رهایی از چرخه تورم با مالیات امکانپذیر است
یک کارشناس اقتصادی ریشههای چهارگانه تورم را نظام مالی کشور دانست و تصریح کرد که تنها ابزار و موثرترین ابزار برای رهایی از چرخه معیوب تورمی، اجرای مالیاتهای تنظیمی است.به گزارش اقتصادسرآمد، تورم یکی از مسائل اساسی اقتصاد ایران است که ریشه بسیاری از نابسامانیهای اقتصادی و اجتماعی کشور شناخته میشود. تورم اندک برای به حرکت درآمدن چرخ اقتصاد لازم است اما تورمهای بالا خصوصا اگر با رکود اقتصادی همراه شود، کاهش قدرت خرید و رفاه اجتماعی، پیشبینیناپذیری اقتصاد، معضلات اجتماعی همچون افزایش فاصله طبقاتی و بزهکاری و بسیاری موارد دیگر را به همراه خواهد داشت. اقتصاددانان با رویکردهای مخصوص به خود، دلایل متنوعی برای شکلگیری تورم بیان میکنند. احمد صالحی؛ کارشناس حوزه پول و بانک، سوءکارکرد نظام مالی را در شکلگیری تورم بسیار برجسته میداند.
این پژوهشگر اقتصادی در گفتگو با ایبِنا اظهار کرد: طی چهار پنج سال گذشته توجه روی اصلاح نظام پولی بوده که اقدام درستی است اما میخواهم الان توجه را بیشتر به نظام مالی کشور جلب کنم.
صالحی توضیح داد: اگر عامل اصلی تورم را خلق نقدینگی در نظر بگیریم، موتور خلق نقدینگی از چهار جزء تشکیل شده است، یعنی مانند یک هواپیما است که چهار موتور دارد که دو موتور آن در اختیار دولت و دو مورد دیگر در اختیار نظام بانکی است، اما به اعتقاد بنده ریشه هر چهار مورد در نظام مالی است نه نظام پولی، اگر چه نظام پولی هم نیازمند اصلاح است.
دو موتور تورمزای دولت
وی گفت: دو موتور سمت دولت؛ یکی افزایش خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی یعنی تسعیر دلار نفتی به ریال و دیگری استقراض دولت از بانک مرکزی است، یعنی چاپ پول حتی بدون پشتوانه دلار نفتی.
این کارشناس با اشاره به نوع مواجهه با خلق پول در نظام بانکی ادامه داد: برای درمان این دو معضل، آیا راهکار این است که به بانک مرکزی فشار بیاوریم که پول خلق نکند؟ ممکن است یک رئیس کل سالم و جدی را در این جایگاه قرار بدهیم اما به شما قول میدهم اگر سه ماه حقوق کارمندان دولت پرداخت نشود، حتی کسانی که به رئیس کل بانک مرکزی برای چاپ نکردن پول فشار میآوردند، آرام آرام با او تماس میگیرند که پول چاپ کند! چون هیچکس تحمل پرداخت نشدن چند ماه حقوق را ندارد.
روش درست مواجهه با تورم دولتی
صالحی راه خاموش کردن موتورهای تورمزای دولت را در نظام مالیاتی دانست و تصریح کرد: راهکار در نظام مالی است؛ یعنی اولا با افزایش درآمدهای مالیاتی باید بودجه تراز شود تا کسری بودجه و خلق پول ناشی از استقراض از بانک مرکزی به منظور جبران کسری بودجه نداشته باشیم.
وی افزود: دوم اینکه در میانمدت و بلندمدت به سمتی حرکت کنیم که بودجه نفتی منحصرا صرف ایجاد زیرساخت البته با مالکیت بخش خصوصی شود؛ شبیه روشی که صندوق توسعه ملی دارد. تبدیل دلار نفتی به ریال برای جبران هزینههای دولت مانند این است که خانه خود را بفروشید و با پول آن به رستوران و مسافرت بروید. ولی ما ۷۰ سال است که ذیل سرفصل تملک داراییهای سرمایهای و واگذاری داراییهای سرمایهای در بودجه که به پروژههای عمرانی و درآمدهای نفتی میپردازد، واگذاری داراییهای سرمایهای را خرج هزینههای جاری میکنیم. پس راه حل پایدار دو موتوری که سمت دولت است ریشه در نظام مالی دارد.
