به گزارش اقتصادسرآمد، عادل لک علی آبادی- کارشناس سازمان بنادر و دریانوردیadlak@pmo.ir ومهدی کامیاب رودسری، مدیر توسعه زیرساختهای مسافری دریایی mkamyab@pmo در نوشتاری مشترک به سرآمد آورده است:
به‌طور خلاصه، تاب‌آوری بندری حاصل هم‌افزایی بین فناوری، حکمرانی و همکاری ذی‌نفعان است. فناوری زمانی می‌تواند تاب‌آوری را ارتقا دهد که در قالب چارچوبی جامع از حکمرانی داده، آموزش نیروی انسانی و ارزیابی مستمر ریسک‌های فناورانه پیاده‌سازی شود. در نتیجه، تمرکز بر یکپارچه‌سازی نوآوری‌های فناورانه با نظام مدیریت بندری و سیاست‌های پایداری، مسیر کلیدی برای دستیابی به بنادر تاب‌آور و رقابت‌پذیر در آینده محسوب می‌شود.
کلید واژه: تاب آوری بنادر، امنیت بنادر، حاکمیت بنادر، زنجیره تأمین، لجستیک بندری

مقدمه
حمل‌ونقل دریایی به‌عنوان شریان حیاتی تجارت جهانی، بیش از ۸۰ درصد مبادلات کالایی بین‌المللی را جابه‌جا می‌کند و به‌واسطه‌ شبکه‌ای پیچیده از مسیرهای دریایی، بنادر و گذرگاه‌های راهبردی، زیربنای اصلی جهانی‌سازی و هم‌پیوندی اقتصاد جهانی را تشکیل می‌دهد [۹]. بنادر دریایی، به‌عنوان گره‌های کلیدی این شبکه، نقش موتور محرکه در عملکرد اقتصادهای باز و عامل تعیین‌کننده در کارایی زنجیره تأمین جهانی دارند[۷].
برآوردها نشان می‌دهد هر سال بیش از ۱۶ تریلیون دلار کالا از مرزهای بین‌المللی عبور می‌کند و حدود چهارپنجم کالاهای مصرفی روزمره از طریق حمل‌ونقل دریایی جابه‌جا می‌شود. براساس مطالعات انجام شده کاهش موانع موجود در زنجیره تأمین می‌تواند تجارت جهانی را تا ۱۵ درصد افزایش دهد و رشد اقتصادی و اشتغال‌زایی قابل‌توجهی ایجاد کند [۱۰]. تنها در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴، میلیون‌ها تن کالا در بنادر اصلی ایران تخلیه و بارگیری شده است که بیانگر اهمیت حیاتی این زیرساخت‌ها در توسعه ملی است.
بااین‌حال، در عصر کنونی بنادر در معرض فشارهای چند بعدی قرار دارند، تغییرات اقلیمی، بحران‌های ژئوپلیتیکی، انرژی و تهدیدات سایبری که همگی می‌توانند کارآمدی، قابلیت اطمینان، تاب‌آوری و پایداری آن‌ها را به چالش بکشند. در نتیجه، از دهه ۱۹۹۰ به بعد، سرمایه‌گذاری بنادر در فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات(ICT)، سامانه‌های دیجیتال و نوآوری‌های فناورانه به‌طور فزاینده‌ای گسترش یافته است.
فناوری‌های دیجیتال نظیر اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، بلاک‌چین، دوقلوی دیجیتال و تحلیل کلان‌داده‌ها به بنادر کمک می‌کنند تا با پایش بلادرنگ، پیش‌بینی اختلالات، و تصمیم‌گیری داده‌محور، توان انطباق و بازیابی خود را در شرایط بحران افزایش دهند. بااین‌وجود، بهره‌گیری از فناوری علاوه بر فرصت‌ها، چالش‌های جدیدی، از جمله وابستگی فناورانه، آسیب‌پذیری سایبری و نیاز به مهارت‌های دیجیتال جدید در نیروی کار ایجاد می کند [۳].
در چنین فضایی، تاب‌آوری بندری به‌عنوان قابلیتی راهبردی برای حفظ تداوم عملکرد، بازیابی سریع و انطباق با شرایط متغیر، به محور اصلی سیاست‌گذاری دریایی و بندری تبدیل شده است[۱]. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با رویکردی روایتی به تبیین نقش فناوری‌های نوین در تقویت تاب‌آوری بنادر کشور به عنوان یکی از شریان های کلیدی مبادله کالا پرداخته و می‌کوشد ضمن شناسایی فناوری‌های کلیدی مؤثر، چالش‌های پیاده‌سازی مرتبط با آن‌ها را بررسی نماید.

