ادبیات اقلیمی با طعم دریا
رامین جهان پور- روی جلد کتاب « قهوهخانه ساحلی» نوشتهی ناخدا عبدالرسول غریبی دریانورد اهل قلم بوشهری اینطور میخوانیم: «داستانهایی از زندگی دریانوردان تنگسیر». نویسنده کتاب درهمان آغاز، قبل از اینکه خواننده، کتابش را باز کند و ورقش بزند تکلیفش را با او روشن کرده است. با دیدن نقاشی روی جلد و خواندن این جمله، خودمان را آماده رفتن به جنوب و زندگی درمیان دریانوردان و ماهیگیران و بلمها و لنجهای قدیمی دیار تنگستان می کنیم. مجموعه داستان قهوهخانه ساحلی از هشت داستان کوتاه و بلند به نامهای« بهمن و بوسلامه»،«قهوه خانه ساحلی»، «عاشق دریا»، «جشن استقلال کویت»، «سیبه ساکن»، «کرکاب و مسقطی»، «مصدق» و «معامله زارغلوم» تشکیل شده است. این مجموعه داستان را اگر بخواهیم جز طبقهبندیهای مرسوم ادبیات قرار دهیم جز ادبیات اقلیمی کشور محسوب میشود چون جغرافیای داستان و دیالوگها و صحبتهایی که بین شخصیتهای داستانها رد و بدل می شود سرشار از تکیهکلامها و اسمها و صحبتهای بوشهری است. قبل از عبدالرسول غریبی نویسندگان دیگری هم در جنوب ایران بودهاند که روی ادبیات بومی منطقه و استانشان کار کردهاند که از معروفترین آنها می توان از احمد محمود یاد کرد که اهل اهواز بود و درداستانهایش همیشه سعی می کرد از واژهها و اصطلاحات بومی مردم و ماهیگیران و دریانوردان و جاشوهای خوزستانی استفاده کند. تمام ماجراهای داستانهای این کتاب بر محور دریا و بندر و ساحلهای داغ جنوب وسواحل خلیج فارس می گذرد و بدیهی است نویسنده از خاطرات سفرهای دریاییاش در این کتاب بهرههای زیادی برده است و نکته دیگر اینکه داستانهای این کتاب به هم پیوسته نیستند و ماجرای هر کدام از آنها با دیگری متفاوت است و نویسنده در هریک از نوشتههایش به موضوع متفاوتی در رابطه با زندگی در دریا پرداخته است. گاهی داستانهای بومی بهخاطر استفاده بیش از حد از واژهها و کلمات محلی، برای افراد غیر بومی آن منطقه سختخوان می شوند و اینجا تنها راه نجات ازاین برهه، نثر روان و صمیمی نویسنده و مهارت او در فضاسازی وقابل لمس نشان دادن شخصیتها و وقایع داستان است که باعث می شود مخاطب غیربومی، با نویسنده و ماجراهایش همذاتپنداری کند و با دنبالکردن ماجراهای داستان خود را در میان هوای نمناک وشرجی دریاهای جنوب و روی شنهای داغ سواحل خلیج فارس احساس کند. این مساله کاملا درداستانهای احمدمحمود مشهود است. نویسنده قهوهخانه ساحلی که خود زیستن در دریا را با گوشت و پوستش احساس کرده، در کنار اشاره به خاطرات شاد و غمگین بلمرانان و دریانوردان جنوبی کشور، مخاطب را با آن سوی سکه سفرهای دریایی که همان دوری از خانواده، طوفان وخشم دریا و مصائب و خطرات شغل دریانوردی وصیادی است هم آشنا می کند و دوم اینکه این کتاب نه تنها جنبه سرگرمی و ادبی دارد بلکه گوشههایی از سبک زندگی و آداب و سنن مردمان آن دیار را