به گزارش ا«قتصادسرآمد»، مهدی ده‌دار، فعال رسانه‌ای و پژوهشگر پیشرفت دریامحور در نوشتاری با نگاهی به برگزاری سومین نمایشگاه تخصصی صنایع دریایی و دریانوردی بوشهر که طی روزهای گذشته برگزار شده است، به تحلیل و بررسی تطبیقی ۹گام تحول‌ساز در بازارآرایی الگوی توسعه دریامحور کشور پرداخته است. این مطلب را در ادامه می‌خوانید:
 
۹گام تحول‌ساز؛ بازآرایی الگوی توسعه
سیاست‌های کلی توسعه دریامحور با هدف تبدیل دریا از یک مزیت جغرافیایی مغفول به یک پیشران پایدار اقتصادی تدوین شده‌اند. این سیاست‌ها بر بازآرایی الگوی توسعه کشور تأکید دارند و می‌کوشند اقتصاد ملی را از تمرکز صرف بر خشکی خارج کرده و ظرفیت‌های گسترده سواحل، بنادر، کشتیرانی، صنایع دریایی، شیلات، انرژی‌های فراساحل و تجارت دریایی را به‌صورت یکپارچه فعال کنند. در این چارچوب، محورهایی همچون تبدیل دریا به موتور رشد اقتصادی، تمرکززدایی و توسعه متوازن سواحل، توسعه صنایع پیشرفته دریایی، تکمیل زنجیره ارزش، صادرات‌محوری و حضور در بازارهای جهانی به‌عنوان ستون‌های اصلی این سیاست‌ها تعریف شده‌اند؛ ستون‌هایی که هدف نهایی آن‌ها افزایش تاب‌آوری اقتصاد ملی و خلق اشتغال پایدار است.
در کنار این اهداف اقتصادی، سیاست‌های کلی توسعه دریامحور بر حکمرانی کارآمد و توسعه پایدار تأکید ویژه دارند. این بخش از سیاست‌ها شامل توسعه سرمایه انسانی و مهارت‌های تخصصی، حفاظت از محیط‌زیست دریایی، ایجاد هماهنگی نهادی و حکمرانی یکپارچه، و شکل‌دهی قطب‌های تخصصی دریایی است. در این نگاه، توسعه بدون ملاحظات زیست‌محیطی، بدون پیوند با دانش و فناوری، و بدون نهادسازی پایدار، توسعه‌ای پرهزینه و ناپایدار تلقی می‌شود. تحقق این سیاست‌ها تنها زمانی امکان‌پذیر است که از سطح شعار و رویداد عبور کرده و به تصمیمات اجرایی، سرمایه‌گذاری بلندمدت و نتایج اقتصادی قابل اندازه‌گیری منجر شود.
 