پیشینه پژوهش
ادبیات حوزه‌ی بندری در دهه‌ی اخیر نشان می‌دهد که امنیت، پایداری و تاب‌آوری به‌عنوان سه ستون اصلی مدیریت بندری مدرن به‌تدریج به یکدیگر پیوسته‌اند. بنادر امروزی دیگر صرفاً مکان‌های تخلیه و بارگیری کالا نیستند، بلکه گره‌های حیاتی شبکه زنجیره تأمین جهانی محسوب می‌شوند که هرگونه اختلال در عملکرد آن‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی به همراه داشته باشد[۲].
در گذشته، امنیت بندری عمدتاً به کنترل‌های فیزیکی، نظیر بازرسی محموله‌ها و حفاظت پیرامونی محدود می‌شد. اما با گسترش تهدیدات پیچیده نظیر حملات سایبری، تروریسم دریایی، تغییرات اقلیمی و اختلالات زنجیره تأمین جهانی (به‌ویژه در دوره‌ همه‌گیری کرونا)، مفهوم امنیت به رویکردی چندبعدی، فناورانه و شبکه‌ای تحول یافته است.
در این چارچوب، پژوهش‌های جدید بر این نکته تأکید دارند که تاب‌آوری بندری صرفاً به ظرفیت فیزیکی زیرساخت‌ها وابسته نیست، بلکه در تعامل میان ابعاد فناورانه، سازمانی و زیست‌محیطی شکل می‌گیرد. این تحول مفهومی سبب شده است که فناوری‌های دیجیتال، علاوه بر ابزارهای کارایی، به مؤلفه‌های راهبردی در مدیریت بحران، تصمیم‌گیری بلادرنگ و پایداری عملیاتی تبدیل شوند[۱].
به‌طور کلی، براساس دیدگاه آنکتاد تاب‌آوری بندری بر سه محور بنیادین استوار است:
پیشگیری(Prevention): شناسایی زودهنگام تهدیدها از طریق سامانه‌های پایش هوشمند و هشدار اولیه؛
پاسخ و بازیابی(Response & Recovery): استفاده از ساختارهای مدیریتی و فناوری‌های دیجیتال برای تداوم عملکرد و بازگشت سریع به وضعیت عادی؛
انطباق و یادگیری (Adaptation): ایجاد نظام‌های یادگیرنده برای بهبود مستمر در برابر بحران‌های آینده.
در این میان، فناوری‌های نوین مانند بلاک‌چین و دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) نقش کلیدی در تاب‌آوری ایفا می‌کنند، اولی با ایجاد شفافیت و امنیت در تبادلات داده و اسناد بندری، ریسک‌های اطلاعاتی را کاهش می‌دهد، و دومی با شبیه‌سازی بلادرنگ سناریوهای بحرانی، امکان تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را برای مدیران بندر فراهم می‌سازد.
بااین‌حال، ادبیات موجود فناوری را عامل دوگانه در تاب‌آوری بندری می‌داند. از یک سو، فناوری‌هایی چون هوش مصنوعی(AI)، یادگیری ماشین(ML)، تحلیل کلان‌داده‌ها(Big Data Analytics)، اینترنت اشیاء (IoT) و بلاک‌چین موجب بهبود دقت نظارت، پیش‌بینی اختلالات، و تسهیل هماهنگی میان ذی‌نفعان می‌شوند. اما از سوی دیگر، همین فناوری‌ها می‌توانند منجر به وابستگی سیستمی، افزایش ریسک نفوذ سایبری، و آسیب پذیری شبکه‌های دیجیتال شوند، به‌ویژه در بنادری که فاقد حکمرانی داده‌ای یکپارچه و سیاست‌های امنیت سایبری منسجم‌اند [۱، ۲].
پژوهش های انجام شده نشان داده‌ که بندر هوشمند (Smart Port) با بهره‌گیری از سیستم‌های مدیریت ایمنی (SMS) و سامانه‌های امنیتی و بهینه‌سازی یکپارچه، توانسته است سطح تاب‌آوری و ایمنی عملیاتی را به شکل محسوسی افزایش دهد. این مطالعه تأکید دارد که تاب‌آوری فناورانه نه‌تنها به زیرساخت‌های فیزیکی بلکه به ساختارهای نرم‌افزاری، حاکمیت دیجیتال و سرمایه انسانی وابسته است.

