اقتصادسرآمد- نهمین همایش ملی ماهیان خاویاری،خاویار و صنایع وابسته با هدف بررسی استراتژی‌های توسعه، نوآوری در تولید و نقش فرآورده‌های خاویاری در سلامت عمومی، امروز در انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور با محورهای تخصصی شامل تحلیل وضعیت فعلی و استراتژی‌های توسعه، کاربردهای نوین در پژوهش، مدیریت تغذیه در پرورش، فرآوری و تجارت، و واکاوی ابعاد دارویی فرآورده‌های خاویاری برگزار شد.
به گزارش خبرنگار اقتصادسرآمد، حمزه رستم‌پور رییس سازمان شیلات ایران در این همایش با اشاره به قدمت تاریخی صنعت شیلات در ایران از وجود بیش از 72 اسکله صیادی و 22 هزار شناور صیادی در آبهای کشور خبر داد و گفت: در این دوران توسعه شیلات از طریق هوشمندسازی و نوآوری محقق خواهد شد.
وی از تصویب 1.7 میلیارد دلار اعتبار جهت توسعه شیلات در سال جاری خبر داد و گفت: این مصوبه نشانه ای محکم از عزم دولت در راستای توسعه صنعت شیلات در تمام بخش‌ها به ویژه آبزی پروری است.
وی در ادامه گفته های خود به درخشش صنعت پرورش ماهیان خاویاری طی سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: ضروری است با حفظ برند خاویار ایرانی بر رقبای  خود در سایر کشورها نسبت به توسعه پرورش خاویار، پیشی گیریم.
این مقام مسئول در سازمان شیلات ایران از همراهی دولت با سرمایه گذاران بخش خصوصی جهت ورود به صنعت شیلات و راه اندازی مزارع پرورش ماهیان خاویاری در سراسر کشور خبر داد و گفت: این امر می تواند در تسریع اهداف تعیین شده از سوی شیلات جهت افزایش تولید خاویار و گوشت خاویار موثر واقع شود.
رستم پور، تاکید کرد: نباید سرمایه گذاران در امر تولید تنها بمانند بلکه سازمان شیلات ایران موظف است مطابق با استانداردهای روز دنیا نسبت به آموزش و جهت دهی تولید سرمایه گذاران بخش خصوصی نسبت به پرورش ماهیان خاویاری عمل کند.
وی در ادامه گفته های خود بر ضرورت تشکیل کارگروه تخصصی پرورش ماهیان خاویاری تاکید کرد و گفت: این امر مهم هر چه سریعتر باید با همکاری سازمان شیلات ایران و تشکل های بخش خصوصی مرتبط با پرورش ماهیان خاویاری تشکیل شود تا بتوانیم راهکارهای موثری جهت توسعه پرورش ماهیان خاویاری در کشور اخذ کنیم.
رئیس سازمان شیلات ایران بر ضرورت توسعه زنجیره ارزش در صنعت پرورش ماهیان خاویاری اشاره و تصریح کرد: باید پرورش دهندگان و صادرکنندگان خاویار با اتحاد تنگاتنگ نسبت به اهداف تعیین شده در راستای تحقق توسعه پرورش ماهیان خاویاری اقدام کنند تا شاهد نتایج درخشان تری در این صنعت باشیم.
وی همچنین گفت: در حال حاضر خاویار به عنوان یک کالای صادراتی در کشورمان مطرح است و تلاشی برای معرفی آن جهت مصرف داخلی صورت نگرفته است؛ توجه به این امر بسیار مهم است تا بتوانیم سرانه مصرف داخلی را در زمینه خاویار و گوشت ماهیان خاویاری توسعه دهیم.
رستم پور، بیان داشت:همچنین ضروری است نسبت به بسته بندی شکیل گوشت ماهیان خاویاری جهت صادرات اقدامات لازم صورت گیرد تا برند جهانی خاویار ایرانی هیچ گاه خدشه دار نشود.
 
