چرا نمایشگاه بین‌المللی گردشگری تهران برگزار نشد؟
​​​​​​​گروه گردشگری- حمید الماسی- نمایشگاه بین‌المللی گردشگری و صنایع‌دستی تهران که قرار بود در بازه ۲۳ تا ۲۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ برگزار شود، با تصمیم مشترک دولت و بخش خصوصی از تقویم رویدادهای کشور خارج شد؛ تصمیمی که در ظاهر «تعویق» نام گرفت، اما در واقع بازتاب یک نارضایتی عمیق و انباشته در بدنه صنعت گردشگری است و این رخداد، تنها لغو یک نمایشگاه نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر زمین بازی در حکمرانی گردشگری کشور و پایان دوره برگزاری رویدادهای پرهزینه بدون پشتوانه بازار به شمار می‌رود.

نمایشگاهی که همیشه «بود» اما همیشه «اثرگذار» نبود
نمایشگاه گردشگری تهران سال‌هاست به‌عنوان مهم‌ترین رویداد رسمی این حوزه معرفی می‌شود؛ رویدادی که قرار بود پیشران معرفی ظرفیت‌های گردشگری ایران، محل تلاقی بخش دولتی و خصوصی و پل ارتباطی با بازارهای بین‌المللی باشد که با این حال، در سال‌های اخیر، این نمایشگاه بیش از آنکه موتور محرک باشد، به آیینی تکرارشونده تبدیل شد؛ غرفه‌ها شبیه هم، شعارها آشنا، و خروجی‌ها اغلب محدود به گزارش‌های خبری و آمارهای غیرقابل‌سنجش مبدل شده بود.
در چنین فضایی، تصمیم برای تعویق نمایشگاه را باید حاصل سال‌ها نقد انباشته دانست؛ نقدهایی که این‌بار به‌جای حاشیه‌نشینی، به متن تصمیم‌سازی راه یافتند.

نشست سرنوشت‌ساز؛ وقتی تقویم متوقف شد
نشست مشترک معاونان گردشگری و صنایع‌دستی وزارت میراث‌فرهنگی با مدیران‌کل تخصصی، تشکل‌ها و فعالان بخش خصوصی، نقطه عطف این ماجرا بود که برخلاف رویه‌های پیشین که تصمیمات نمایشگاهی از بالا به پایین ابلاغ می‌شد، این‌بار ارزیابی‌های اجرایی، واقعیت‌های بازار و پیشنهادهای بخش خصوصی نقش تعیین‌کننده‌ای داشت.حاضران در این نشست، با مرور شرایط اقتصادی بنگاه‌های گردشگری، وضعیت بازار سفر، زمان‌بندی نامناسب و هزینه‌های بالای مشارکت، به این جمع‌بندی رسیدند که برگزاری نمایشگاه در زمان پیش‌بینی‌شده نه‌تنها اثربخش نخواهد بود، بلکه می‌تواند به زیان فعالان این حوزه تمام شود.

چرا بهمن‌ماه «زمان مناسبی» نبود؟
بخش مهمی از مخالفت‌ها به انتخاب زمان برگزاری بازمی‌گشت که بهمن‌ماه، نه فصل اوج گردشگری داخلی است و نه مقطع جذاب برای تعاملات حرفه‌ای بین‌المللی است و بسیاری از توراپراتورها، هتل‌داران و دفاتر خدمات مسافرتی در این مقطع، برنامه‌های سال آینده خود را بسته‌اند یا در انتظار تحولات بازار هستند.
از سوی دیگر، نمایشگاهی که ادعای بین‌المللی بودن دارد، بدون حضور مؤثر بازیگران خارجی، عملاً به یک رویداد داخلی تقلیل می‌یابد و موضوعی که طی سال‌های گذشته بارها تکرار شده و امسال با صراحت بیشتری از سوی بخش خصوصی مطرح شد.

اقتصاد نمایشگاه؛ هزینه‌ای که برنمی‌گردد
برای بسیاری از فعالان گردشگری، حضور در نمایشگاه گردشگری تهران به یک هزینه اجباری تبدیل شده بود و هزینه‌ای که بازگشت سرمایه آن مشخص نیست. اجاره غرفه، طراحی، نیروی انسانی و هزینه‌های جانبی که در شرایطی به بنگاه‌ها تحمیل می‌شد که خروجی مشخصی از قراردادهای تجاری، جذب سرمایه یا توسعه بازار حاصل نمی‌شد.همین مسئله باعث شد بخش خصوصی این‌بار به‌جای حضور منفعلانه، با صراحت خواستار تعویق نمایشگاه شود و مطالبه‌ای که در نهایت به تصمیم رسمی نشست انجامید.

همراهی وزارت میراث‌فرهنگی؛ تغییر پارادایم؟
همراهی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با پیشنهاد بخش خصوصی، از مهم‌ترین نکات این رویداد است که این همراهی را می‌توان نشانه‌ای از تغییر پارادایم در مدیریت گردشگری دانست و تغییری که در آن، نقش بخش خصوصی از «مجری غرفه» به «شریک تصمیم‌ساز» ارتقا یافته است و این پیام روشن است که بدون رضایت و مشارکت واقعی بازار، برگزاری هیچ رویداد ملی پایداری نخواهد داشت.

تعویق نمایشگاه؛ هشدار به سبک قدیم
کارشناسان معتقدند اگر تعویق نمایشگاه صرفاً به اعلام یک تاریخ جدید محدود شود، این تصمیم به یک فرصت از دست‌رفته تبدیل خواهد شد و آنچه امروز صنعت گردشگری نیاز دارد، بازطراحی کامل مفهوم نمایشگاه است و از هدف‌گذاری و مخاطب‌شناسی گرفته تا ساختار اجرایی و مدل مشارکت باز تعریف شود.
نمایشگاه گردشگری تهران باید مشخص کند که دقیقاً قرار است چه مسئله‌ای را حل کند که آیا سکوی فروش خدمات گردشگری است یا آیا ابزار دیپلماسی گردشگری و تعامل منطقه‌ای است و یا بستری برای جذب سرمایه‌گذار و توسعه پروژه‌های بزرگ است؟بدون پاسخ شفاف به این پرسش‌ها، هر تاریخ تازه‌ای تنها یک عدد روی تقویم خواهد بود.

جمع‌بندی؛ نمایشگاهی در انتظار تولد دوباره
کنسل شدن نمایشگاه بین‌المللی گردشگری تهران، آینه‌ای از واقعیت‌های امروز صنعت گردشگری کشور است؛ صنعتی که دیگر تاب رویدادهای نمایشی بدون خروجی را ندارد و این تصمیم، اگرچه در کوتاه‌مدت یک وقفه ایجاد کرده، اما می‌تواند در بلندمدت به فرصتی برای تولد دوباره نمایشگاه تبدیل شود و نمایشگاهی که اگر قرار است بازگردد، باید با منطق بازار، زمان‌بندی هوشمندانه و مشارکت واقعی بخش خصوصی بازگردد که در غیر این صورت، حتی پرزرق‌ و برق‌ترین افتتاحیه‌ها هم نمی‌توانند خلأ اثرگذاری را پنهان کنند.