بحث
بنادر به‌عنوان گره‌های حیاتی در شبکه حمل‌ونقل جهانی، در معرض انواع خطرات فیزیکی، عملیاتی، سایبری و زیست‌محیطی قرار دارند که می‌تواند منجر به کاهش منافع اقتصادی، آسیب به شهرت بندر و اختلال در تداوم خدمات شود. این خطرات شامل حملات تروریستی، قاچاق کالا، بلایای طبیعی، خطاهای انسانی و رخدادهای کم‌احتمال اما با تأثیر بالا هستند. 
برای مقابله با این تهدیدها، مفهوم تاب‌آوری بندری به‌عنوان توانایی حفظ عملکردهای کلیدی و بازیابی سریع پس از بحران‌ها مطرح شده است. تاب‌آوری بندری حاصل تعامل پویا میان حکمرانی مناسب، ساختار سازمانی انعطاف‌پذیر و نوآوری فناورانه است.
الف) محورهای کلیدی حکمرانی و سازمانی
۱)نظام تصمیم‌گیری مناسب، هماهنگی و پاسخ‌گویی مؤثر:
سازوکارهای تصمیم‌گیری، نقش ها و مسئولیت ها در بنادر باید چندسطحی، انعطاف‌پذیر، شفاف و مشخص باشند تا بتوانند در شرایط بحرانی تصمیم‌های سریع و هماهنگ اتخاذ کنند. تمرکز بیش‌ازحد تصمیم‌گیری در سطوح مرکزی می‌تواند موجب تأخیر و کاهش واکنش‌پذیری شود. مضافاً فرآیند تصمیم گیری باید قانون مند و داده محور باشد و تعامل بین دولت، اپراتورها و بخش خصوصی به صورت ساختارمند انجام پذیرد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که مدل حکمرانی ترکیبی(Hybrid Govenance)، که توازن میان تمرکز و انعطاف را حفظ می‌کند، بیشترین اثر را در افزایش تاب‌آوری دارد.
۲)همکاری بین‌سازمانی و مشارکت ذی‌نفعان:
تاب‌آوری بندری نیازمند همکاری میان بازیگران و ذی نفعان مرتبط است. ایجاد اکوسیستم تاب‌آور از طریق پلتفرم‌های داده مشترک و تصمیم‌گیری مشارکتی، یکی از مؤلفه‌های کلیدی موفقیت در این زمینه است.
۳)زیرساخت فرهنگی:
مدیران بندری باید یادگیرنده و آینده‌نگر باشند و فرهنگ سازمانی مبتنی بر یادگیری از بحران‌ها، نوآوری و اعتماد بین ذی‌نفعان را تقویت کنند. وجود فرهنگ سازمانی سازگار و شبکه‌های یادگیری درون‌سازمانی از عوامل تعیین‌کننده‌ تاب‌آوری ذاتی هستند.
۴)تمرکز زدایی در مدیریت بندری:
نظام‌های حکمرانی غیرمتمرکز با تفویض اختیار به سطوح پایین‌تر، امکان پاسخ سریع‌تر به شرایط منطقه ای را فراهم می‌کنند. با این حال، این مدل زمانی مؤثر است که همراه با سازوکارهای نظارت، تبادل اطلاعات و هماهنگی مرکزی باشد تا از بروز ناهماهنگی جلوگیری شود.
در مجموع، تاب‌آوری بندری نه تنها به زیرساخت‌ها، بلکه به کیفیت حکمرانی، تصمیم‌گیری و ارتباطات میان ذی‌نفعان وابسته است.
ب) فناوری‌های کلیدی مؤثر بر تاب‌آوری بندری
در سال‌های اخیر، مدیران بنادر در سراسر جهان به‌طور فزاینده‌ای از فناوری‌های پیشرفته برای بهینه‌سازی عملیات و تقویت تاب‌آوری بهره گرفته‌اند. فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات (ICT) و سامانه‌های دیجیتال، قلب تاب آوری بنادر را تشکیل می‌دهند. مرور پژوهش‌ها نشان می‌دهد که فناوری‌های زیر، محرک‌های اصلی تاب‌آوری بندری هستند:
۱)اینترنت اشیاء (IoT) و سامانه‌های حسگر هوشمند:
ایجاد شبکه‌ای از حسگرها برای پایش بلادرنگ وضعیت اسکله‌ها، جرثقیل‌ها و محموله‌ها باعث بهبود مدیریت خطر و کاهش زمان واکنش در بحران می‌شود.
