ترانزیت ریلی بنادر ایران متحول می شود؟
​​​​​​​گروه حمل‌ونقل-سعید قلیچی-  ششم اردیبهشت‌ماه سال‌جاری که فاجعه انفجار در بندر شهیدرجایی بندرعباس به وقوع پیوست، موجی از نگرانی درباره آینده ترانزیت کالا در بزرگ‌ترین بندر ترانزیتی کشور، ایجاد شد. بااین‌حال، هنوز عملیات اطفای‌حریق در بندر شهیدرجایی به‌طور کامل به اتمام نرسیده بود و آمار نهایی جان‌باختگان و مصدومان این حادثه مشخص نشده بود که با هماهنگی و همکاری دستگاه‌های مختلف، فعالیت ترانزیتی، بارگیری و تخلیه بار در این بندر آغاز شد. حالا اما آخرین آماری که از وضعیت ترانزیت در بندر شهیدرجایی منتشر شده، نشان می‌دهد که رشد قابل‌توجهی حداقل در حوزه ترانزیت ریلی این بندر صورت گرفته است.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، مسئولان راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران پیش از این بارها اعلام کرده‌اند که با توسعه فعالیت‌های بخش ریلی بندر شهیدرجایی، ظرفیت مبادلات بار افزایش پیدا خواهد کرد و برای این موضوع برنامه‌ریزی‌هایی نیز صورت گرفته است. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد که طبق برنامه هفتم توسعه، وزارت راه و شهرسازی موظف است تا ۲۵درصد از بار وارداتی و صادراتی کشور را از طریق شبکه ریلی حمل کند و البته در همین راستاست که طی ماه‌های گذشته همکاری خوبی میان راه‌آهن و سازمان بنادر شکل گرفته است.
بهمن ماه سال گذشته بود که جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران پس از بازدید از ظرفیت‌ها و امکانات موجود در بندر شهیدرجایی به‌عنوان بزرگ‌ترین بندر ترانزیتی کشور اعلام کرد که با برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته وضعیت ترانزیت ریلی از بندر شهیدرجایی متحول خواهد شد و تعداد واگن‌های فعال برای جابه‌جایی کالا به ۲۰۰واگن در روز افزایش پیدا می‌کند. همان زمان اعلام شد که در راستای افزایش ظرفیت راه‌آهن برای تخلیه و بارگیری کالا در بنادر و همچنین اثرگذاری افزایش ترانزیت و جابه‌جایی کالا در بنادر، روند افزایش جابه‌جایی بار از طریق راه‌آهن جزو تکالیف برنامه هفتم قرار گرفته است.

جایگاه و اهمیت بندر شهیدرجایی چیست؟
بندر شهیدرجایی یا منطقه ویژه اقتصادی بندر شهیدرجایی، بندری تجاری صنعتی در شهرستان بندرعباس مرکز استان هرمزگان و در فاصله 23کیلومتری بندرعباس واقع شده است. این بندر با ۲۴۰۰هکتار وسعت، ظرفیت پذیرش سالانه بیش از ۱۰۰میلیون تن کالا و ظرفیت ۶میلیون‌TEU کانتینر در سال را دارد و حجم گسترده‌ای از عملیات جابه‌جایی کالاهایی مانند محصولات فولادی، فله‌خشک، فله‌مایع و فرآورده‌های نفتی‌خام در این بندر انجام می‌شود. منطقه ویژه اقتصادی شهیدرجایی فعالیت بیش از ۵۰پایانه و محوطه نگهداری کالا با راهبری بخش خصوصی، ۷۰درصد ترانزیت کالا، پشتیبانی بیش از ۵۸درصد عملیات غیرنفتی، ۴۳درصد عملیات نفتی و تخلیه و بارگیری حدود ۸۵درصد از عملیات کانتینری در سطح کل بنادر کشور را داراست.
مجتمع عظیم بندری شهیدرجایی که بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین پایانه‌های کانتینری کشور را در اختیار دارد، به‌عنوان دروازه واردات و صادرات و تنظیم‌کننده نبض اقتصاد کشور تلقی شده و گفته می‌شود در میان ۳۵۰۰بندر مهم دنیا دارای رتبه۵۹ است. بندر شهیدرجایی ظرفیت پذیرش بیش از ۴۰۰۰کشتی از انواع فله‌بر، کانتینری و نفتکش را دارد و بیش از ۵۳درصد عملیات تخلیه و بارگیری کالا در بنادر کشور را به خود اختصاص داده است.