موتورهای تورمزای نظام بانکی
این پژوهشگر اقتصادی درمورد عوامل تحریککننده تورم در سمت نظام بانکی توضیح داد: استقراض بانکها از بانک مرکزی یعنی دست بردن در پایه پولی و همچنین ضریب فزاینده که به وامدهی و خلق پول منجر میشود، دو موتور تورمی مرتبط با نظام بانکی است.صالحی با اشاره به بخشی از پایه پولی که توسط بانکها ایجاد میشود، یادآور شد: متأسفانه در دهه ۹۰ عادت خیلی بدی رخ داد و تأمین مالی بانکها از پایه پولی صورت گرفت که به هر روشی، حتما باید جلوی این کار گرفته شود،این کارشناس ادامه داد: اما مهمترین بخش، ضریب فزاینده است که باعث میشود پایه پولی با نسبت چند برابر به خلق نقدینگی بیانجامد، با این توجیه که این پول به سمت تولید رفته و موجب افزایش تولید ناخالص داخلی میشود.
انحراف تسهیلات به سمت سفتهبازی
صالحی توضیح داد: اعداد با ما حرف میزنند؛ در طول دهه ۹۰ نقدینگی از ۴۷۰ هزار میلیارد تومان ۱۰ برابر شد و به ۴۷۰۰ هزار میلیار تومان رسید اما نرخ تولید ناخالص داخلی ما به نرخ ثابت سال ۹۰ یعنی تولید ناخالص داخلی حقیقی ما تقریبا ثابت بوده، سوال خیلی مهم این است که این وامها کجا رفته است؟
وی خاطرنشان کرد: منطق اصلی وام دادن در سیستم بانکداری ذخیره کسری (Fractional Reserve Banking) این است که منجر به اشتغال، تولید و ایجاد ثروت ملی شود. بنابراین وقتی نقدینگی ۱۰ برابر شده ولی تولید ناخالص داخلی واقعی ثابت مانده باید به این سوال پاسخ داد که به چه علت این وامها داده شده؟ در پاسخ باید گفت چون سفتهبازی پررونق بوده است.
چرا وام گرفتن همواره توجیه دارد؟
این پژوهشگر اقتصاد توضیح داد: همواره در اقتصاد ایران وام گرفتن پیشاپیش یک عمل اقتصادی توجیهپذیر بوده است و اصلا برای دریافت وام توجیه اقتصادی نمینویسند، چرا که با هر درصدی به شما وام بدهند از تورم جلوتر هستید چون نرخ بهره واقعی منفی است، در نتیجه انگیزه وامدادن و وام گرفتن وجود دارد.صالحی گفت: این وضعیت موجب افزایش نقدینگی میشود که نتیجه آن تورم است و دوباره تورم موجب میشود سفتهبازی روی داراییهای سرمایهای مانند ملک و طلا و ... سودده شود. پس وام گرفتن برای این کارها دوباره توجیه پیدا میکند و این دور باطل ادامه مییابد. یعنی تورم وامدهی را تقویت میکند و انگیزه وامدهی برای کارهای سفتهبازی (نه مولد) بالا میرود و این وامدهی نقدینگی را افزایش میدهد و نقدینگی به تورم تبدیل میشود و تورم باعث میشود وامگیرنده تمایل بیشتری برای گرفتن وام پیدا کند
مالیات؛ راهکار خروج از چرخه تورمی
وی در بیان راه حل عنوان کرد: دو نگرش در این زمینه وجود دارد؛ نخست، تقویت نظارت است که هرچند باید ابزارهای نظارتی تقویت شوند اما تجربه نشان داده است از بگیرو ببندها طرفی نبستهایم و قیمتها جایی رفتهاند که باید میرفتند.این کارشناس حوزه پول و بانک افزود: به عنوان مثال چندی قبل تلویزیون گزارشی از یک کارگاه کوچک نشان داد که ماشینآلات مشغول کار بودند، کل سیستم با وام بانکی برپا شده و نماینده بانک هم برای بازدید رفته بود ولی کل مجموعه اعم از سوله و دستگاهها اجارهای و نمایشی بود! در این مثال نماینده بانک فاسد نیست و رشوه نگرفته، تنبل هم نیست چون بازدید میدانی انجام داده تا مطمئن شود وام برای کار تولیدی مصرف شده باشد و واقعا هم کارگاهی در حال کار است اما همه اینها غیرواقعی است و یک ماه بعد همه این مجموعه جمع میشود و صرف خرید ملک و رستوران و طلا و دلار و ... میشود. خب باید چه کار کرد؟ کاری که همه دنیا انجام داده است؛ ابزار مالیاتهای تنظیمی.