۲)دوقلوهای دیجیتال(Digital Twins):
مدل مجازی بلادرنگ از بندر که امکان شبیه‌سازی سناریوهای بحرانی (مانند طوفان، ازدحام یا خرابی تجهیزات) را فراهم می‌کند. این فناوری با ترکیب داده‌های عملیاتی و پیش‌بینی تحلیلی، تصمیم‌گیری را در شرایط عدم‌قطعیت تسهیل می‌کند.
۳)هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین (Machine Leaning):
الگوریتم‌های AI با تحلیل داده‌های ترافیکی، آب‌و‌هوایی و عملیاتی، قادرند اختلالات احتمالی را پیش‌بینی کرده و راه‌حل‌های بهینه برای تخصیص منابع یا مسیرهای جایگزین ارائه دهند. این فناوری‌ها به سمت خودکارسازی تصمیم‌گیری‌های بحرانی در بنادر پیش می‌روند.
۴)بلاک‌چین(Blockchain):
تضمین امنیت، شفافیت و غیرقابل‌تغییر بودن داده‌ها و اسناد حمل‌ونقل از طریق فناوری بلاک‌چین، خطر جعل و دست‌کاری داده را کاهش داده و در زمان بحران، تداوم زنجیره اسناد و اطلاعات را تضمین می‌کند.
۵)تحلیل کلان‌داده (Big Data Analytics):
تحلیل حجم عظیمی از داده‌های عملیاتی، لجستیکی و زیست‌محیطی امکان شناسایی الگوهای آسیب‌پذیری و پیش‌بینی اثرات بحران‌ها را فراهم می‌کند. تصمیم‌گیری مبتنی بر داده به یکی از ستون‌های اصلی تاب‌آوری بندری تبدیل شده است.
۶)فناوری‌های انرژی پاک و مدیریت هوشمند زیرساخت‌ها:
سیستم‌های انرژی تجدیدپذیر، ذخیره‌سازی انرژی و برق ساحلی در حفظ تداوم عملیاتی بندر در شرایط بحران‌های انرژی و تغییرات اقلیمی نقش حیاتی دارند. این فناوری‌ها علاوه بر تاب‌آوری، به پایداری زیست‌محیطی نیز کمک می‌کنند.
نتایج نشان می‌دهد که فناوری در بنادر دارای ماهیت دوگانه است. از یک‌سو، ابزار کلیدی در افزایش هوشیاری، پیش‌بینی بحران‌ها و ارتقای انعطاف عملیاتی محسوب می‌شود، از سوی دیگر، در صورت فقدان حکمرانی دیجیتال و زیرساخت‌های امنیتی، خود می‌تواند به عامل آسیب‌پذیری بدل گردد. بنابراین، تاب‌آوری فناورانه زمانی تحقق می‌یابد که فناوری در چارچوبی از مدیریت ریسک، حاکمیت داده و آموزش انسانی نهادینه شود.
همچنین ساختار حکمرانی و نظام تصمیم‌گیری بندری تعیین‌کننده‌ نحوه‌ استفاده از فناوری در مدیریت بحران‌ها است. در بنادر با ساختارهای متمرکز، سرعت تصمیم‌گیری بالا اما انعطاف پایین است، در مقابل، بنادر با نظام تمرکززدا از ظرفیت انطباق منطقه‌ای و یادگیری سیستمی بیشتری برخوردارند.
در واقع، فناوری بدون ساختار حکمرانی مناسب، نمی‌تواند تاب‌آوری پایداری ایجاد کند، بلکه ممکن است به تاب‌آوری شکننده منجر شود، تاب‌آوری‌ای که در ظاهر بهبود یافته، اما در برابر اختلالات سیستمی آسیب‌پذیر باقی می‌ماند.
مضافاً فناوری‌های هوشمند (مانند IoT، AI و Big Data) تنها در صورتی اثربخش‌اند که نیروی انسانی توان تحلیل داده‌ها، واکنش به اختلالات و تصمیم‌گیری تطبیقی را داشته باشد. از این منظر، تاب‌آوری بندری پدیده‌ای فناورانه ـ انسانی است، یعنی تعامل بین فناوری‌های پیشرفته و ظرفیت‌های یادگیری نیروی کار است که پایداری واقعی را تضمین می‌کند.
