به گزارش اقتصادسرآمد، پروژه ای که به عنوان حلقه مفقوده این کریدور بین المللی تعریف شده و می تواند نقشی اساسی در ترانزیت کالا و مسافر میان روسیه، قفقاز، ایران و خلیج فارس ایفا کند.
 
به تازگی وزیر راه و شهرسازی، فرزانه صادق مالواجرد، با تأکید بر دیپلماسی فعال با کشورهای همسایه و نقش زیرساخت های حمل ونقل، از آماده سازی قرارداد مشترک ایران و روسیه برای راه آهن رشت – آستارا خبر داده است.
 
این مسیر ریلی از منظر ژئواقتصادی نیز واجد اهمیت ویژه ای است؛ پیوند منطقه آزاد انزلی و دیگر مناطق آزاد شمالی با شبکه های حمل ونقل بین المللی می تواند سهم ایران را در زنجیره تأمین شرق – غرب و شمال- جنوب تقویت کند.
 
با توجه به تحریم ها، فشارهای خارجی و ضرورت یافتن مسیرهای جایگزین برای ترانزیت، این پروژه هم از منظر اقتصادی داخلی و هم از منظر ژئوپلیتیک دارای اولویت شده است.
 
مزایای اقتصادی و ترانزیتی پروژه راه آهن رشت – آستارا می تواند ظرفیت قابل توجهی برای جابجایی کالا و مسافر فراهم آورد؛ بر اساس گزارش ها، در سال نخست بهره برداری امکان جابه جایی تا حدود ۱۰ میلیون تُن بار پیش بینی شده است.
 
در افق های بلندمدت تر، ظرفیت حمل بار این مسیر ممکن است به حدود ۱۵ میلیون تُن برسد و برای ایران سالانه چندین میلیارد دلار درآمدزایی ارزی محتمل دانسته شده است.
 
به علاوه، کاهش زمان حمل ونقل کالا از مسیرهای دریایی و ترکیبی نیز یکی از مزایای کلیدی است؛ مثلا حمل بار از فنلاند به ایران از مسیر دریایی حدود ۳۳ روز نیاز دارد، اما با اتصال ریلی امکان کاهش به ۱۲ روز وجود دارد.
 
از منظر منطقه ای، استان گیلان و به ویژه منطقه مرزی آستارا با این اتصال، می توانند به هاب ترانزیت تبدیل شوند و ظرفیت جذب سرمایه گذاری و توسعه زیرساخت های لجستیکی افزایش یابد.
 
آثار توسعه منطقه ای و اشتغال پروژه راه آهن رشت – آستارا تنها جنبه ترانزیتی ندارد؛ بلکه برای گردشگری داخلی و خارجی نیز فرصت های تازه ای ایجاد می کند. موافقان طرح تأکید دارند که دسترسی سریع تر ریلی به شمال کشور می تواند موجب افزایش سفرهای گردشگران، رونق خدمات محلی و بهبود زندگی مردم منطقه شود. 
 
در لبه اجتماعی، ایجاد فرصت های شغلی مستقیم و غیرمستقیم در فرآیند ساخت، بهره برداری و خدمات جانبی این مسیر، از لجستیک گرفته تا اقامت، حمل ونقل محلی و گردشگری، قابل توجه است و می تواند به حفظ اشتغال در مناطق روستایی و حاشیه ای نیز کمک کند. چالش ها و ضرورت پیگیری اگرچه مزایای بسیاری برای راه آهن رشت – آستارا مطرح شده، اما چند نکته لازم است مدنظر قرار گیرد؛ نخست، اعتماد صاحبان بار و کاربران لجستیکی به مسیر ریلی جدید که در سال های نخست بهره برداری باید جلب شود تا ظرفیت کامل تحقق یابد.
 
دوم، تحقق فنی پروژه در موعد مقرر، با توجه به پیچیدگی های مهندسی، همکاری های بین المللی و تأمین مالی، از اهمیت راهبردی برخوردار است. سوم، باید زیرساخت های جانبی از جمله ایستگاه ها، ترمینال های بار، اتصال به بنادر و مناطق آزاد، و نیز خدمات لجستیک و ترانزیت در کنار ریلی آماده شود تا اثرگذاری اقتصادی کامل حاصل شود.
 
پروژه راه آهن رشت – آستارا، در شرایطی که سیاست گذاران ایران بر «دیپلماسی راه» و تقویت جایگاه کشور در ترانزیت منطقه ای تأکید دارند، می تواند نقطه عطفی در اقتصاد زیرساختی کشور باشد.
 
این مسیر، نه تنها توسعه استان گیلان را تسریع می کند، بلکه موقعیت ایران را در کریدور شمال – جنوب ارتقا می دهد، و امکان تحول در ترانزیت، حمل ونقل، گردشگری و منطقه آزاد را فراهم می آورد.
 
با این حال، کلید موفقیت در اجرا، جذب سرمایه گذاری، بهره برداری بهینه و تعامل موثر با ذی نفعان منطقه ای و بین المللی نهفته است. اگر در این مسیر جدیت ادامه یابد، راه آهن رشت –  آستارا می تواند نمادی از جهش زیرساختی ایران و نقش آفرینی فعال در خاورمیانه و فراتر شود.