به گزارش «اقتصاد سرآمد»، کشورهایی که از تولید دانش بومی عقب ماندند، به دو دلیل دیگر قادر نیستند عقب‌ماندگی را جبران کنند؛ یکی به دلیل سرعت شگرف به‌روزآمدی دانش و دیگری به دلیل فرار مغزها. دانش قادر است خودش را تولید و به‌روزآوری کند و هرلحظه به سمت فناوری جدید پیش بتازد. این سرعت در کشورهای پیشرفته نسبت به کشورهای عقب‌مانده صدچندان است به نحوی که دیگر رسیدن به کشورهای پیش‌تاخته را غیرممکن می‌کند. 
با توجه به اینکه زیرساخت‌های لازم برای فعالیت مغزها وجود ندارد، لذا مغزها مجبور به مهاجرت می‌شوند. این مهاجرت از روستا به شهر و از شهرهای کوچک و بزرگ به پایتخت و از پایتخت به سایر کشورهاست و در نهایت، دست کشورهای عقب‌مانده از دانش خالی می‌ماند. خالی ماندن دست کشورها از مغزها، باعث افت بیشتر تولید دانش می‌شود و کاهش تولید دانش منجر به کاهش فناوری بومی و در نتیجه عقب‌افتادگی بیشتر کشورها می‌شود. این است که دانش‌بنیان‌ها در عصر جدید علم و فناوری از اهمیت بالایی برخوردار شده‌اند. 

دانش‌بنیان‌ها در ایران
در ایران از دهه‌۹۰ تب دانش‌بنیان‌ها شروع شد و به اوج رسید. نبود نظام حاکمیتی قوی بر شکل‌گیری و نظارت بر آن‌ها باعث شد بسیاری از این تب جدید، موج‌سواری سودخواهانه کنند و بسیاری شرکت‌ها به اسم دانش‌بنیان برای قورت دادن بودجه‌های حمایتی دولتی ایجاد شدند. در این میان، دانش‌بنیان‌های واقعی ضرر کردند و در کنج ضرر و زیان گیر افتادند. اکنون هم مقداری از تب دانش‌بنیانی کاسته شده و برخی شرکت‌های تقلبی نیز شناسایی یا کنار رفته‌اند، اما همچنان دانش‌بنیان‌ها برای پیدا کردن جایگاه و منزلت علمی و اجتماعی و کارکردی خود با چنگ و دندان مبارزه و تلاش می‌کنند. 

نمایشگاه دانش‌بنیان‌های دریایی
۲۸ آبان نمایشگاهی با حضور «دانش‌بنیان‌های دریایی» یا دانش‌بنیان‌هایی با گرایش به توسعه دریامحور در مصلای تهران برگزار می‌شود. این خبر که در نشست خبری مهدی خراسانچی - دبیر نمایشگاه ملی توانمندی های دانش بنیان دریایی - در معاونت علمی، فناوری و اقتصاددانش بنیان ریاست جمهوری اعلام شد، حکایت‌ها و تحلیل‌های گوناگونی طلب می‌کند که در شماره‌های آتی به آن خواهیم پرداخت، اما آنچه اکنون قابل‌طرح و بررسی است، چند نکته مهم است:

اول: دانش‌بنیان دریایی به چه معناست؟
دانش یک وسعت بی‌نظیر و گسترده دارد که می‌تواند ابعاد گوناگونی از علم و فناوری را در بر گیرد. بنابراین، باید در نمایشگاه دید و بررسی کرد که «دانش‌بنیان دریایی دقیقا به چه معناست؟» آیا واقعا همه شرکت‌کنندگان در نمایشگاه اختصاصی و تخصصی دریا هستند یا برای پرکردن فضای نمایشگاهی از انواع دانش‌بنیان‌ها استفاده شده، با این توجیه که علم همه را در بر می‌گیرد و نکته همزمان این است که چگونه می‌توان یک فناوری را تکه‌تکه کرد و بخشی را مثلا دریایی نامید، بخشی را خشکی، بخشی را... این نیز از نکات قابل‌تاملی است که باید در نمایشگاه به محک بگذاریم.