بوشهر در ترجمان سیاست‌های کلی
اگر نمایشگاه سوم دریایی و دریانوردی بوشهر را از منظر ۹بند سیاست‌های کلی توسعه دریامحور، بازخوانی کنیم، تصویری چندلایه و گاه متناقض، اما در مجموع معنادار، پیش چشم قرار می‌گیرد؛ تصویری که بیش از آنکه ستایش‌گر باشد، تحلیلگر است که در ادامه به ۹جستار و نکته کلیدی در این رابطه می‌پردازیم: 
۱. اقتصادمحوری به‌ جای ساحل‌محوری: نخستین بند سیاست‌های دریامحور بر «تبدیل دریا به پیشران اقتصاد ملی» تأکید دارد. نمایشگاه صنایع دریایی و دریانوردی بوشهر دقیقاً در این نقطه معنا پیدا می‌کند: انتقال نگاه از ساحل به‌مثابه جغرافیا به دریا به‌مثابه زنجیره ارزش. حضور صنایع کشتی‌سازی، تجهیزات فراساحل، لجستیک و خدمات فنی نشان می‌دهد که دریا دیگر صرفاً حاشیه‌ای آبی نیست، بلکه ستون‌فقرات یک اقتصاد بالقوه است.
۲. تمرکززدایی از مرکز، آزمون جنوب: یکی از اهداف ضمنی سیاست‌های دریامحور، کاهش تمرکز اقتصادی در پایتخت است. انتخاب بوشهر [نه تهران] به‌عنوان میزبان نمایشگاه دریانوردی و صنایع دریایی، آزمونی برای این رویکرد است. نمایشگاه اگر بتواند قرارداد، دوشاخص کلیدی بسترساز توسعه دریامحور یعنی «سرمایه‌گذاری» و «تصمیم‌گیری» را در سواحل جنوبی ایران تثبیت کند، به الگویی برای «تمرکززدایی واقعی» تبدیل می‌شود؛ وگرنه، صرفاً ویترینی محلی برای تصمیماتی خواهد بود که جایی دیگر‌[ دولت مرکزی در پایتخت] گرفته می‌شوند.
۳. پیوند صنعت و دانش؛ حلقه مفقوده یا فرصت نهفته: سیاست‌های کلی بر اقتصاد دانش‌بنیان دریایی تأکید دارند. نمایشگاه بوشهر از این منظر دوچهره دارد؛ از یک سو، حضور شرکت‌های دانش‌بنیان دریایی و مراکز تحقیقاتی و از سوی دیگر، فاصله‌ همچنان محسوس میان پژوهش دانشگاهی و نیاز صنعتی. نمایشگاه می‌تواند این شکاف را پر کند؛ اما فقط اگر به قرارداد ختم شود، نه ارائه بروشور.
۴. زنجیره تأمین بومی؛ استقلال یا توهم: بند مهمی از سیاست‌های کلی توسعه دریامحور به «توسعه زنجیره تأمین داخلی صنایع دریایی» اشاره دارد. نمایشگاه بوشهر، با برجسته‌سازی توان ساخت داخل، روایت استقلال صنعتی را تقویت می‌کند، اما در اینجا باید پرسید: آیا این زنجیره رقابت‌پذیر است یا صرفاً جایگزینی پرهزینه برای واردات؟ پاسخ این سؤال، نه در غرفه‌ها که در قیمت تمام‌شده محصول و کیفیت نهایی آن نهفته است.
۵. صادرات‌محوری؛ غایب بزرگ: اگرچه سیاست‌ها بر حضور فعال در بازارهای منطقه‌ای و جهانی تأکید دارند، نمایشگاه بوشهر هنوز بیشتر درون‌گراست تا برون‌نگر. نبود پررنگ شرکت‌های خارجی یا شرکای منطقه‌ای، یادآور این واقعیت است که صنعت دریایی بدون صادرات، صنعتی نیمه‌جان است. این بند، همچنان تحقق‌نیافته‌ترین بخش سیاست‌های کلی توسعه دریامحور است.
۶. اشتغال پایدار ساحلی؛ فراتر از شعار: نمایشگاه به‌طور ضمنی وعده اشتغال می‌دهد، اما سیاست‌های دریامحور بر «اشتغال پایدار و مهارت‌محور» تأکید دارند، نه اشتغال مقطعی. اگر این رویداد به آموزش، استانداردسازی مهارت‌ها و اتصال نیروی بومی به پروژه‌های واقعی در کرانه‌ها، پسکرانه‌های فراساحل منجر شود، به این بند جان می‌بخشد؛ در غیر این صورت، به آمارهای خوش‌بینانه بسنده خواهد شد.
۷. محیط‌زیست؛ صدایی آرام، در سالنی شلوغ: در سیاست‌های کلی، توسعه دریامحور بدون ملاحظات زیست‌محیطی مردود است. در نمایشگاه، این صدا شنیده می‌شود، اما آرام. حضور محدود فناوری‌های سبز، مدیریت پسماند دریایی و انرژی‌های پاک نشان می‌دهد که محیط‌زیست هنوز اولویت دوم است، نه هسته محوری تصمیم‌گیری.
۸. حکمرانی یکپارچه؛ نمایش هماهنگی یا هماهنگی نمایشی: حضور همزمان نهادهای دولتی، نظامی، بخش خصوصی و دانشگاهی نشانه‌ای از تلاش برای حکمرانی یکپارچه دریایی است، اما برای یافتن ایده‌های تحول‌آفرین، باید این پرسش را مطرح کرد که آیا این هماهنگی نهادی است یا صرفاً همزمانی مکانی؟ پاسخ در استمرار تصمیمات پس از پایان نمایشگاه روشن خواهد شد.
۹. بوشهر به‌عنوان هاب؛ واقعیت یا اغراق: آخرین بند سیاست‌ها بر شکل‌گیری کانون‌های تخصصی دریایی تأکید دارد. نمایشگاه سوم صنایع دریایی و دریانوردی، بوشهر را نامزد این نقش می‌کند. زیرساخت، سابقه و موقعیت جغرافیایی وجود دارد؛ آنچه هنوز نامطمئن است، اراده سرمایه‌گذاری بلندمدت است. هاب‌شدن، نتیجه رویداد نیست؛ نتیجه تداوم آن با تقویت شاخصه‌های کلیدی موفقیت است.
 
نمایشگاه بوشهر به‌مثابه آینه حکمرانی دریامحور
روزنامه دریایی سرآمد معتقد است: سومین نمایشگاه تخصصی صنایع دریایی و دریانوردی ایران در بوشهر، آینه‌ای است که سیاست‌های کلی توسعه دریامحور را نه آنگونه که نوشته شده‌اند، بلکه آنگونه که در حال اجرا هستند، بازتاب می‌دهد؛ تصویری که هم امیدبخش است و هم هشداردهنده. اگر این رویداد به قرارداد، سرمایه‌گذاری و اصلاح نهادی منجر شود، می‌تواند نقطه‌عطفی در اقتصاد دریایی ایران باشد. وگرنه، تنها یک‌تیتر خوش‌آب‌ورنگ در تقویم نمایشگاهی کشور باقی خواهد ماند و دریا، همچنان کمتر از ظرفیتش کار خواهد
 کرد.