گروه ترانزیت - اکبر محمودی - در پی تغییرات در نظم ژئوپلیتیک در عرصه بین‌الملل و جنگ اوکراین که منجر به تحریم کریدورهای عبوری از روسیه و بنادر این کشور شده است، بار دیگر توجه کشورهای آسیای مرکزی و خصوصا ازبکستان کاملا محصور در خشکی به دالان‌های تجاری ایران جلب شده است که سفرهای مکرر مقام های آسیای مرکزی به ایران طی سال گذشته و سال جاری گواه این مطلب است.ازبکستان محصور در خشکی برای توسعه بازارهای صادراتی خود نیاز به مسیری ایمن و مقرون به صرفه دارد و ایران گزینه‌ای طلایی برای این کشور به شمار می‌آید. 
به گزارش اقتصادسرآمد،اکبر محمودی در نوشتاری آورده است: ازبکستان از ذخایر غنی طلا، مس، اورانیوم، نفت و گاز برخوردار است و کشاورزی ۲۶٪ از نیروی کار این کشور را به خود اختصاص داده است و ۱۸٪ از تولید ناخالص ملی آن را تشکیل می‌دهد. طی سال‌های اخیر صادرات محصولات خام و دارای ارزش افزوده در صنعت نساجی ازبکستان شامل ، پنبه فرآوری نشده، نخ پنبه، محصولات بافت تمام شده، کتان، پارچه و.... افزایش یافته است 
عمده‌ترین محصولات صادراتی ازبکستان به ایران پنبه، الیاف پنبه، فلزات آهنی و غیرآهنی، کود معدنی، الیاف شیمیایی بوده است و ایران متقابلا مصالح ساختمانی، تجهیزات الکترومکانیکی، میوه‌، خشکبار و محصولات پلاستیکی را به این کشور صادر می‌کند. در حال حاضر بیش از ۱۲۰ شرکت سرمایه گذاری مشترک با مشارکت سرمایه گذاران ایرانی در ازبکستان فعالیت می‌کنند که ۱۵ مورد از آنها با سرمایه ۱۰۰ درصدی ایران است.

وابستگی متقابل ازبکستان و ایران از منظر ترانزیت و لجستیک
تیر ماه سال جاری ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری ایران در گفتگوی تلفنی با «شوکت میرضیایف» همتای ازبک خود ابراز امیدواری کرده بود در دوره جدید نیز روابط اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و تجاری در سایه عزم و اراده جدی سران دو کشور، بیش از پیش گسترش یابد. بر همین اساس می توان گفت که پویایی روابط ایران و ازبکستان گواه ماهیت پایدار همکاری های دوجانبه است. هر دو کشور دارای پتانسیل سیاسی و اقتصادی قابل توجه، حمل و نقل و ارتباطات گسترده و فرصت های ترانزیتی هستند.
اتصال حوزه جنوبی ایران( بندرعباس و بندر چابهار) به حوزه شمال ( بنادر روسیه و آسیای مرکزی) می تواند در توسعه روابط ایران و ازبکستان بسیار موثر باشد. زیرساختهای ریلی در آسیای مرکزی به شدت وابسته به ازبکستان است و این کشور به عنوان قلب ترانزیتی منطقه در نظر گرفته می شود. از این رو، بدون حضور ازبکستان نمی توان فرآیند حمل و نقل ریلی و حوزه های راه را در منطقه تعریف کرد
اتصال حوزه جنوبی ایران( بندرعباس و چابهار) به حوزه شمال ( بنادر روسیه و آسیای مرکزی) می تواند در توسعه روابط ایران و ازبکستان بسیار موثر باشد. زیرساختهای ریلی در آسیای مرکزی به شدت وابسته به ازبکستان است و این کشور به عنوان قلب ترانزیتی منطقه در نظر گرفته می شود. از این رو، بدون حضور ازبکستان نمی توان فرآیند حمل و نقل ریلی و حوزه های راه را در منطقه تعریف کرد.
جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های اخیر اقدامات زیادی برای اجرایی کردن پروژه‌های مرتبط با استفاده از ظرفیت کامل مسیرهای ارتباطی میان کشورهای آسیای مرکزی با خود انجام داده است، اما دسترسی ازبکستان به بنادر جنوب ایران برای تاشکند بسیار حیاتی است و در این راستا، تکمیل ساخت راه آهن چابهار – زاهدان که بخش ارزشمندی از مسیر اتصالی راه‌های منطقه اوراسیا با گذرگاه‌های ایران است از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
موقعیت ژئواکونومیک ویژه ایران برای ارائه دسترسی کشورهای محصور در خشکیِ آسیای مرکزی به آب‌های آزاد، مهم‌ترین مزیت اقتصادی در تعاملات ایران با کشورهای این منطقه است و ازبکستان نیز ملزم به تنوع‌بخشی به مسیرهای امن، کوتاه و ارزان برای تجارت بین‌المللی خود است و با استقرار در قلب آسیای مرکزی می‌تواند شریکی استراتژیک برای ایران جهت همکاری‌های ترانزیتی باشد
دولت ازبکستان در پی یافتن راه‌های جدید ترانزیتی با هدف کاهش هزینه‌های حمل و نقل و حمایت از تولیدکنندگان و صادرکنندگان کالاهای داخلی است، اما در این میان علاوه بر وابستگی ژئواکونومیکی ایران و ازبکستان، دغدغه کاهش هزینه‌های حمل و نقل در حوزه واردات و صادرات کالا برای این کشور بسیار حیاتی است و تاشکند در راستای اجرایی کردن هدف راهبردی خود که داشتن اقتصادی رقابت پذیر با محوریت کاهش وابستگی به واردات و جایگزین کردن محصولات تولید داخل است، نیاز شدیدی به تغییر مسیرهای ترانزیتی و کاهش هزینه های حمل و نقل دارد.
در راستای تقویت تعاملات لجستیکی ایران و ازبکستان راه‎‎اندازی حلقه‌های مفقوده گذرگاه راهبردی شمال – جنوب نیز از اهمیت ویژه‎ای برخوردار است که شامل مسیر مهم اتصال راه‎های موجود میان منطقه اوراسیا به بنادر جنوب ایران نیز خواهد بود که مشتمل بر تکمیل ساخت راه آهن چابهار – زاهدان و رشت – آستارا به عنوان بخش ارزشمندی از مسیر اتصالی راه های منطقه اوراسیا با گذرگاه های ایران است
در راستای تقویت تعاملات لجستیکی ایران و ازبکستان راه‎‎ اندازی حلقه‌های مفقوده گذرگاه راهبردی شمال – جنوب نیز از اهمیت ویژه‎ای برخوردار است که شامل مسیر مهم اتصال راه‎های موجود میان منطقه اوراسیا به بنادر جنوب ایران نیز خواهد بود که مشتمل بر تکمیل ساخت راه آهن چابهار – زاهدان و رشت – آستارا به عنوان بخش ارزشمندی از مسیر اتصالی راه های منطقه اوراسیا با گذرگاه های ایران است. البته ایران و روسیه اردیبهشت سال جاری سند احداث این خط ریلی را با سرمایه گذاری 1.6 میلیارد دلاری روسیه به امضا رساندند که قرار است طی مدت 48 ماه به بهره برداری برسد.
مسیر ترانزیتی آسیای مرکزی به ایران در مقایسه با طرح ترانس افغان به مراتب بهتر، کم هزینه تر، امن تر و از نگاه راهبردی مهم تر و همچنین اجرایی شدن آن در صورت ساخت برخی از تاسیسات زیربنایی در کوتاه ترین زمان ممکن امکان‌پذیر است.
همکاری ایران و کشورهای آسیای مرکزی به عنوان یک همگرایی راهبردی مطرح می‌شود که می‌تواند زمینه‌های لازم را برای تبدیل شدن منطقه اوراسیا به شریک مهم اقتصادی و تجاری ایران فراهم سازد. ازبکستان نیز یکی از اجزای مهم این طرح همگرایی است که برای گسترش روابطش با ایران اهمیت زیادی قائل است.
با توجه به تغییرات محسوس در سیاست خارجی کشورهای آسیای میانه من جمله ازبکستان با هدف افزایش تعاملات تجاری و ترانزیتی با ایران خصوصا در پی جنگ اوکراین که کشورهای آسیای میانه را به صرافت استفاده از مسیرهای جایگزین به جای دالان‌های تجاری روسیه انداخته است، ضرورت دارد ایران با جدیت بیشتری نسبت به توسعه و گسترش خطوط ریلی خود در کریدور شمال – جنوب اقدام کند.