معجزه مالیات
صالحی تأکید کرد: ابزار مالیات تنظیمی به هیچ وجه اجازه نمیدهد که فعالیت نامولد اقتصادی سود بیشتری از فعالیت مولد اقتصادی داشته باشد. درست است که اگر هماکنون مالیات بر عایدی سرمایه (CGT) پیاده شود ممکن است خطاهایی داشته و به جاهای که نباید اصابت کند منتهی میزان خطا کمتر از ۱۵ درصد و قابل مدیریت است. به هر حال چاره دیگری نداریم.
این پژوهشگر اقتصادی در گفتگو با ایبِنا اظهار کرد: طی چهار پنج سال گذشته توجه روی اصلاح نظام پولی بوده که اقدام درستی است اما میخواهم الان توجه را بیشتر به نظام مالی کشور جلب کنم.
صالحی توضیح داد: اگر عامل اصلی تورم را خلق نقدینگی در نظر بگیریم، موتور خلق نقدینگی از چهار جزء تشکیل شده است، یعنی مانند یک هواپیما است که چهار موتور دارد که دو موتور آن در اختیار دولت و دو مورد دیگر در اختیار نظام بانکی است، اما به اعتقاد بنده ریشه هر چهار مورد در نظام مالی است نه نظام پولی، اگر چه نظام پولی هم نیازمند اصلاح است.
دو موتور تورمزای دولت
وی گفت: دو موتور سمت دولت؛ یکی افزایش خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی یعنی تسعیر دلار نفتی به ریال و دیگری استقراض دولت از بانک مرکزی است، یعنی چاپ پول حتی بدون پشتوانه دلار نفتی.
این کارشناس با اشاره به نوع مواجهه با خلق پول در نظام بانکی ادامه داد: برای درمان این دو معضل، آیا راهکار این است که به بانک مرکزی فشار بیاوریم که پول خلق نکند؟ ممکن است یک رئیس کل سالم و جدی را در این جایگاه قرار بدهیم اما به شما قول میدهم اگر سه ماه حقوق کارمندان دولت پرداخت نشود، حتی کسانی که به رئیس کل بانک مرکزی برای چاپ نکردن پول فشار میآوردند، آرام آرام با او تماس میگیرند که پول چاپ کند! چون هیچکس تحمل پرداخت نشدن چند ماه حقوق را ندارد.
روش درست مواجهه با تورم دولتی
صالحی راه خاموش کردن موتورهای تورمزای دولت را در نظام مالیاتی دانست و تصریح کرد: راهکار در نظام مالی است؛ یعنی اولا با افزایش درآمدهای مالیاتی باید بودجه تراز شود تا کسری بودجه و خلق پول ناشی از استقراض از بانک مرکزی به منظور جبران کسری بودجه نداشته باشیم.
وی افزود: دوم اینکه در میانمدت و بلندمدت به سمتی حرکت کنیم که بودجه نفتی منحصرا صرف ایجاد زیرساخت البته با مالکیت بخش خصوصی شود؛ شبیه روشی که صندوق توسعه ملی دارد. تبدیل دلار نفتی به ریال برای جبران هزینههای دولت مانند این است که خانه خود را بفروشید و با پول آن به رستوران و مسافرت بروید. ولی ما ۷۰ سال است که ذیل سرفصل تملک داراییهای سرمایهای و واگذاری داراییهای سرمایهای در بودجه که به پروژههای عمرانی و درآمدهای نفتی میپردازد، واگذاری داراییهای سرمایهای را خرج هزینههای جاری میکنیم. پس راه حل پایدار دو موتوری که سمت دولت است ریشه در نظام مالی دارد.