اقدامات بندر شهیدرجایی
 برای توسعه ترانزیت ریلی
مسئولان سازمان بنادر و دریانوردی در استان هرمزگان پیش از این اعلام کرده بودند که تخصیص خطوط ریلی اختصاصی برای تخلیه کالاهای ترانزیتی از قبیل مواد نفتی، کود پتاس ترانزیتی، مواد فله و معدنی (گوگرد و…)، طرح ایده ایجاد زیرساخت (پلتفرم) ترانزیتی برای کشور به منظور بارگذاری تعرفه‌ها از طرف سازمان بنادر، اجرا و پیاده‌سازی سامانه عملیات یکپارچه بندری در بخش ورود کالا از راه خشکی به صورت آزمایشی در بندر شهیدرجایی به‌عنوان بندر پایلوت از جمله اقدامات ویژه توسعه ترانزیت این بندر در دستور کار قرار گرفته است. اسفندماه سال گذشته همچنین اعلام شد که آغاز عملیات اجرایی احداث اسکله و پایانه مکانیزه ریلی مواد معدنی با اعتبار ۱۱۲هزار میلیارد ریال که منجر به اقداماتی از جمله ایجاد یک پایانه تخصصی مکانیزه تخلیه و بارگیری مواد معدنی با تمرکز به حمل‌ونقل ریلی مواد معدنی از مبادی مربوطه از بندر شده از جمله اقدامات شاخص در این زمینه است.
پیش‌تر حسین عباس‌نژاد، مدیرکل بنادر و دریانوردی هرمزگان اعلام کرده بود: آغاز عملیات اجرایی احداث پایانه مکانیزه غلات در بندر شهیدرجایی با اعتباری معادل ۱۳هزار و ۴۰ میلیارد ریال دیگر اقدام شاخص انجام‌شده در راستای توسعه ترانزیت و حمل ریلی است که امکان ذخیره زنجیره نگهداشت غذایی کشور، توسعه ترانزیت دریایی و حمل‌ونقل چندوجهی، استانداردسازی تخلیه غلات از طریق انتقال فناوری‌های نوین و افزایش ظرفیت پذیرش پهلودهی کشتی‌ها و کاهش بهای تمام‌شده واردات کالاهای اساسی را به همراه دارد.

رشد 131درصدی ترانزیت ریلی بندر شهید رجایی
آنطور که پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده؛ بندر شهیدرجایی با عملکرد بیش از ۳۸۱ ُن در بخش ترانزیت ریلی کالا افزایش ۱۳۱درصدی در دوماهه اول سال۱۴۰۴ را ثبت کرد. روح‌الله شاعلیا، معاون بندری و اقتصادی بنادر و دریانوردی هرمزگان با اشاره به ترانزیت۳۸۱هزار و ۳۳۸تُن در بندر شهیدرجایی در دوماهه سال‌جاری افزود: ترانزیت گوگرد، کود شیمیایی و مواد نفتی بیشترین سهم را در این افزایش نسبت به مدت مشابه به خود اختصاص داده است. وی با بیان اینکه بندر شهیدرجایی افزایش ۱۳۱درصدی در دوماهه اول سال۱۴۰۴ را ثبت کرد، ادامه داد: انعقاد تفاهم‌نامه همکاری و سرمایه‌گذاری بین اداره‌کل بنادر و دریانوردی و فعالان بخش خصوصی و دولتی کشورهای اوراسیا، بندر شهیدرجایی را به‌عنوان یک شاهراه قابل اتکا در مسیر ترانزیت کالاها به این کشورها معرفی کرده است. «شاعلیا» خاطرنشان کرد: در راستای تحقق بخشیدن اهداف برنامه هفتم توسعه درخصوص سهم ۲۵درصدی برای حمل‌ونقل ریلی از کل سهم حمل‌و‌نقلی کشور، بندر شهیدرجایی با تسهیل فرایندهای ورود و خروج ریلی کالاها سهمی در افزایش عملکرد خود در این بخش حمل‌ونقل را دارد.