لزوم هم‌افزایی دوسویه فرهنگ و اقتصاد با محوریت دریا

​​​​​​​گروه فرهنگ دریاپایه- در شرایطی که اقتصاد دریامحور به‌عنوان یکی از راهبردهای کلان توسعه کشور مورد توجه و تأکید بخش‌های مختلف قرار گرفته است، نقش «فرهنگ دریاپایه» به‌عنوان یکی از محورهای اصلی و زیرساخت نرم و اجتماعی در مسیر توسعه دریاپایه، بیش از پیش اهمیت می‌یابد. در چنین شرایطی برگزاری نشست «اقتصاد هنر و اقتصاد دریا» در حاشیه سومین نمایشگاه تخصصی صنایع دریایی و دریانوردی ایران در بوشهر که با حضور مدیران فرهنگی، فعالان صنایع دریایی، روزنامه‌نگاران و هنرمندان در استان بوشهر برگزار شد، بار دیگر نشان داد که پیوند میان هنر، فرهنگ و دریا می‌تواند به هم‌افزایی مؤثری در اقتصاد دریامحور منجر شود؛ هم‌افزایی‌ای که صرفاً محدود به اعداد و شاخص‌های اقتصادی نیست، بلکه لایه‌های عمیق فرهنگی، اجتماعی و هویتی را نیز در بر می‌گیرد.
به گزارش «اقتصادسرآمد»، براساس اظهارات کارشناسان؛ فرهنگ دریاپایه نه‌تنها به‌عنوان یک میراث تاریخی عمل می‌کند، بلکه می‌تواند به‌عنوان موتور محرکه‌ای برای هم‌افزایی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در ایران ایفای نقش کند. توسعه فرهنگ دریاپایه در ایران، فراتر از یک رویکرد فرهنگی، یک ضرورت راهبردی است که می‌تواند به امنیت ملی، تنوع اقتصادی و پایداری اجتماعی کمک کند. ایران با بیش از ۵۸۰۰کیلومتر خط ساحلی در خلیج‌فارس، دریای عمان و دریای خزر، پتانسیل عظیمی برای اقتصاد آبی دارد. براساس تحلیل کارشناسان؛ فرهنگ دریاپایه می‌تواند به‌عنوان پلی میان گذشته تاریخی‌(مانند دریانوردی ایرانیان در دوران هخامنشی و ساسانی) و آینده اقتصادی عمل کند.
به باور برخی کارشناسان؛ فرهنگ دریاپایه می‌تواند به تقویت حس وحدت میان استان‌های ساحلی و داخلی کمک کند. همچنین باید در خاطر داشت که عرصه‌های فرهنگی، جایگاه مهمی در نمایان کردن عظمت و وحدت ایرانی دارند. از طرف دیگر منظر راهبردی، فرهنگ دریاپایه می‌تواند به مقابله با تهدیدات خارجی در آب‌های جنوبی کمک کند، زیرا آگاهی عمومی از اهمیت دریا، حمایت مردمی از سیاست‌های دریایی را افزایش می‌دهد. همچنین با تمرکز بر فرهنگ دریاپایه، ایران می‌تواند برندهای فرهنگی-اقتصادی مانند فستیوال‌های دریایی را در سطح بین‌المللی معرفی کند. این امر، به جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه صادرات دریایی منجر می‌شود.

پیوند هنر و اقتصاد در دریا
دریا در فرهنگ ایرانی، نماد قدرت، تجارت و ماجراجویی است. تاریخ بندر سیراف، به‌عنوان یکی از مراکز دریانوردی باستانی، نشان‌دهنده تأثیر دریا بر هنرهای سنتی مانند موسیقی لنجی، داستان‌سرایی دریایی و صنایع‌دستی مرتبط با دریا‌(مانند قایق‌سازی) است. هنر، به‌عنوان پنجره‌ای برای نمایش اقتصاد دریا، می‌تواند این عناصر را احیا کند. برای مثال، فستیوال‌های هنری مانند تئاتر روی لنج، روایت‌های فرهنگی را با تجربیات مدرن پیوند می‌زنند و به حفظ میراث ناملموس کمک می‌کنند.
سعید اسدی، مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران، در گفت‌وگو با «ایرنا» تأکید کرد: «ارتباط میان هنر و دریا می‌تواند به هم‌افزایی در زمینه اقتصاد دریامحور منجر شود». مشاور عالی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به گستره فعالیت‌های هنری، از جمله تولیدات تصویری، نقش هنرمندان را در نمایش فعالیت‌های دریایی برجسته دانست.
«اسدی» افزود: «این ارتباط دوسویه است؛ اقتصاد هنر با تمرکز بر رویدادهای هنری می‌تواند آثار ارزشمندی در سطح جهانی تولید کند که اقتصاد دریا را توجیه‌پذیر سازد». مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشگاهی ایران همچنین به تاریخ استان بوشهر و بندر سیراف اشاره کرد و گفت که تجلی‌های هنری در این مناطق، مهارت‌های ایرانیان در حوزه دریایی را با ارزش‌های مادی و معنوی بالا به نمایش می‌گذارد.جهانشیر یاراحمدی، پژوهشگر و کارگردان تئاتر استان بوشهر نیز در این نشست، اقتصاد دریامحور را به صدفی تشبیه کرد که اقتصاد هنر، مروارید درون آن است. وی بر بهره‌گیری از سواحل برای برگزاری فستیوال‌های هنری و ایجاد برندهای ساحلی تأکید کرد و گفت: «مشکل اصلی در بنادر، خام‌فروشی منظره است؛ باید از روایت‌های هنری برای خلق اقتصاد دریا استفاده کرد.» 
«یاراحمدی» در صحبت‌های خود به فستیوال تئاتر سطح‌(اجرای تئاتر روی لنج در دریا) در گناوه اشاره کرد که به‌عنوان نمونه‌ای موفق، می‌تواند با همکاری نهادها به دستاوردهای ملی و بین‌المللی منجر شود.