موتورهای تورمزای نظام بانکی
این پژوهشگر اقتصادی درمورد عوامل تحریککننده تورم در سمت نظام بانکی توضیح داد: استقراض بانکها از بانک مرکزی یعنی دست بردن در پایه پولی و همچنین ضریب فزاینده که به وامدهی و خلق پول منجر میشود، دو موتور تورمی مرتبط با نظام بانکی است.صالحی با اشاره به بخشی از پایه پولی که توسط بانکها ایجاد میشود، یادآور شد: متأسفانه در دهه ۹۰ عادت خیلی بدی رخ داد و تأمین مالی بانکها از پایه پولی صورت گرفت که به هر روشی، حتما باید جلوی این کار گرفته شود،این کارشناس ادامه داد: اما مهمترین بخش، ضریب فزاینده است که باعث میشود پایه پولی با نسبت چند برابر به خلق نقدینگی بیانجامد، با این توجیه که این پول به سمت تولید رفته و موجب افزایش تولید ناخالص داخلی میشود.
انحراف تسهیلات به سمت سفتهبازی
صالحی توضیح داد: اعداد با ما حرف میزنند؛ در طول دهه ۹۰ نقدینگی از ۴۷۰ هزار میلیارد تومان ۱۰ برابر شد و به ۴۷۰۰ هزار میلیار تومان رسید اما نرخ تولید ناخالص داخلی ما به نرخ ثابت سال ۹۰ یعنی تولید ناخالص داخلی حقیقی ما تقریبا ثابت بوده، سوال خیلی مهم این است که این وامها کجا رفته است؟
وی خاطرنشان کرد: منطق اصلی وام دادن در سیستم بانکداری ذخیره کسری (Fractional Reserve Banking) این است که منجر به اشتغال، تولید و ایجاد ثروت ملی شود. بنابراین وقتی نقدینگی ۱۰ برابر شده ولی تولید ناخالص داخلی واقعی ثابت مانده باید به این سوال پاسخ داد که به چه علت این وامها داده شده؟ در پاسخ باید گفت چون سفتهبازی پررونق بوده است.
چرا وام گرفتن همواره توجیه دارد؟
این پژوهشگر اقتصاد توضیح داد: همواره در اقتصاد ایران وام گرفتن پیشاپیش یک عمل اقتصادی توجیهپذیر بوده است و اصلا برای دریافت وام توجیه اقتصادی نمینویسند، چرا که با هر درصدی به شما وام بدهند از تورم جلوتر هستید چون نرخ بهره واقعی منفی است، در نتیجه انگیزه وامدادن و وام گرفتن وجود دارد.صالحی گفت: این وضعیت موجب افزایش نقدینگی میشود که نتیجه آن تورم است و دوباره تورم موجب میشود سفتهبازی روی داراییهای سرمایهای مانند ملک و طلا و ... سودده شود. پس وام گرفتن برای این کارها دوباره توجیه پیدا میکند و این دور باطل ادامه مییابد. یعنی تورم وامدهی را تقویت میکند و انگیزه وامدهی برای کارهای سفتهبازی (نه مولد) بالا میرود و این وامدهی نقدینگی را افزایش میدهد و نقدینگی به تورم تبدیل میشود و تورم باعث میشود وامگیرنده تمایل بیشتری برای گرفتن وام پیدا کند
مالیات؛ راهکار خروج از چرخه تورمی
وی در بیان راه حل عنوان کرد: دو نگرش در این زمینه وجود دارد؛ نخست، تقویت نظارت است که هرچند باید ابزارهای نظارتی تقویت شوند اما تجربه نشان داده است از بگیرو ببندها طرفی نبستهایم و قیمتها جایی رفتهاند که باید میرفتند.این کارشناس حوزه پول و بانک افزود: به عنوان مثال چندی قبل تلویزیون گزارشی از یک کارگاه کوچک نشان داد که ماشینآلات مشغول کار بودند، کل سیستم با وام بانکی برپا شده و نماینده بانک هم برای بازدید رفته بود ولی کل مجموعه اعم از سوله و دستگاهها اجارهای و نمایشی بود! در این مثال نماینده بانک فاسد نیست و رشوه نگرفته، تنبل هم نیست چون بازدید میدانی انجام داده تا مطمئن شود وام برای کار تولیدی مصرف شده باشد و واقعا هم کارگاهی در حال کار است اما همه اینها غیرواقعی است و یک ماه بعد همه این مجموعه جمع میشود و صرف خرید ملک و رستوران و طلا و دلار و ... میشود. خب باید چه کار کرد؟ کاری که همه دنیا انجام داده است؛ ابزار مالیاتهای تنظیمی.
