امید متین- فرهنگ‌سازی دریایی، یکی از مؤلفه‌های مهم در توسعه پایدار دریایی، حفاظت از محیط‌زیست و ارتقای دانش عمومی درباره دریاها و منابع آبی است. در بسیاری از کشورها، برنامه‌های فرهنگ‌سازی دریایی به صورت گسترده و نظام‌مند اجرا می‌شوند و نتایج ملموسی در افزایش آگاهی عمومی و تغییر رفتارهای مردم نسبت به دریاها داشته‌اند. این روش‌ها در ایران نیز قابلیت بومی‌سازی و اثرگذاری قابل‌توجهی دارند.
یکی از روش‌های اصلی فرهنگ‌سازی دریایی در جهان آموزش عمومی و مدارس دریایی است. کشورهایی مانند ژاپن، نروژ و استرالیا، آموزش‌های مرتبط با دریا و محیط‌زیست دریایی را از سنین پایین در مدارس ارائه می‌دهند. این برنامه‌ها شامل آشنایی با دریا، بازدیدهای میدانی از بنادر، شناورهای تحقیقاتی، آشنایی با گونه‌های دریایی و آموزش حفاظت از اکوسیستم‌های ساحلی و... است. وقتی چنین تجربه‌های عملی و زنده از سنین پایین نهادینه شوند، قطعا کودکان و نوجوانان نسبت به دریا احساس مسئولیت و علاقه پیدا می‌کنند. در ایران نیز طراحی برنامه‌های مشابه در مدارس ساحلی و مناطق نزدیک به دریا می‌تواند پایه‌ای برای شکل‌گیری فرهنگ دریایی در نسل‌های آینده باشد.
روش دیگر رویدادهای عمومی و جشنواره‌های دریایی است. در تعدادی از کشورها از جمله کشورهای اروپایی و آمریکایی، فستیوال‌های دریایی، نمایشگاه‌های کشتی و روزهای جهانی دریا برگزار می‌شوند که فرصتی برای کودکان باز می‌کنند تا با فعالیت‌های دریایی، فناوری‌های دریانوردی و اهمیت حفاظت از دریا آشنا شوند. این رویدادها با حضور خانواده‌ها و کودکان، فرهنگ دریایی را به شکل جذاب و مشارکتی منتقل می‌کنند. برای مثال، می‌توان به فستیوال دریایی تالین اشاره کرد که با بخش‌های جذاب برای علاقه‌مند‌سازی کودکان طراحی شده و قسمت‌های آموزشی و تفریحی متنوعی دارد. ایران با توجه به تنوع سواحل خود در خلیج فارس و دریای خزر می‌تواند از چنین رویکردی بهره‌برداری کرده و با برگزاری نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های دریایی، تعامل عمومی با دریا را تقویت کند.
استفاده از رسانه‌ها و فضای دیجیتال نیز نقش بسیار مؤثری در فرهنگ‌سازی دارد. کشورهای بسیاری هستند که از شبکه‌های اجتماعی، مستندهای تلویزیونی و اپلیکیشن‌های آموزشی برای انتشار محتوای دریایی استفاده می‌کنند. انتشار تصاویر، ویدئوها و داستان‌های موفقیت در حفاظت از محیط‌زیست دریایی، به شکل غیرمستقیم رفتارهای کودکان را شکل می‌دهد. به خاطر دارم چندسال پیش برنامه فانوس دریایی با هدف آشنایی مردم با دریا پخش می‌شد؛ چنین برنامه‌هایی اگر با مخاطب قراردادن کودک و نوجوان ساخته شوند، قطعا می‌توانند با تولید محتواهای جذاب آموزشی، فرهنگ دریایی را به صورت وصف‌ناپذیری گسترش دهند.به نظر می‌رسد روش دیگر، همکاری با بخش خصوصی و صنعت دریایی باشد. در کشورهای پیشرفته، شرکت‌های کشتیرانی، گردشگری دریایی و... در پروژه‌های آموزشی و محیط‌زیستی مشارکت می‌کنند و بخشی از مسئولیت اجتماعی خود را به فرهنگ‌سازی اختصاص می‌دهند. این همکاری باعث می‌شود فرهنگ دریایی از سطح فردی به سطح جامعه و صنایع نیز منتقل شود. ایران نیز می‌تواند با تشویق چنین شرکت‌هایی به برگزاری برنامه‌های آموزشی و کمپین‌های محیط‌زیستی، فرهنگ دریایی را تقویت کند.
در مجموع، می‌توان گفت که راهبردهای فرهنگ‌سازی دریایی در جهان بسیار متنوع است و بیشتر مبتنی بر آموزش، مشارکت اجتماعی، رسانه و همکاری با صنعت است و این چهارمحور در ایران نیز کاملاً قابل اجراست. ایجاد زیرساخت‌های آموزشی، برگزاری رویدادهای جذاب، استفاده هوشمندانه از رسانه‌ها و مشارکت بخش خصوصی می‌تواند زمینه‌ساز یک فرهنگ دریایی پایدار در جامعه ایرانی باشد.