تحلیل عملکرد بادگیر به عنوان سیستم سرمایشی پایدار؛ خانه گلستان بندر کنگ
محسن کنگی نژاد، آرش نجفی- در متن بادگیر یکی از عناصر معماران است که با رویکرد اقلیمی در معماری بومی مناطق گرم و خشک و مناطق گرم و مرطوب ایران احداث گردیده و به صورت کانالی عمودی در سیمای برخی از شهرها خودنمایی میکند.
بادگیر در کشورهای همسایه و مجاور ایران به ویژه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس همچون امارات که قدمتی پنجاه ساله دارند و همچنین در شمال آفریقا نظیر مصر استفاده شده است. بادگیر از روزگاران دور در ایران زمین به کار گرفته شده و از نام های باستانی و گوناگون آن مانند و اتغر و بادهنج و باتخان و خیشود و خیشخان بر میآید که پدیدهای تازه نیست. بادگیر نمونه های گوناگون دارد و بر پایه آب وهوا (اقلیم) و راستای باد به ریخت های گوناگون در سرتاسر ایران ساخته شده است، بادگیر از عناصر تفکیک ناپذیر معماری سنتی مناطق گرم ایران است. قبل از اختراع کولر برقی و گسترش آن در شهرهای مختلف از بادگیر در ابنیه مختلف مسکونی، مذهبی و خدماتی استفاده می شده است. بادگیرها با اشکال مختلف ساخته شده اند که هر کدام بر حسب ارتفاع و جهت باد مطلوب طراحی و اجرا شده اند. تا قادر باشند هوای آزاد خنک تر را که گرد و غبار کمتری دارد به داخل خانه هدایت کنند و خروجی هوا در بادگیرها در روی بام و یا در سمت رو به حرکت باد که فشار هوای کمتری دارد قرار می گیرد تا بتواند در فضای داخلی حالت مکش به وجود آورد.
طراحی بادگیرها بستگی به خصوصیات باد هر منطقه دارد. بهترین نمونه بادگیرها در جنوب کشور می توان بندر لنگه و بندر کنگ ملاحظه نمود و هنوز هم بادگیرهای حجیم چهار طرفه نمود اصلی این دو بندر قدیمی می باشند.
در این مناطق برودت هوا فقط به روش جابجایی انجام میگیرد و بادگیرهای این مناطق دارای دهانه وسیع تری نسبت به بادگیرهای مناطق گرم و خشک است و در مناطق مجاور خلیج فارس بادها و نسیم های دریایی از سرعت و قدرت کمتری برخوردارند و مطلوبست بادگیرها حجیم تر و دارای دهانه های وسیع تری باشند تا میزان جریان هوای بیشتری به درون قضاها منتقل شود. گاهی سطح دهانه بی بادگیر در این مناطق بیش از ۹ متر مربع میرسد که کل بام را می پوشاند، هر چه از ساحل دور می شویم تعداد و ابعاد بادگیرها کاهش می یابد.
همان گونه که در عکس مشاهده میشوند. اغلب بادگیرها دارای چوب بست هایی هستند که دو طرف دهانه یادگیر را به هم متصل می کنند و انتهای چوب بست ها از بدنه بادگیر بیرون میباشد. این چوب بست ها جهت افزایش استحکام و مقاومت بادگیر در مقابل فشار باد است. علت آنکه انتهای این چوب را نمی برند این است که در رمان تعمیر و مرمت، داربست ها را به این چوب ها متصل می کنند و از روی داریست ها، تعمیرات لازمه را انجام می دهند.
