نوسان گیری در بازارهای بورس دنیا مرسوم است و اگر کسی بتواند در کوتاه مدت، بازدهی از یک سهم حاصل کند، می‌تواند در بلندمدت شاهد کسب سود حداکثری باشد.
در گذشته عموم فعالان بازار ۸۰ درصد منابع را به سرمایه گذاری‌های میان مدت و بلندمدت تخصیص داده و به مجمع می‌رفتند و ۲۰ درصد سرمایه خود را به معامله روزانه می‌سپردند؛ ولی الان بخش عمده‌ای از معامله گران به دنبال این هستند که در کوتاه مدت، بازده بدست آورندتحلیلگر بازار سرمایه افزود: با توجه به اینکه شرایط بازارها را نمی‌توان پیش بینی کرد، افراد به سمت انواعی از سرمایه‌گذاری حرکت می‌کنند که بر اساس این اصل که ریسک و بازدهی باید منطقی باشد، به بازارها ورود می‌کنند؛ ولی در بورس ایران، جریان حرکت سرمایه این گونه است که تعداد حقوقی‌های فعال در بورس را با حقیقی‌ها مقایسه کنیم، مشاهده می‌شود حجم معاملات حقوقی‌ها ۲۰ درصد حقیقی‌ها است؛ ولی اثرگذاری آنها بر بازار به شدت بالا است.
فعالان بازار با کدهای حقوقی، به بازار وزن بالایی می‌دهند و ذهنیت آنها این است که بسیار بر بازار اثر می‌گذارند؛ یعنی یک کد حقوقی، وقتی در یک یا چند نماد اصلی بازار، وارد خرید یا فروش می‌شود، میزان و حجم معاملاتی که یکباره وارد سیستم می‌کند، می‌تواند جهت معاملات را تغییر دهد؛ این در حالی است اتفاقی که در گذشته، بازار را با هیجان به سمت صعود و نزول پیش برده معاملات حقوقی‌ها بوده و الان نیز آنچه مشاهده می‌شود این است که بازار می‌داند مؤلفه‌های اقتصادی اصلی به سمت تعادل در حال حرکت هستند و نرخ ارز چند هفته است که در کانال ۲۵ هزار تومان سیر می‌کند و بازارهای جهانی نیز تقویت شده اند و تورم به سمت تعادل راه خود را پیدا کرده است؛ ضمن اینکه نرخ سود بانکی نیز ۱۸ درصد و نرخ سود بین بانکی نیز ۲۰ درصدی ثبت شده است؛ پس همه به بازار سرمایه روی آورده‌اند.
معامله گران در این میان، به دو مدل معاملاتی روی آورده اند که یک مدل سرمایه گذاری و نگهداری منابع است و مدل دیگر، معامله روزانه است؛ به نحوی که در گذشته، عموم فعالان بازار، ۸۰ درصد منابع را به سرمایه گذاری‌های میان مدت و بلندمدت تخصیص داده و به مجمع می‌رفتند و ۲۰ درصد سرمایه خود را به معامله روزانه می‌سپردند؛ ولی الان با تغییر در ترکیب فعالان بورسی، این وزنه معاملات به این سمت چرخیده که بخش عمده‌ای از معامله گران به دنبال این هستند که در کوتاه مدت، بازده به دست آورند و این شرایط و ذهنیت باعث می‌شود که قیمت سهام با شتاب بسیار بالا به صورت شارپ به سمت اهداف بالا برود و وقتی که می‌خواهد اصلاح شود، فرآیند آن سریع، سهمگین و ترسناک به نظر می‌رسد و این فضا تشدید می‌شود.