ضرورت ورود خاویار به سبد غذایی خانواده های ایرانی
 
در ادامه در این همایش، رئیس انیسیتتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی به عنوان میزبان نهمین همایش ماهیان خاویاری به معضلات اصلی نظام سلامت کشور و عدم مصرف آبزیان در سطح کشور اشاره کرد و گفت: در حالی که هم اکنون بیماری های غیرواگیر بودجه سلامت کشور را به خود جذب کرده اند، می توان با اصلاح الگوی غذایی و افزایش سرانه مصرف مواد غذایی مفید که آبزیان یکی از مهمترین آن‎ها محسوب می‎شوند، تا حدودی از قبول هزینه های کلان در نظام سلامت کشور پیشگیری کرد.
ناصر کلانتری، اظهارداشت: مصرف پایین سرانه آبزیان در کشور در حالی است که ایران از جایگاه بالایی در صنعت صید و پرورش انواع آبزیان در کشور برخوردار است و شاهد صادرات قابل توجه در این حوزه هستیم؛ افزایش سرانه مصرف آبزیان علاوه بر کنترل قیمت ها نیازمند فرهنگ سازی است.
وی تاکید کرد: اهمیت مصرف آبزیان در حدی است که توصیه می شود مصرف از دوران جنینی و از طریق مادر می تواند نقش قابل توجهی در شکل‌گیری توان ذهنی، قدرت یادگیری و کیفیت رشد کودکان داشته باشد که بی توجهی به این مهم باعث شده تا هزینه های کلانی را به نظام سلامت کشور تحمیلکنیم.
رئیس انیسیتتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی از تدوین نقشه راه افزایش مصرف آبزیان در کشور با همکاری مشترک سازمان شیلات ایران خبر داد و گفت: تولید محصولات نوین و متناسب با ذائقه خانواده‌ها، حمایت اقتصادی و هوشمند از مصرف‌کنندگان، اجرای پویش‌های ملی در رسانه‌ها و تقویت زیرساخت‌های توزیع و دسترسی از جمله مهمترین اقداماتی است که در راستای تدوین نقشه راه افزایش مصرف آبزیان صورت می گیرد.
وی با اشاره به اینکه خاویار و گوشت ماهیان خاویاری نیز از خواص بی نظیری برای سلامتی برخوردار است، گفت: با توجه به رشد 17 درصدی تولید خاویار در کشور طی سال گذشته، انتظار می رود در راستای ارتقای ایمنی غذایی به ویژه کودکان، در آینده شاهد وارد شدن خاویار به سبد خانواده های ایرانی نیز باشیم.