هرچند دیجیتالی‌سازی بنادر باعث بهبود کارایی و پایداری شده است، اما چالش‌هایی نظیر هزینه‌های سرمایه‌گذاری بالا، نبود استانداردهای داده و تهدیدات سایبری، مانع تحقق کامل تاب‌آوری فناورانه می‌شوند.
در این زمینه، بنادری که از فناوری برای پشتیبانی و تقویت تصمیم‌گیری انسانی بهره می‌گیرند، نه برای جایگزینی آن، معمولاً از سطح بالاتری از تاب‌آوری برخوردارند.
به صورت کلی این بخش بیانگر این است که، فناوری به‌تنهایی تاب‌آورنده نیست، بلکه در ترکیب با نظام تصمیم‌گیری مشارکتی و چارچوب حکمرانی داده‌محور است که می‌تواند توان بازیابی و سازگاری بندر را در برابر بحران‌های آینده تضمین کند.

چالش‌ها و موانع
اگرچه پیشرفت‌های فناورانه، نقش چشمگیری در بهبود تاب‌آوری، پایداری و کارایی بنادر ایفا می‌کنند، اما در عین حال موجب بروز چالش‌ها و آسیب‌پذیری‌های تازه‌ای نیز شده‌اند. مطالعات متعددی نشان می‌دهد که فناوری در بنادر دارای ماهیت دوگانه است، از یک‌سو موجب تقویت تاب‌آوری و بهبود کارایی بنادر می‌شود، و از سوی دیگر، منبعی بالقوه از وابستگی، پیچیدگی و تهدیدات تازه‌ای ایجاد می کند.
بر این اساس، چالش‌های کلیدی مرتبط با نقش فناوری در تاب‌آوری بندری را می‌توان در پنج محور اصلی دسته‌بندی کرد.
۱)چالش‌های فناورانه و فنی:
بسیاری از بنادر از سیستم‌های فناوری اطلاعات چندگانه و غیریکپارچه استفاده می‌کنند که تبادل داده و همکاری بین‌بخشی را دشوار می‌سازد. فقدان استاندارد برای تبادل داده‌های بندری، ریسک خطا و اختلال در سیستم را افزایش می‌دهد.
با افزایش سطح دیجیتالی‌سازی، تهدیدات سایبری به یکی از جدی‌ترین چالش‌های تاب‌آوری بندری تبدیل شده است. حملات باج‌افزاری به سامانه‌های مدیریت ترافیک و پایانه‌های کانتینری می‌تواند کل زنجیره تأمین را مختل کند. 
هرچند خودکارسازی باعث افزایش بهره‌وری می‌شود، اما در صورت بروز نقص نرم‌افزاری یا قطع ارتباط شبکه، می‌تواند کل عملیات را متوقف کند.
۲)چالش‌های سازمانی و بنیادی:
در بسیاری از بنادر، راهبردهای دیجیتال از راهبردهای کلان تاب‌آوری و پایداری جدا طراحی می‌شوند. این تفکیک موجب فقدان هم‌راستایی نهادی و ضعف در یکپارچه‌سازی داده‌ها و سیاست‌ها می‌شود.
اپراتورها، نهادهای دولتی و شرکت‌های حمل‌ونقل اغلب از سامانه‌های مستقل استفاده می‌کنند که همکاری بین‌سازمانی را تضعیف می‌کند.
۳)چالش‌های انسانی و مهارتی:
یکی از موانع مهم تحول فناورانه در بنادر، کمبود مهارت‌های دیجیتال و تحلیلی در کارکنان است. گذار از بنادر سنتی به بنادر هوشمند نیازمند بازآموزی نیروی کار در حوزه‌های داده‌کاوی، امنیت سایبری و تحلیل پیش‌بینی است.
ورود فناوری‌های جدید گاهی با مقاومت فرهنگی یا نهادی روبه‌رو می‌شود، به‌ویژه در ساختارهای مدیریتی سنتی که اتوماسیون را تهدیدی برای نیروی انسانی تلقی می‌کنند.
۴)چالش‌های اقتصادی و مالی:
سامانه‌هایی چون دوقلوهای دیجیتال، بلاک‌چین یا هوش مصنوعی به سرمایه‌گذاری اولیه و نگهداری مداوم نیاز دارند. در بنادر کوچک یا کشورهای در حال توسعه، کمبود منابع مالی مانع پیاده‌سازی فناوری‌های پیشرفته می‌شود.
