نگرانی کامیون‌داران از قیمت گازوئیل، نرخ بیمه و کرایه بار رفع می‌شود؟
​​​​​​​گروه حمل‌ونقل-سعید قلیچی-  با گذشت حدود یک‌هفته از آغاز اعتصاب برخی کامیون‌داران کشور، دامنه این اعتصاب‌ها به ده‌ها شهر ایران گسترش پیدا کرده است. خبرهای منتشرشده حاکی از آن است که کامیون‌داران در بیش از 70شهر کشور از یکم‌خرداد در اعتصاب هستند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که این موج از اعتصابات به‌طور عمده به دلیل اعتراض به سه‌نرخی‌شدن گازوئیل، کاهش سهمیه سوخت، کرایه بار، بیمه و... ایجاد شده و هنوز هم در جریان است.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، ناوگان حمل‌ونقل کشور در حال فروپاشی است. این موضوعی است که عادل نجف‌زاده، نماینده خوی روز یکشنبه در صحن علنی مجلس اعلام کرد. همزمان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اهمیت نقش کامیون‌داران «در زنجیره تولید و توزیع کالا» خواستار اقدام فوری برای حل مشکلات آن‌ها شد.
بررسی اخبار منتشرشده درباره اعتصاب کامیون‌داران نشان می‌دهد که نگرانی از طرح سه‌نرخی‌شدن گازوئیل، مشکلات معیشتی، افزایش حق بیمه تامین اجتماعی و بلاتکلیفی بیمه تکمیلی، مشکلات تخصیص سهمیه سوخت، گرانی لاستیک، روغن، لوازم یدکی و وضعیت نامناسب جاده‌ها باعث نارضایتی و اعتصاب برخی کامیون‌داران در روزهای اخیر شده است. همچنین 4هزار دستگاه کامیون کشنده خریداری‌‌شده توسط رانندگان ایرانی با ارز صادراتی، در انبارهای ترکیه بلاتکلیف مانده و در معرض مصادره است؛ عدم‌ثبت‌سفارش و تعطیلی سامانه واردات، این خودروها را گرفتار کرده و نهادهای مسئول تاکنون پاسخ روشنی نداده‌اند.

مطالبات کامیون‌داران چیست؟
کامیون‌داران در جریان اعتصاب خود به مشکلات معیشتی و صنفی متعددی اعتراض دارند که مهم‌ترین آن‌ها می‌تواند موضوع تامین گازوئیل و سه‌نرخی‌شدن آن باشد. بسیاری از کامیون‌داران بارنامه برخط ندارند و سهمیه گازوئیل به آن‌ها کمتر از میزان پیمایش اختصاص می‌یابد. با اجرای طرح سه‌نرخی‌شدن گازوئیل، سهمیه گازوئیل ۳۰۰تومانی تنها برای کسانی که بارنامه برخط دارند، مناسب است و دیگران مجبور هستند که باقی مسیر را با گازوئیل گران‌تر طی کنند. با توجه به مصوبه اخیر هیات‌وزیران، نرخ دوم گازوئیل برابر ۵۰درصد هزینه تامین نفت‌گاز از پالایشگاه و نرخ سوم گازوئیل به صورت آزاد و غیریارانه‌ای محاسبه می‌شود. برآورد‌ها از صورت‌مالی‌های منتشرشده پالایشگاه‌ها در سامانه کدال از نرخ سوم ۲۵ تا ۲۸هزار تومانی گازوئیل حکایت دارد.
بسیاری از کامیون‌داران نگران هستند که این طرح در نهایت منجر به افزایش هزینه‌های سوخت شود. از دیگر مطالبات کامیون‌داران می‌توان به ناکافی بودن و نوع سهمیه سوخت، کرایه نامناسب، صف‌های طولانی برای دریافت گازوئیل، افزایش بهای بیمه و… اشاره کرد. یکی دیگر از موضوعات مهم مطرح‌شده توسط کامیون‌داران، اعتراض به افزایش بهای بیمه و درخواست بازگشت به شرایط قبلی یا ارائه تسهیلات است. همچنین موضوع تامین قطعات و خدمات با نرخ مناسب، گرانی قطعات یدکی و لاستیک به دلیل نوسانات ارزی، عوارض بالای اتوبان‌ها و جریمه‌های سنگین، حذف واسطه‌ها و دلالان از پایانه‌های باربری و نظارت بر اعلام بارها، ارتقای امنیت جاده‌ها و ایجاد امکانات بهداشتی و رفاهی در پایانه‌های شهری و مرزی از دیگر مواردی بوده که محل اعتراض کامیون‌داران است.

حق اعتراضی که باید به رسمیت شناخت
بسیاری از کارشناسان اقتصادی و حتی علوم اجتماعی معتقدند که اعتراض و حتی اعتصاب رانندگان کامیون به‌عنوان یک حرکت مدنی و یک اعتراض مدنی نه‌تنها یک واکنش طبیعی به مشکلات معیشتی و شغلی است، بلکه باید به‌عنوان حقی قانونی و انسانی به رسمیت شناخته شود. رانندگان کامیون یکی از ستون‌های اصلی زنجیره تأمین و حمل‌ونقل کشور هستند و بی‌توجهی به مسائل آن‌ها می‌تواند به بحرانی در سطح ملی منجر شود. در ماه‌های اخیر، کمبود گازوئیل و نبود رویه‌ای شفاف برای تخصیص آن، رانندگان را در صف‌های طولانی جایگاه‌ها گرفتار کرده و هزینه های بی‌رویه ای به آن‌ها تحمیل کرده است. همزمان، افزایش نرخ بیمه تأمین اجتماعی برای رانندگان آزاد و خویش‌فرما، بدون هماهنگی با نهادهای صنفی و بدون در نظر گرفتن توان مالی آن‌ها، به تشدید نارضایتی‌ها دامن زده است. اعتراض به این شرایط، واکنشی کاملاً قابل درک است. رانندگان انتظار دارند صدای‌شان شنیده شود و مسئولان، به جای نادیده‌گرفتن خواسته‌های آنان، پاسخ‌هایی روشن و راهکارهایی عملی ارائه دهند.

