به گزارش«اقتصاد سرآمد»، جزیره خارگ با حدود ۸کیلومتر طول و ۴کیلومتر عرض، در فاصله ۵۰کیلومتری شمال‌غربی بندر بوشهر قرار گرفته است. موقعیت جغرافیایی خارگ آن را در نقطه‌ای حیاتی از مسیرهای باستانی دریایی قرار داده است؛ جایی که هزاران سال، کاروان‌ها و کشتی‌های تجاری از سواحل ایران، هند، عربستان و آفریقا از آن گذر کرده‌اند.

بر پایه اسناد تاریخی، خارگ دست‌کم از دوران هخامنشیان محل لنگرگیری و توقف کشتی‌ها بوده است. هرودوت در روایت‌هایی به بنادری در سواحل فارس اشاره می‌کند که تحلیلگران، یکی از آن‌ها را با خارگ تطبیق می‌دهند. در دوره ساسانیان، این جزیره یکی از نقاط کلیدی دفاعی و تجاری در خلیج‌فارس بود؛ شواهدی از معماری سنگی، آتشکده‌ها و قبرهای سنگ‌تراشی‌شده که در گوشه‌وکنار جزیره کشف شده‌اند، مؤید این ادعاست.

روزی برای خارگ در تقویم ایران
بیشتر مردم جزیره خارگ را یک جزیره صنعتی و پایانه نفتی می‌دانند که ساکنان آن مهندسان و نیرو‌های شاغل در شرکت‌های نفتی هستند، اما جزیره ساکنان بومی زیادی دارد و در این جزیره نفتی، زندگی روزمره خود را سپری می‌کنند. جزیره خارگ جذابیت‌های توریستی از قبیل مکان‌های تاریخی و مذهبی، ساحل زیبا با چشم‌انداز تاسیسات نفتی، شناور‌ها و نفتکش‌ها را داراست. همچنین زیستگاه آهوان زیبایی است که به‌صورت آزاد و حفاظت‌شده دراین جزیره مرجانی زندگی می‌کنند. مصنوعات صدفی یکی دیگر از جذابیت‌های این جزیره محسوب می‌شود. ۱۵دی‌ماه روز ملی جزیره خارگ نام‌گذاری شده است.
جزیره خارگ در کنار ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های بی‌نظیری که دارد، به‌مثابه مرواریدی در دل خلیج‌فارس می‌درخشد. همدلی مسئولان و دغدغه‌مندان جزیره خارگ باعث شده تا یک روز از تقویم رسمی کشور به روز ملی خارگ اختصاص داده شود. پس از بررسی‌های متعدد، ۱۵دی‌ ماه که متقارن است با سالروز خروج استعمارگران هلندی از خارگ و سالروز شهادت سردار رنجبر، شورای فرهنگ عمومی خارگ، این روز را به‌عنوان روز خارگ تصویب کرد.
به باور کارشناسان؛ بی‌شک این اقدام ارزشمند گامی مهم و ماندگار در اعتلا و معرفی بیش از پیش فرهنگ غنی جزیره مقاوم خارگ خواهد بود. این جزیره در دوران طلایی دفاع‌مقدس نیز مدال صبر و ایثار و جهاد و مقاومت را در پهنای آبی خاکی خود با نثار خون فرزندان پاک ایران اسلامی به یادگار گرفت.
«خارگ» از همان قرن‌های نخست حضور استعمارگران در خلیج‌فارس تا امروز همواره نقطه‌ای حساس و مناقشه‌برانگیز بوده است. روز ملی خارگ در واقع یادآور این حقیقت بوده که استقلال سیاسی بدون استقلال اقتصادی پایدار نمی‌ماند و خارگ یکی از پایه‌های اصلی این استقلال اقتصادی است. پانزدهم دی‌ماه در تقویم رسمی خارگ، روزی معمولی نیست. این روز یادآور خروج استعمارگران هلندی از جزیره و همزمان سالروز شهادت سردار رنجبر است؛ مناسبت‌هایی که شورای فرهنگ عمومی خارگ را بر آن داشت تا این روز را به‌‌عنوان «روز خارگ» ثبت کند؛ نام‌گذاری‌ای که معنای آن فراتر از یک عنوان نمادین است. 

