یک کارشناس ترانزیت گفت: توقف و صف کامیون‌ها در مرز آستارا فصلی نیست و شکاف ظرفیت پذیرش، دیپلماسی مرزی و مدیریت تقاضا، این گذرگاه صادراتی را با چالش دائمی مواجه کرده و ادامه‌دار است.
به گزارش اقتصادسرآمد، محمدمهدی کریمی قهی، با بیان اینکه تجمع طولانی کامیون‌ها در مرز آستارا تنها محدود به دوره‌های خاص یا شرایط جوی نیست، به مهراظهار کرد: مرز آستارا به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین مسیرهای صادرات جاده‌ای ایران به کشورهای قفقاز، سال‌هاست با صف‌های طولانی کامیون‌ها مواجه است؛ صف‌هایی که گاه روزها ادامه دارد و حتی در زمان‌های عادی سال نیز تکرار می‌شود.
وی افزود: بررسی روند تردد نشان می‌دهد ظرفیت عملیاتی مرز آستارا به‌طور متوسط پاسخگوی خروج روزانه حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ کامیون است؛ ظرفیتی که بر اساس توان پذیرش طرف آذربایجانی تعریف شده است. با این حال، در مقاطع اوج صادرات، به‌ویژه در فصل برداشت محصولات کشاورزی، تعداد کامیون‌های متقاضی خروج به ۴۰۰ تا ۵۰۰ دستگاه در روز می‌رسد و همین شکاف میان ظرفیت واقعی و تقاضای فشرده، صف‌های طولانی و نارضایتی رانندگان را رقم می‌زند.
این کارشناس ترانزیت با اشاره به اینکه مشکل مرز آستارا صرفاً به تشریفات داخلی محدود نمی‌شود، تصریح کرد: حتی زمانی که فرآیندهای گمرکی در داخل کشور بدون اختلال انجام می‌شود، محدودیت‌های پذیرش در سوی مقابل مانع خروج روان کامیون‌هاست. این موضوع نشان می‌دهد ریشه چالش‌ها فراتر از مسائل فنی و اجرایی بوده و به مجموعه‌ای از عوامل از جمله دیپلماسی مرزی، هماهنگی بین‌دستگاهی و سیاست‌گذاری در حوزه صادرات و ترانزیت بازمی‌گردد.
کریمی‌قهی بیان کرد: با وجود این بهبود نسبی، حل مقطعی صف‌ها به معنای رفع ریشه‌ای مشکل نیست. بخشی از فشار واردشده به مرز ناشی از تصمیمات داخلی مانند محدودیت‌های مقطعی کارت‌های بازرگانی و فعال‌سازی ناگهانی آن‌هاست که در بازه زمانی کوتاه، موجی از اظهارنامه‌های صادراتی را به سمت مرز هدایت می‌کند. در کنار این موضوع، تشدید کنترل‌های امنیتی و بهداشتی در سوی مقابل نیز روند پذیرش کامیون‌ها را کندتر می‌کند.
این کارشناس ترانزیت با تأکید بر لزوم نگاه راهبردی به مرز آستارا گفت: کاهش پایدار ازدحام در این مرز نیازمند رویکردی فراتر از مدیریت روزمره است. تقویت دیپلماسی حمل‌ونقل برای افزایش ظرفیت پذیرش طرف آذربایجانی، برنامه‌ریزی هوشمند ورود کامیون‌ها به پایانه‌ها، اطلاع‌رسانی دقیق به رانندگان و توزیع زمانی تردد بر اساس ظرفیت واقعی مرز، از جمله راهکارهای کوتاه‌مدت محسوب می‌شود.
کریمی قهی با اشاره به اهمیت مسیرهای جایگزین، افزود: در سطح کلان‌تر، توسعه مسیرهای مکمل می‌تواند نقش مؤثری در کاهش فشار بر مرز آستارا داشته باشد. فعال‌سازی ظرفیت‌های مغفول‌مانده دریای خزر، از جمله اسکله رو-رو بندر امیرآباد که سال‌ها بلااستفاده مانده، این امکان را فراهم می‌کند تا بخشی از بار صادراتی و ترانزیتی از مسیر دریایی به بنادر کشورهای همسایه منتقل شود.
وی خاطرنشان کرد: راه‌اندازی سرویس‌های منظم کشتیرانی در دریای خزر، به‌ویژه با محوریت بخش خصوصی، می‌تواند وابستگی به مسیر زمینی آستارا را کاهش داده و توازن پایدارتری در شبکه حمل‌ونقل کشور ایجاد کند.
این کارشناس ترانزیت بین‌المللی در پایان تأکید کرد: آنچه مرز آستارا را از یک گلوگاه پرتنش به گذرگاهی پایدار تبدیل می‌کند، تداوم هماهنگی میان دیپلماسی، مدیریت مرزی و تنوع‌بخشی به مسیرهای حمل‌ونقل است؛ مسیری که تحقق آن به نفع تجارت خارجی، رانندگان و اقتصاد کشور خواهد بود.