تعویق در اجرای طرح گازوئیل سه‌نرخی
طبق مصوبه هیات‌وزیران از ابتدای تیرماه1404، گازوئیل با سه‌نرخ عرضه می‌شود؛ اولین نرخ، سهمیه‌ای 300تومانی برای ناوگان فعال با بارنامه برخط است. نرخ دوم نیمه‌یارانه‌ای است، 50درصد قیمت خرید سوخت از پالایشگاه‌ها که برای مصرف تا 40درصد بیش از سهمیه در نظر گرفته می‌شود و نرخ سوم که برای مصرف بالاتر، آزاد است و براساس قیمت فوب خلیج‌فارس تعیین شده است، اما طبق شنیده‌ها با توجه به برخی نگرانی‌ها درخصوص سه‌نرخی‌شدن گازوئیل، تمام نیاز مصرفی کامیون‌داران با نرخ‌های فعلی به‌طور کامل تأمین خواهد شد و فعلا هیچ برنامه‌ اجرایی به منظور اعمال سه‌نرخ برای گازوئیل در دستور کار نیست. محمدجواد عسکری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس در این‌باره گفت: قرار بود وزارت نفت قیمت گازوئیل را سه‌نرخی کند که براساس صحبت‌ها و رایزنی‌ها قرار شد فعلاً هیچ اقدامی صورت نگیرد.
محمد کعب‌عمیر، عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز با تاکید بر اینکه مجلس در جریان جزئیات این طرح نیست، اظهار کرد: هنوز با کمیسیون انرژی مجلس در این‌باره صحبتی نشده است. این طرح باید در کمیسیون مطرح و بررسی شده و در صورت نیاز چکش‌کاری‌های لازم در کمیسیون روی آن انجام شود. آن وقت ما اجازه می‌دهیم که این طرح اجرایی شود. طی روزهای آتی از وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران درخواست خواهم کرد که هیچ چیزی را عملیاتی نکنند تا جلسه‌ای جهت بررسی همه تبعات امر در کمیسیون انژری برگزار شود؛ بعد از این جلسه، چنانچه کمیسیون با آن طرح موافقت کرد، آن اجرایی شود.

تخفیف بیمه رانندگان کامیون در دستور کار دولت
مهدی خضری، معاون حمل‌ونقل سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای با اشاره به دغدغه‌های رانندگان کامیون درباره افزایش حق بیمه گفت: «موضوع تخفیف بیمه رانندگان به‌زودی در هیات دولت بررسی خواهد شد. براساس تصمیمات اتخاذشده، رانندگانی که تاکنون مشمول این تخفیف نشده بودند نیز در دستور کار سازمان تأمین اجتماعی قرار گرفته‌اند تا از این امتیاز بهره‌مند شوند.» وی افزود: «افزایش ۴۵درصدی حق بیمه در ابتدای سال۱۴۰۴ و سپس افزایش مجدد براساس ماده۲۸ قانون برنامه هفتم، نارضایتی بسیاری از رانندگان را به‌دنبال داشته است. رانندگان بحق گلایه دارند؛ چراکه با وجود شرایط سخت کاری و تورم موجود، پرداخت این مبالغ سنگین برای بسیاری از آن‌ها امکان‌پذیر نیست.» خضری با تأکید بر اهمیت حفظ سهمیه سوخت رانندگان، تصریح کرد: «سهمیه پایه سوخت رانندگان حذف نخواهد شد و در زمان‌هایی که راننده‌ها در حال بارگیری یا تخلیه هستند یا در نوبت بارگیری قرار دارند، این سهمیه محفوظ خواهد بود.»

رفع مشکلات کامیون‌داران تا یک‌ماه آینده
رضا اکبری، رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در گفت‌وگویی با «ایلنا» درباره طرح مشکل رانندگان کامیون و مذاکرات با نمایندگان رانندگان برای رفع این مشکلات اظهار داشت: مشکلات عمده رانندگان در ارتباط با ۴ الی ۵موضوع است که از این تعداد مشکلات هم در نهایت دومشکل در اولویت قرار دارد که برای رفع این مشکلات هم جلساتی با نمایندگان کامیون‌داران و اعضای کمیسیون عمران مجلس برگزار کرد‌ه‌ایم. وی گفت: هرچند مشکلات مهم رانندگان کامیون به سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای مربوط نیست، اما از مسئولان ذی‌ربط قول گرفته‌ایم که مشکلات رانندگان کامیون را حل کنیم. معاون وزیر راه‌وشهرسازی تاکید کرد: مهم‌ترین مشکل رانندگان کامیون بیمه، سوخت و گرانی لوازم و قطعات است که به‌طور مستقیم به سازمان راهداری مربوط نمی‌شود. قول دولت به رانندگان این است که در یک‌ماه آینده رفع این مشکلات را پیگیری و به نتیجه برساند.