دوم: آیا تمام ظرفیت دانش‌بنیانی دریایی ایران است؟
در نمایشگاه باید بررسی کنیم که آنچه به نمایش در آمده است چنددرصد توان دانش‌بنیانی ایران است. آیا همه توان یا بخشی از آن؟ اگر بخشی از توان است، باقی چرا نیامده‌اند؟ 

سوم: اصولا چرا نمایشگاه دانش‌بنیان؟
دانش‌بنیان یک بخش مولد است که نیاز مشتریان خود را تامین می‌کند. نیازهای خاص و مشتریان خاص و تولید خاص، سه ویژگی یک دانش‌بنیان است. با این نگاه، دانش‌بنیان یک کالای انحصاری دارد و لذا نه نیاز به تبلیغ دارد و نه نمایشگاه. چون کالای انحصاری -چه تولید و چه خدماتی- دارد، نیازمند به آن کالا یا خدمت به سراغ او خواهد رفت و به اصطلاح اگر زیرسنگ هم باشد، آن را پیدا می‌کند. 
برگزاری نمایشگاه، اما به اعتبار دبیر نمایشگاه که به نمایندگی از معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در نشست خبری خود سخن گفت، سازوکاری برای حمایت از دانش‌بنیان‌هاست. این حمایت چگونه کسب می‌شود جای سوال است؛ اما ممکن است با توجه به وضعیت بازار و کسب‌وکار در ایران امروز و پراکندگی مفرط دستگاه‌ها و فعالان صنعتی و عدم‌شناخت کافی از دانش‌بنیان‌ها و ضرورت معرفی بیشتر آن‌ها و تلاش برای رفع نقص صدساله جدایی دانشگاه از صنعت و دانش از فناوری معنا داشته باشد. 
علاوه‌بر این، براساس گفته‌های خراسانچی، جلب توجه مراجع حاکمیتی و قانون‌گذاری و... به موضوع دانش‌بنیان‌ها برای بهبود شرایط قوانین و کسب حمایت‌های مالی برای دانش‌بنیان‌ها وجود چنین نمایشگاهی ضروری باشد. با تمام این‌ها باید این رویداد را پیگیری کرد و دقیق‌تر اهداف و میزان تحقق آن‌ها را مورد بررسی قرار داد. 

نمایشگاه دانش‌بنیان‌ها در مصلای تهران
نمایشگاه دو روزه، ۲۷ و ۲۸آبان در مصلای تهران برگزار می‌شود. تبلیغات گسترده و میدانی برای آن نشده است. دعوت‌ها و تبلیغات و معرفی نمایشگاه بیشتر جنبه داخلی و دولتی داشته و هدف نمایشگاه جذب ارکان سه قوه برای بازدید از نمایشگاه باشد. بنابراین، پیش‌بینی می‌شود که نمایشگاهی خلوت اما پرمغز پیش‌رو داشته باشیم، کمااینکه اگر همه دانشگاهیان از استادان و دانشجویان از این نمایشگاه مطلع می‌شدند، می‌توانست تبادل دانشی بهتری صورت گیرد. 
انتظار این است؛ عموم شرکت‌های فعال در توسعه دریایی از هرگونه که باشند، در جریان قرار بگیرند و نیازهای دانشی و فنی خود را از شرکت‌های دانش‌بنیان مدنظر خود مورد بررسی و تامین کنند که امیدواریم همه شرکت‌ها از این رویداد با خبر شده باشند.
روزنامه دریایی اقتصاد سرآمد تلاش خواهد کرد که بازتاب مفید و گسترده‌ای از این رویداد داشته باشد تا شرکت‌ها و فعالان دریایی به‌خوبی در جریان فعالیت دانش‌بنیان‌ها قرار گیرند و نیازهای خود را به جای توجه به خارج کشور از دانش‌بنیان‌های داخلی تامین نمایند. منتظر گزارش‌ها و خبرهای میدانی ما باشید.