هنر پنجره نمایش اقتصاد دریامحور
دریا تأثیر عمیقی بر ساختار اجتماعی جوامع ساحلی دارد. در استان بوشهر، خون‌گرمی و خوش‌فکری مردم، پتانسیل نوآوری ایجاد کرده است. از منظر اجتماعی، توسعه فرهنگ دریاپایه می‌تواند به مهاجرت معکوس از مناطق خشک به ساحلی منجر شود که به تعادل جمعیتی کمک می‌کند. همچنین این فرهنگ می‌تواند به کاهش شکاف‌های اجتماعی از طریق گردشگری و رویدادهای هنری کمک کند، جایی که جوامع محلی در تولید محتوا مشارکت می‌کنند.
سید محمدمهدی هادوی، رئیس دبیرخانه شورای‌عالی صنایع دریایی کشور نیز نجات اقتصاد کشور را از طریق دریا ممکن دانست و بر حمایت از صنایع دریایی تأکید کرد. وی نمایشگاه‌ها را فرصتی برای نمایش توانمندی‌های داخلی توصیف کرد و گفت: «استان بوشهر با بزرگ‌ترین ساحل کشور و موقعیت استراتژیک، پتانسیل بالایی دارد، اما فاصله زیادی با جایگاه واقعی خود دارد. از طریق هنر، می‌توان ظرفیت‌های جنوب کشور را به بهترین شکل نمایش داد و به توسعه گردشگری، شیلات، صنایع فراساحلی و کشتی‌سازی کمک کرد».
ایرج گلشنی، روزنامه‌نگار و کارشناس حوزه دریا گفت:توجه به فرهنگ دریایی برای توسعه دریایی کشور و آشتی مردم با دریا، به‌ویژه با توجه به عقب‌ماندگی‌های موجود و نقش استان‌های ساحلی مانند بوشهر و هرمزگان در تولید فرهنگ دریایی الزامی است. او اقتصاد دریا محور در کشور را مغفول‌مانده دانست و افزود: در حالی‌که کشورهای پیشرفته دنیا اقتصاد خود را بر پایه دریا بنا کرده‌اند، ایران به‌دلیل فشارهای استعماری، از دریا دور شده و تفکر خشکی‌گرا بر آن غالب شده است.
این کارشناس حوزه دریا در ادامه تصریح کرد: راهکار اصلی برای بازگشت به دریا، آشتی مردم با دریا از طریق فرهنگ‌سازی است. «گلشنی» یادآورشد: توسعه دریایی بدون توجه به فرهنگ امکان‌پذیر نیست و باید فرهنگ دریایی نه‌تنها در استان‌های ساحلی، بلکه در کل ایران مورد توجه قرار گیرد تا مهاجرت معکوس از مناطق خشک به سمت دریا صورت گیرد و باور به دریایی بودن کشور تقویت شود. 
این کارشناس و محقق حوزه فرهنگ دریایی اضافه کرد: برخی استان‌ها مانند بوشهر و هرمزگان ریشه‌های عمیقی در فرهنگ دریا دارند و می‌توانند به‌عنوان مبنای تولید و انتقال فرهنگ دریایی به سایر استان‌ها عمل کنند. وی بیان کرد: خون‌گرمی، ذوق، انگیزه و خوش‌فکری مردم بوشهر، پتانسیل بالایی برای نوآوری و انجام کار در این زمینه ایجاد می‌کند.
کارشناسان معتقدند؛ برگزاری این نشست در بوشهر نشان داد که فرهنگ دریاپایه، با پیوند هنر و اقتصاد، می‌تواند ایران را به سمت توسعه پایدار سوق دهد. کارشناسان امیدوارند با برنامه‌ریزی صحیح و انعقاد تفاهم‌نامه‌ها، این هم‌افزایی به رونق فرهنگی و اقتصادی منجر شود. استان بوشهر، به‌عنوان نقطه آغاز، می‌تواند الگویی برای سایر مناطق باشد و نام ایران را در عرصه جهانی بدرخشد.
توسعه فرهنگ دریاپایه، یک ضرورت راهبردی برای آینده ایران است؛ ضرورتی که اقتصاد، جامعه، هویت و حتی امنیت ملی را به یکدیگر پیوند می‌دهد. هنر به‌عنوان زبان مشترک میان مردم و سیاست‌های کلان دریایی، می‌تواند نقش کلیدی در این مسیر ایفا کند. اگر پیوند میان هنرمندان، صنایع دریایی و نهادهای حاکمیتی با برنامه‌ریزی دقیق و حمایت پایدار شکل گیرد، فرهنگ دریاپایه می‌تواند به موتور محرک اقتصاد دریامحور و نماد بازگشت ایران به هویت تاریخی و دریایی خود بدل شود.