انواع بادگیرها
بادگیر انواع گوناگون دارد و بنا بر وصع اقلیمی و جهت باد به هیئت های مختلف در سرتاسر ایران ساخته شدهاند و دارای زمینه چهار گوش، هشت گوش و بیشتر زمینه مستطیل دارد و گاهی هم در کرانه های دریا تنها بصورت هواکشی در عکس جهت وزش باد دریا بر فراز ساختمان ها به چشم می خورد با توجه به دیدگاه های مختلف، صاحب نظران دیدگاه های متفاوتی را ارائه داده اند. با توجه به جلبه کار کردی بادگیرها آنها را به دو دسته کلی تقسیم بندی کرده است. بادگیرهای صرفا عملکردی و بادگیرهای عملکردی نمادین، بادگیر اردکانی، بادگیر کرمانی و بادگیر یزدی. روف بادگیرها را بر مبنای تعداد اطلاع دریافت کننده باد توسط بادگیر تقسیم بندی کرده است؛ بادگیر یک طرفه، دو طرفه، چهار طرفه، شش یا هشت بادگیرها از لحاظ شکل بیرونی نیز به چند دسته تقسیم می شوند.
ساختار بادگیر
مصالح به کار رفته در ساخت بادگیرها از خشت خام، ملات گل و گچ و چوب شوروته است ساختمان بادگیرها معمولا از چهار بخش تشکیل شده است:
ستون بدنه کانال تنوره یا ساقه
دهانه قفسه هواکش و چشمه
تیغه ها
سقف
ادامه دارد......
بادگیر در کشورهای همسایه و مجاور ایران به ویژه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس همچون امارات که قدمتی پنجاه ساله دارند و همچنین در شمال آفریقا نظیر مصر استفاده شده است. بادگیر از روزگاران دور در ایران زمین به کار گرفته شده و از نام های باستانی و گوناگون آن مانند و اتغر و بادهنج و باتخان و خیشود و خیشخان بر میآید که پدیدهای تازه نیست. بادگیر نمونه های گوناگون دارد و بر پایه آب وهوا (اقلیم) و راستای باد به ریخت های گوناگون در سرتاسر ایران ساخته شده است، بادگیر از عناصر تفکیک ناپذیر معماری سنتی مناطق گرم ایران است. قبل از اختراع کولر برقی و گسترش آن در شهرهای مختلف از بادگیر در ابنیه مختلف مسکونی، مذهبی و خدماتی استفاده می شده است. بادگیرها با اشکال مختلف ساخته شده اند که هر کدام بر حسب ارتفاع و جهت باد مطلوب طراحی و اجرا شده اند. تا قادر باشند هوای آزاد خنک تر را که گرد و غبار کمتری دارد به داخل خانه هدایت کنند و خروجی هوا در بادگیرها در روی بام و یا در سمت رو به حرکت باد که فشار هوای کمتری دارد قرار می گیرد تا بتواند در فضای داخلی حالت مکش به وجود آورد.
طراحی بادگیرها بستگی به خصوصیات باد هر منطقه دارد. بهترین نمونه بادگیرها در جنوب کشور می توان بندر لنگه و بندر کنگ ملاحظه نمود و هنوز هم بادگیرهای حجیم چهار طرفه نمود اصلی این دو بندر قدیمی می باشند.
در این مناطق برودت هوا فقط به روش جابجایی انجام میگیرد و بادگیرهای این مناطق دارای دهانه وسیع تری نسبت به بادگیرهای مناطق گرم و خشک است و در مناطق مجاور خلیج فارس بادها و نسیم های دریایی از سرعت و قدرت کمتری برخوردارند و مطلوبست بادگیرها حجیم تر و دارای دهانه های وسیع تری باشند تا میزان جریان هوای بیشتری به درون قضاها منتقل شود. گاهی سطح دهانه بی بادگیر در این مناطق بیش از ۹ متر مربع میرسد که کل بام را می پوشاند، هر چه از ساحل دور می شویم تعداد و ابعاد بادگیرها کاهش می یابد.
همان گونه که در عکس مشاهده میشوند. اغلب بادگیرها دارای چوب بست هایی هستند که دو طرف دهانه یادگیر را به هم متصل می کنند و انتهای چوب بست ها از بدنه بادگیر بیرون میباشد. این چوب بست ها جهت افزایش استحکام و مقاومت بادگیر در مقابل فشار باد است. علت آنکه انتهای این چوب را نمی برند این است که در رمان تعمیر و مرمت، داربست ها را به این چوب ها متصل می کنند و از روی داریست ها، تعمیرات لازمه را انجام می دهند.