معجزه مالیات
صالحی تأکید کرد: ابزار مالیات تنظیمی به هیچ وجه اجازه نمیدهد که فعالیت نامولد اقتصادی سود بیشتری از فعالیت مولد اقتصادی داشته باشد. درست است که اگر هماکنون مالیات بر عایدی سرمایه (CGT) پیاده شود ممکن است خطاهایی داشته و به جاهای که نباید اصابت کند منتهی میزان خطا کمتر از ۱۵ درصد و قابل مدیریت است. به هر حال چاره دیگری نداریم.
![رهایی از چرخه تورم با مالیات امکانپذیر است](/content/newspaper/Version1353/0/Page3/newspaperimgl_1353_3.jpg?width=1500&crop=1136,156,314,1872)
ارسال دیدگاه
عناوین این صفحه
-
میرتاجالدینی: کارت اعتباری وتسهیلات آنلاین مطالبه عمومی است
-
افزایش فعالیت سفتهبازها و سرمایهگذاران ملکی
-
لزوم اختصاص یارانه کالای اساسی به ۹۵ درصد جمعیت کشور
-
عدم پیوستن به افایتیاف مانع جدی در شرایط تحریمی نیست
-
واریز مابهالتفاوت فروش محصولات قدیمی با قیمت جدید به حساب هدفمندی یارانهها
-
رهایی از چرخه تورم با مالیات امکانپذیر است
-
حمایت ۵۰ میلیارد تومانی بانک قرضالحسنه مهر ایران از شرکتهای دانشبنیان
-
تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی برای حمایت از دامداران
-
بانک تجارت پیشرو در حمایت از شرکتهای دانشبنیان
اخبار روز
-
۳۰۰ هزار نفر در صف وام ازدواج هستند؛ مقررات تغییر نکرده است
-
اراده دولت چهاردهم برای اصلاح شرایط سخت اقتصادی
-
آلن بدرود، آقای خاص سینمای فرانسه
-
انتخاب وزیر زن در راستای استفاده از ظرفیتهای قانون اساسی است
-
حمایت انجمن اسلامی وزارت نیرو از دکتر علی آبادی وزیر پیشنهادی نیرو
-
معابر محلات چیذر و حکمت بهسازی شد
-
پیرامون بوستان نیاوران، نفسی تازه گرفت
-
اجرای ۶ هزار متر مکعب دیوار حائل در منطقه یک تهران
-
دروازه فرهنگی محور گردشگری دربند به سازه رسید
-
ارسال ۷ هزار وسیله سرمایشی به سراسر کشور در قالب پویش نسیم برکت
-
غلامرضا نوری قزلجه گزینه نهایی پزشکیان برای وزارت جهاد کشاورزی
-
داروت اولین پلتفرم داروخانه بلاکچینی کشور تاسیس شد
-
واریز 745 میلیارد تومان سود به حساب اعضای بازنشسته صندوق ذخیره فرهنگیان
-
رونمایی از کتاب "الشام" و "عشق چرا ندارد" در فرهنگسرای عطار نیشابوری
-
راهنما خرید نرده شیشه ای – جانپناه شیشه ای – هندریل شیشه ای
-
بهترین سنگ تراورتن ایران کدام است؟
-
شرکت فرستاده ویژه نخست وزیر هند در مراسم تحلیف پزشکیان
-
برداشت اشتباه از شفاف سازی وزیر اقتصاد
-
طرح الگوی خدمت در ۵ محور منطقه یک در حال اجرا است
-
نشست هماندیشی مدیران کل حوزه وزارتی وزارتخانهها با حضور وزیر اقتصاد