ارزش 600 میلیون دلاری پرورش جهانی خاویار
 
در ادامه نهمین همایش ماهیان خاویاری، رئیس مرکز تحقیقات علوم شیلاتی کشور نیز به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت: تمام گونه‌های ماهیان خاویاری دریای خزر به لحاظ  ارزش اقتصادی، دارویی و آرایشی از اهمیت بالایی در سطح جهانی برخوردارند.
محمد صدیق مرتضوی، با اشاره به اینکه بررسی‌ها نشان می‌دهد ذخایر آبزیان و منابع زنده دریای خزر از حدود سال ۱۳۸۶ روند نزولی داشته و میزان صید سه گونه اصلی عملاً به صفر رسیده است، بیان داشت: صید بی‌رویه و غیرقانونی، تخریب زیستگاه‌های طبیعی و آلودگی رودخانه‌ها و دریا از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری این وضعیت بوده‌اند به گونه ای که از سال ۲۰۱۱ میلادی و با توافق پنج کشور حاشیه دریای خزر، صید تجاری ماهیان خاویاری ممنوع شده و این ممنوعیت تاکنون نیز تمدید نشده است.
این مقام مسئول در مرکز تحقیقات علوم شیلاتی کشور به آمارهای جهانی تولید گوشت ماهیان خاویاری نیز اشاره کرد و گفت: چین با سهم حدود ۷۸ درصدی، بزرگ‌ترین تولیدکننده ماهیان خاویاری است و ایران در میان هفت کشور برتر، رتبه چهارم را با تولید حدود ۳۲۸ تن در اختیار دارد؛ همچنین ایران در سال ۲۰۲۳ میلادی، رتبه یازدهم جهانی صادرات خاویار را به خود اختصاص داده است.
مرتضوی با اشاره به اینکه مجموع تولید جهانی خاویار حدود ۷۰۰ تن برآورد می‌شود، اذعان داشت: این بازار با نرخ رشد سالانه ۸.۵ درصدی، ارزشی در حدود ۶۰۰ میلیون دلار دارد که می‌تواند فرصت مهمی برای سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های دانش‌بنیان باشد.
وی با اشاره به اینکه سالانه حدود ۳ میلیون قطعه بچه‌ماهی برای احیای ذخایر دریای خزر، رهاسازی می‌شود، بیان داشت:در راستای بازسازی ذخایر ماهیان خاویاری دریای خزر نیز ، ۱۰۰ هزار قطعه بچه‌ماهی ازون‌برون با همکاری سازمان شیلات به مرکز شهید بهشتی منتقل و پس از رسیدن به وزن مناسب، در زیستگاه طبیعی رهاسازی شد.
 دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران نیز در این همایش به ارائه آماری از صادرات ماهیان خاویاری طی سالهای اخیر پرداخت و گفت: طی 10 سال گذشته خاویار ایران به 42 کشور جهان صادر شده است که این امر نشان از توسعه بازار صادرات است.
علی اکبر خدایی بر ضرورت همکاری پرورش دهندگان و صادرکنندگان تاکید کرد و گفت: این امر در توسعه صنعت پرورش و صادرات خاویار از اهمیت بالایی برخوردار است که امیدواریم شاهد حفظ این همکاری در سالهای آتی نیز باشیم.
وی اضافه کرد: در دوران جنگ صادرات آبزیان و خاویار هیچ وقت قطع نشد بلکه در دوره هایی با محدودیت انجام می شد تا چرخ صنعت شیلات هیچ گاه از چرخش باز نماند و پرورش دهندگان و صادر کنندگان متضرر نشوند.
 
قدمت 80 ساله صنعت شیلات به عنوان بخشی از میراث فرهنگی کشور
 
در ادامه برگزاری همایش ماهیان خاویاری، مهدی شکوری نیز به قدمت 80 ساله صنعت شیلات به عنوان بخشی از میراث فرهنگی کشور اشاره کرد و گفت: اما باید در نظر داشت اعتبار تاریخی، تضمین کننده آینده موفق نیست و باید برای حفظ برند خاویار ایرانی نهایت تلاش ها از سوی دولت و بخش خصوصی چه در زمینه پرورش و چه در بخش صادرات صورت گیرد.
معاون توسعه آبزی پروری سازمان شیلات ایران با تاکید بر اینکه خاویار ایران، معتبرترین برند ممتاز خاویاری جهان است، اظهار داشت: هم اکنون بازارهای جهانی خاویار در اختیار چین، ایتالیا، فرانسه و آلمان است که ضروری است با توجه به کیفیت خاویار ایرانی، ما نیز باید خود را به جمع این کشورها اضافه کنیم.
وی بر ضرورت شکل‌گیری زنجیره منسجم تولید تا صادرات تاکید کرد و گفت: مزرعه‌دار به‌تنهایی نمی‌تواند همه ابعاد بازار جهانی، هزینه‌های صادرات و الزامات برندینگ را مدیریت کند؛ بنابراین باید یک ساختار منسجم برای حمایت از تولید، فرآوری، بازاریابی و صادرات شکل بگیرد.
این مقام مسئول در سازمان شیلات ایران، تصریح کرد: امیدواریم با تشکیل کمیته تخصصی پرورش ماهیان خاویاری این امر تحقق یابد و شاهد توسعه برند جهانی خاویار ایرانی باشیم.