در بسیاری از پروژه‌های دیجیتال، شاخص‌های سودآوری و اثربخشی بلندمدت به‌خوبی تعریف نشده‌اند و این مسئله موجب تردید در سرمایه‌گذاری پایدار می‌شود.
۵)چالش‌های زیست‌محیطی و پایداری:
استفاده از سامانه‌های خودکار و پردازش داده‌های عظیم، نیاز به انرژی بالا دارد که در صورت نبود زیرساخت انرژی پاک، ممکن است با اهداف پایداری در تضاد قرار گیرد.
همچنین نوسازی سریع تجهیزات و سامانه‌ها موجب افزایش پسماند فناورانه و هزینه‌های زیست‌محیطی جدید می‌شود.
در مجموع، بهره‌گیری از فناوری برای افزایش تاب‌آوری بندری، هم فرصت و هم تهدید است. در یک‌سو، فناوری‌های دیجیتال موجب تصمیم‌گیری سریع‌تر، تداوم خدمات و کارایی بالاتر می‌شوند، اما در سوی دیگر، وابستگی سیستماتیک، حملات سایبری، کمبود مهارت و ضعف حکمرانی فناوری می‌توانند تاب‌آوری واقعی را تضعیف کنند.
نتیجه گیری و پیشنهادات
یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که در عصر دیجیتال، فناوری به یکی از ارکان بنیادین تاب‌آوری بندری تبدیل شده است. بنادر کشور، به‌عنوان گره‌های حیاتی زنجیره تأمین جهانی، در مواجهه با تهدیدات متنوع از بلایای طبیعی تا حملات سایبری و اختلالات ژئوپلیتیکی ناگزیرند از فناوری‌های نوین برای حفظ تداوم عملیاتی و پایداری استفاده کنند.
بررسی های انجام‌شده نشان داد که تاب‌آوری بندری مفهومی چندبعدی و پویا است که نوآوری فناورانه، سازگاری سازمانی و درهم‌تنیدگی سیستم‌ها را با یکدیگر تلفیق می‌کند.
این پژوهش تأیید می‌کند که فناوری صرفاً ابزاری فنی نیست، بلکه یک توانمندساز سیستمی است که می‌تواند با بهبود ارتباطات، تحلیل داده و خودکارسازی فرآیندها، ظرفیت بازیابی و سازگاری بندر را در شرایط بحران افزایش دهد. بااین‌حال، بهره‌گیری از فناوری بدون حکمرانی داده‌محور، امنیت سایبری و آموزش مستمر نیروی انسانی، می‌تواند به وابستگی و شکنندگی بیشتر منجر شود.
در نتیجه، تاب‌آوری فناورانه بندر تنها زمانی تحقق می‌یابد که تحول دیجیتال در چارچوبی یکپارچه، ایمن و یادگیرنده طراحی شود. بنادری که فناوری را با حکمرانی و فرهنگ سازمانی سازگار ادغام کرده‌اند، توانسته‌اند در بحران‌های اخیر مانند کووید-۱۹ تداوم عملکرد خود را حفظ کنند.
بر این اساس، مجموعه‌ای از پیشنهادات برای سیاست‌گذاران و نهادهای دریایی کشور ارائه می‌شود:
۱) تدوین پروتکل‌های امنیت سایبری بندری بر اساس استانداردهای IMO برای کاهش تهدیدات دیجیتال.
۲) طراحی چارچوب حکمرانی داده برای مدیریت اشتراک، امنیت و مالکیت داده‌های بندری.
۳) ایجاد نظام ملی و منطقه‌ای تاب‌آوری بندری با محوریت وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دریایی.
۴) توسعه راهبردهای هم‌راستا میان دیجیتالی‌سازی، تاب‌آوری و پایداری زیست‌محیطی در اسناد راهبردی بنادر.
۵) بهره گیری از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در فناوری‌های کلیدی مانند دوقلوهای دیجیتال، حسگرهای IoT و سامانه‌های هوش مصنوعی برای پایش، پیش‌بینی و واکنش سریع به بحران‌ها.
۶) ایجاد پلتفرم‌های داده مشترک برای تبادل اطلاعات میان سازمان بنادر و دریانوردی، اپراتورها، گمرک و شرکت‌های حمل‌ونقل.
۷) حمایت از توسعه فناوری‌های انرژی پاک به‌عنوان بخش مکمل تاب‌آوری زیست‌محیطی.
۸) طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی تخصصی در حوزه تحول دیجیتال بندری، تحلیل داده و امنیت سایبری.
منابع موجود است