، به‌بیانی دیگر وقتی نرخ ارز در اقتصاد ایران افزایش پیدا می‌کند به‌دلیل اینکه ارزبری تولید در اقتصاد ایران بالاست موجب می‌شود تا افزایش نرخ ارز (افت ارزش پول ملی) منجر به افزایش قیمت تمام‌شده محصول و نهایتاً کاهش توان رقابتی آن در بازارهای صادراتی شود.
این رسانه‌همچنین تاکید کرده است: اشباع ظرفیت تولید عامل اصلی عدم تأثیرگذاری کاهش ارزش پول ملی در افزایش صادرات است، اما شبهه‌ای که برخی به استدلال اول وارد می‌کنند که اتفاقاً چندان بی‌راه هم نیست، این است که اساساً سبد صادراتی در اقتصاد ایران، بیشتر مربط به کالاهای خام و نیمه‌خام یا همان کالاهای بالادستی است که اکثراً یا نرخ ارز تأثیر مستقیم روی بهای تمام‌شده آنها ندارد و یا تأثیر نرخ ارز در بهای تمام‌شده مقدار قابل‌توجهی نیست.

منافع صادرکنندگان از حذف رانت ارزی
هنگامی که تفاوت نرخ آزاد و ترجیحی ارز زیاد می‌شود، مشکلاتی همچون رانت و فساد و کاهش انگیزه تولید و صادرات را به دنبال دارد. علاوه بر این، تامین منابع ارزی برای دولت دشوار شده و فعالان اقتصادی نیز به سبب این تفاوت بالای نرخ، به جای اینکه صادرکننده باشند، می‌کوشند تا واردکننده شوند. از سوی دیگر، اگر کالایی با ارز ترجیحی تخصیص یابد اما مکانیزمی برای توزیع آن به افراد هدف وجود نداشته باشد، ممکن است واردکننده کالا را با ارز ترجیحی وارد و به قیمت آزاد به فروش برساند. در این شرایط، دولت ناچار به تغییر سیاست‌های ارزی شد تا این مفاسد و مشکلات را حذف کند.
در این میان بسیاری از فعالان اقتصادی و کارشناسان نیز اعتقاد دارند که حذف چندنرخی بودن ارز یا ارز ترجیحی علاوه بر جلوگیری از رانت و فساد اقتصادی، مانع از ایجاد انگیزه برای صادرات مجدد کالاهای وارداتی به کشورهای منطقه می‌شود. ارز چند نرخی باعث ایجاد یک فضای رانت و انحصار برای بعضی از تولیدکنندگان و حتی واردات کالاها شده بود که حرکت به سمت ارز تک نرخی این رانت را از بین می برد.
در حال حاضر به نظر می‌رسد دولت باید در رویکرد اصلاحات سیاست ارزی جدید، برای افزایش قدرت توان خرید دهک های پایین جامعه اقدام به برنامه های حمایتی کند. حذف ارز چند نرخی، یک فضای شفاف و رقابتی را برای تولید فراهم می کند کالاها بر اساس قیمت روز با کیفیت مناسب در اختیار مصرف کننده قرار می گیرد.در این میان هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق بازرگانی ایران و روسیه در گفتگویی با ایرنا می‌گوید: «ارز تک نرخی، تولید را برنامه پذیر می‌کند و تخصیص ارز را تسریع می کند از این رو تولیدکننده به سرعت مواد اولیه را تهیه و اقدام به تولید می کند».
این عضو اتاق بازرگانی ایران همچنین به توسعه صادرات با سیاست های ارز تک نرخی اشاره کرد و گفت: «ارز تک نرخی منجر به گشایش مبادلات تجاری بین کشورها می شود که با اصلاح سیاست نرخ ارز چندگانه شاهد توسعه تجارت خواهیم بود».
تیزهوش تابان خاطرنشان کرد: «تک نرخی شدن ارز بیش از این مطالبه بخش خصوصی بوده است که سیاست چند نرخی بودن ارز در کشور و طی سال‌های اخیر بیشترین آسیب را به صنعت کشور وارد کرد که با اجرای اصلاح سیاست های ارزی جدید شاهد توسعه در تجارت خواهیم بود».