مرکز ثقل صادرات نفت ایران در خلیج‌فارس
جزیره خارگ بیش از ۶دهه است که به‌‌عنوان مرکز ثقل صادرات نفت ایران ایفای نقش می‌کند. نخستین بارگیری نفت از این جزیره در دوم ژانویه‌۱۹۶۰ میلادی انجام شد؛ رویدادی که عملا خارگ را وارد معادلات جهانی انرژی کرد. از آن زمان تاکنون، بخش عمده نفت صادراتی ایران از این جزیره بارگیری شده و راهی بازارهای جهانی شده است. انتخاب خارگ به‌عنوان پایانه اصلی صادرات نفت نتیجه مطالعات دقیق فنی و راهبردی از دهه‌۳۰ شمسی بود. وجود ارتفاعات طبیعی مناسب، امکان احداث مخازن در نقاطی ۶۰تا۷۰‌متر بالاتر از سطح دریا را فراهم کرد؛ ویژگی‌ای که باعث می‌شود نفت بدون نیاز به پمپ و تنها با اتکا به انرژی پتانسیل از مخازن به سمت اسکله‌ها منتقل شود. این مزیت حتی امروز نیز در میان پایانه‌های نفتی جهان کم‌نظیر است.
در خارگ تنها با فاصله‌ای حدود ۱۱۰۰‌متر از ساحل، عمق آب به ۲۲‌متر می‌رسد؛ عمقی که امکان پهلوگیری نفتکش‌های بسیار بزرگ تا ظرفیت ۲میلیون بشکه را فراهم می‌کند. این ویژگی هزینه‌های سنگین عملیات دریایی را به حداقل رسانده است. مرجانی‌بودن بستر جزیره نیز از مزیت‌های مهم خارگ است. برخلاف بسیاری از بنادر و پایانه‌های نفتی که نیازمند لایروبی‌های مداوم هستند، خارگ به‌‌طور طبیعی از این هزینه‌ها مصون مانده است. مجموعه این عوامل، خارگ را به نقطه‌ای راهبردی در امنیت انرژی و اقتصاد نفتی ایران تبدیل کرده است.
علاوه بر پایانه اصلی خارگ، چند پایانه دیگر در داخل خاک کشور به‌عنوان مسیرهای جایگزین صادرات نفت در نظر گرفته شده‌اند که برخی از آن‌ها در مراحل پایانی اجرا قرار دارند. این تنوع مسیر ضریب اطمینان صادرات نفت کشور را به‌‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است. نفتی که امروز در خارگ بارگیری می‌شود حاصل تولید میادین بزرگی مانند گچساران، آغاجاری و مناطق نفتخیز خوزستان است. این نفت از طریق خطوط لوله زیردریایی به جزیره منتقل و در مخازنی با ظرفیت‌های متنوع ذخیره می‌شود. هر مخزن بین ۵۰۰‌هزار تا یک‌میلیون بشکه ظرفیت دارد و مجموع ظرفیت ذخیره‌سازی این مجتمع به حدود ۲۷میلیون بشکه می‌رسد. این حجم عظیم ذخیره‌سازی، خارگ را به بزرگ‌ترین مجتمع ذخیره نفت کشور تبدیل کرده و امکان مدیریت زمان‌بندی صادرات را فراهم کرده است؛ موضوعی که در شرایط تحریم و نوسانات بازار جهانی اهمیت دوچندان دارد.

جزیره‌ای با گذشته‌ای فراتر از نفت
زهرا حکمت‌فر، پژوهشگر میراث‌فرهنگی و عضو اسبق انجمن باستان‌شناسی ایران در گفت‌وگویی با «میراث آریا» بیان کرد: در خارگ شاهد ترکیبی بی‌نظیر از معماری سنگی، سیستم‌های سنتی آبرسانی، کلیساهای اولیه مسیحی و گورستان‌های باستانی هستیم که همگی در فاصله‌ای اندک از ساحل قرار دارند؛ یعنی به‌طور مستقیم با هویت دریایی جزیره پیوند دارند. او افزود: وجود گورهای عمودی سنگی با پوشش‌های خاص، حکایت از تدفین‌هایی دارد که به دوره‌های ساسانی و حتی پیش‌تر بازمی‌گردد. همچنین بقایای یک کلیسای نسطوری با پلان صلیبی و محراب شرقی، یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای جنوب ایران محسوب می‌شود که نشان از حضور مسیحیان دریانورد در این منطقه دارد.
این پژوهشگر با اشاره به ضرورت حفاظت و ثبت جهانی آثار خارگ خاطرنشان کرد: متأسفانه بخش قابل‌توجهی از آثار تاریخی خارگ در نتیجه توسعه صنعتی، عدم‌مستندسازی و محدودیت‌های دسترسی در معرض فرسایش قرار گرفته‌اند. امروز بیش از همیشه نیازمند یک طرح ملی برای ثبت، مستندسازی و حفاظت از میراث تاریخی خارگ هستیم.
اگرچه امروز خارگ در حافظه جمعی بیشتر با سکوی نفت و پایانه صادراتی شناخته می‌شود، اما برای آنان که به تاریخ می‌نگرند، این جزیره چیزی فراتر از صنعت است. «خارگ» گنجینه‌ای است از قرن‌ها دریانوردی، تعاملات فرهنگی، نبردهای استعماری و زندگی دریامحور؛ جزیره‌ای که هنوز صخره‌ها و اسکله‌های سنگی‌اش، نجواگر امواج گذشته‌اند.
اکنون که گردشگری تاریخی در ایران در حال بازتعریف است، خارگ می‌تواند به‌عنوان یک مقصد خاص، با ترکیبی از تاریخ، معماری و موقعیت دریایی، در کانون توجه قرار گیرد، اما این نیازمند نگاه حفاظتی، توسعه زیرساخت‌های مناسب و مستندسازی دقیق میراث‌فرهنگی جزیره است؛ میراثی که اگر فراموش شود، بخشی از حافظه دریایی ایران برای همیشه در غبار سکوت مدفون خواهد شد.