بعضاً حقوقی‌ها در کف قیمتی و سقف قیمتی به یکباره حجم بالایی سهام را معامله می‌کنند؛ حقوقی‌ها در روزهای پایانی هفته گذشته ۵ هزار میلیارد تومان سهام موجود در صف فروش را از حقیقی‌ها خریدند؛ عکس این اقدام، در سه روز ابتدای هفته حجم بالایی سهام عرضه کردند؛ اتفاقاً در صف خرید عرضه کردند؛ بنابراین حقوقی‌ها از آن نقشی که سهام می‌خریدند و نگاه می‌داشتند و اهل معامله روزانه نبودند و در تابلوی معاملات بلوکی سهام جابجا می‌کردند، عبور کرده ایم.
حجم معاملات حقوقی‌ها بالا است و وقتی که به صورت اپیدمی، خرید یا فروش انجام می‌دهند، رفتار آنها بر روی روند کلی بازار اثر می‌گذارد؛ موضوع دیگر این است که حجم معاملات به شدت بالا رفته و بازارگردان ها در قد و قواره این حجم از معاملات نیستند و درخواست‌های خرید و فروش بازی که در سیستم موجود است، بسیار ناچیز است. به همین دلیل، تا یک فشار خرید و فروش در دامنه حداکثری یا حداقلی وارد بازار می‌شود، برای بهبود آن باید حقوقی‌ها متعهد برخورد کنند و روی روند اثر نگذارند و باید تلاش کنند که بازارگردان تقویت شود.
نوسانات کنونی بازار به خاطر معاملات الگوریتمی نیست؛ ولی این امر سرعت واکنش‌های بازار را بالا می‌برد؛ ضمن اینکه به هر حال اصل جریان این است که تعهدات بازارگردان ها مقداری غیرمنطقی است و بازارگردان در هر روز معاملات، باید به یک حجم معامله کند واین موضوع در مواقعی باعث می‌شود رفتار بازارگردان عجیب به نظر بیاید و استفاده از معاملات الگوریتمی، سرعت معاملات را تشدید می‌کند.
اگر بازار دچار نوسان می‌شود، لزوماً تقصیر از الگورتیم ها نیست؛ چراکه الگوریتم‌ها در همه بازارهای دنیا استفاده می‌شوند.اینکه باید بر روی دامنه نوسان مقداری اصلاحات انجام شود، امری ضروری است و باید رخ دهد؛ ولی فعالان بازار تعادل خود را پیدا می‌کنند و به صلاح بازار نیست که تغییر و تحول ایجاد شود و اینکه دامنه نوسان از حالت عادی خارج شود ضربه می‌زند؛ ولی تجربه این مدت نشان داده که اگر دامنه نوسان را بالا ببریم، مردم با هیجانات خود به سرمایه‌های خود ضرر می‌زنند و اگر هم پایین بیاوریم باعث می‌شود که صعود و نزول‌ها فرسایشی شده و تغییر دامنه نوسان در صورتی که فضای قبلی بازار سرمایه بود، شاید سیاست خوبی به شمار می‌رفت؛ ولی الان که حقیقی‌های زیادی به صورت مستقیم به بازار آمده اند، دامنه نوسان نباید تغییر کند.
در سه روز ابتدایی هفته گذشته در نمادهای اصلی بازار، صف خرید ایجاد شد و حقوقی‌ها عرضه کننده بودند؛ در حالیکه دید سرمایه گذارانی که در صف خرید می خرند، این نیست که قرار است سهام را بخرند و به مجمع بروند و دید بلندمدت داشته باشند؛ بنابراین با خریدهای خود، موجی از صعود را ایجاد می‌کنند و حقوقی‌ها در این فضا، عرضه می‌کنند و رفتارشان معکوس می‌شود و به صف فروش می‌روند. بنابراین به نظر می‌آید که در کوتاه مدت و در بلندمدت، شاهد بازار متعادل نخواهیم بود و این فضا در حال حرکت به سمتی است که حقوقی‌ها وقتی که سهام بالا می‌روند، صف خرید تشکیل می‌دهند و وقتی پایین می آیند، صف فروش تشکیل می‌دهند.
* تحلیلگر بازار سرمایه ‏