انواع بادگیرها
بادگیر انواع گوناگون دارد و بنا بر وصع اقلیمی و جهت باد به هیئت های مختلف در سرتاسر ایران ساخته شدهاند و دارای زمینه چهار گوش، هشت گوش و بیشتر زمینه مستطیل دارد و گاهی هم در کرانه های دریا تنها بصورت هواکشی در عکس جهت وزش باد دریا بر فراز ساختمان ها به چشم می خورد با توجه به دیدگاه های مختلف، صاحب نظران دیدگاه های متفاوتی را ارائه داده اند. با توجه به جلبه کار کردی بادگیرها آنها را به دو دسته کلی تقسیم بندی کرده است. بادگیرهای صرفا عملکردی و بادگیرهای عملکردی نمادین، بادگیر اردکانی، بادگیر کرمانی و بادگیر یزدی. روف بادگیرها را بر مبنای تعداد اطلاع دریافت کننده باد توسط بادگیر تقسیم بندی کرده است؛ بادگیر یک طرفه، دو طرفه، چهار طرفه، شش یا هشت بادگیرها از لحاظ شکل بیرونی نیز به چند دسته تقسیم می شوند.
ساختار بادگیر
مصالح به کار رفته در ساخت بادگیرها از خشت خام، ملات گل و گچ و چوب شوروته است ساختمان بادگیرها معمولا از چهار بخش تشکیل شده است:
ستون بدنه کانال تنوره یا ساقه
دهانه قفسه هواکش و چشمه
تیغه ها
سقف
ادامه دارد......
![تحلیل عملکرد بادگیر به عنوان سیستم سرمایشی پایدار؛ خانه گلستان بندر کنگ](/content/newspaper/Version1639/0/Page5/newspaperimgl_1639_5.jpg?width=1500&crop=65,288,279,1751)
ارسال دیدگاه
عناوین این صفحه
اخبار روز
-
۳۰۰ هزار نفر در صف وام ازدواج هستند؛ مقررات تغییر نکرده است
-
اراده دولت چهاردهم برای اصلاح شرایط سخت اقتصادی
-
آلن بدرود، آقای خاص سینمای فرانسه
-
انتخاب وزیر زن در راستای استفاده از ظرفیتهای قانون اساسی است
-
حمایت انجمن اسلامی وزارت نیرو از دکتر علی آبادی وزیر پیشنهادی نیرو
-
معابر محلات چیذر و حکمت بهسازی شد
-
پیرامون بوستان نیاوران، نفسی تازه گرفت
-
اجرای ۶ هزار متر مکعب دیوار حائل در منطقه یک تهران
-
دروازه فرهنگی محور گردشگری دربند به سازه رسید
-
ارسال ۷ هزار وسیله سرمایشی به سراسر کشور در قالب پویش نسیم برکت
-
غلامرضا نوری قزلجه گزینه نهایی پزشکیان برای وزارت جهاد کشاورزی
-
داروت اولین پلتفرم داروخانه بلاکچینی کشور تاسیس شد
-
واریز 745 میلیارد تومان سود به حساب اعضای بازنشسته صندوق ذخیره فرهنگیان
-
رونمایی از کتاب "الشام" و "عشق چرا ندارد" در فرهنگسرای عطار نیشابوری
-
راهنما خرید نرده شیشه ای – جانپناه شیشه ای – هندریل شیشه ای
-
بهترین سنگ تراورتن ایران کدام است؟
-
شرکت فرستاده ویژه نخست وزیر هند در مراسم تحلیف پزشکیان
-
برداشت اشتباه از شفاف سازی وزیر اقتصاد
-
طرح الگوی خدمت در ۵ محور منطقه یک در حال اجرا است
-
نشست هماندیشی مدیران کل حوزه وزارتی وزارتخانهها با حضور وزیر اقتصاد