را به بهترین نحو برای مخاطبانی که با مقوله دریا ودریانوردی بیگانه اند و هیچ شناختی اززندگی در اقیانوسها ندارند آشنا می سازد. اصلا یکی از خصلتهای مهم ادبیات داستانی این است که مخاطب با آداب و سنن فرهنگهای مختلف جامعه وکشورش آشنا می شود. نکته جالب توجهای که نمی توان از آن گذشت توصیف و فضا سازی نویسنده در پرداخت زمان و مکان قصههاست که به جانداربودن داستانها کمک می کند. در آخر با هم چند نمونه از جملات توصیفی داستانهای این کتاب را مرور می کنیم: «ظلمت و تاریکی اطراف بوم را فراگرفته بود. فقط در قسمت پاشنه بوم، تجمع جاشوها و نورفانوسها، راهنمای کوچکی برای رهگذران دریایی و سفره نوری اندک بر ای ساکنان بوم بود...»(داستان بهمن و بوسلامه ـ صفحه 39) ...«بوای احمد درگوشهای دیگر ازساحل، آتش مفصلی برپا کرده بود و خورشید محدعلی هم سه چهار چنگ پرخرما آورده بود تا با جمع دوستان ماهیگیرش، زارحسین و زاربریم و یعقوب، با کباب کردن ماهی گمگام روی آتش، پیشناهار مفصلی را برای خودترتیب دهند..»( داستان قهوهخانه ساحلی ـ صفحه 56)...« ناخدا مالک با دقت و هوشیاری سکان را گرفته بود. درمیان موجهای مسلسلوار و خروشان همچون غزالی تیزتک که خود را از هجوم گرگها دردامنه و قله کوهها می رهاند، بلم را بدین سان از میان موجها به سلامت عبور
می داد...
می داد...
ارسال دیدگاه
عناوین این صفحه
اخبار روز
-
پذیرهنویسی صندوق سرمایهگذاری ارزی «ملی کیمیا» از طریق شعب بانک ملی ایران
-
توسعه همکاریهای مشترک بانک تجارت و صندوق توسعه ملی در پروژههای بزرگ کشور
-
. ادامه حرکت بانک اقتصادنوین، بدون اضافه برداشت از بانک مرکزی
-
توسعه اتصالات ریلی منطقه، مسیر گسترش ترانزیت ایران را هموار میکند
-
سهم بیش از ۱۹ درصدی از کارتهای تراکنشدار
-
فرایند واگذاری شفا دارو بر مبنای الزامات قانونی و کارشناسی انجام شده است/ بانک ملی و آینده پویا نقشی در ارزش گذاری سهام، معرفی و تایید صلاحیت خریدار ندارند
-
حفاظت از ذخایر ماهیان خاویاری در اولویت سازمان شیلات قرار دارد
-
گردشگری در جزایر جنوبی متوقف است
-
تأکید معاون سابق امور دریایی سازمان بنادر بر ظرفیتهای گردشگری روستاهای ساحلی و حمایت از طرح «هر روستا یک سایت»
-
آغاز فصلی جدید در تفریح و گردشگری شهری تهران
-
ضرورت آموزش فعالان گردشگری دریایی جنوب برای مدیریت ریسک های ناشی از جنگ
-
مرگ خاموش فوکها در خزر
-
بازدید و بررسی پروژههای مسکن و بازآفرینی شهری در اهر و هریس
-
بازسازی پل B۱ مهرماه سال ۱۴۰۶ پایان مییابد
-
سهم صیادان از ثروت دریاپایه خلیج فارس چیست ؟
-
وابستگی گازمحور برق ایران و راهبردهای تنوع بخشی
-
چین به دنبال حفظ تجارت با ایران
-
تدوین نقشه راه همکاریها در کریدورهای پیشنهادی تهران به قزاقستان
-
حکمرانی داده محور
-
کاهش ۲۹ درصدی صید کیلکای گیلان؛ کاهش صید در هر شب دریایی با وجود ثبات فعالیت ناوگان



