«شیلات» حوزه‌ای جوان با ظرفیت‌های درآمدزایی و امنیت غذایی
گروه شیلات - یکی از ویژگی‌های بارز حوزه شیلات، استقلال نسبی آن از منابع دولتی است. سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی و مدیریت هوشمند منابع مالی باعث شده بخش بزرگی از تولیدات شیلات بدون وابستگی مستقیم به یارانه‌های دولتی به بازار عرضه شود و قیمت‌ها عمدتاً بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا تعیین گردد. این استقلال، هرچند باعث نوسانات قیمتی می‌شود، اما انعطاف‌پذیری و رقابت‌پذیری محصولات را افزایش داده و به صادرات محور شدن صنعت کمک کرده است.
عیسی گلشاهی، معاون برنامه ریزی سازمان شیلات ایران در گفت و گو با خبرنگار اقتصادسرآمد در این باره می گوید: اهمیت این صنعت نه تنها از منظر اقتصادی، بلکه از منظر امنیت غذایی نیز بسیار قابل توجه است؛ زیرا محصولات شیلاتی به عنوان منابع غذایی سالم و کم‌چرب، می‌توانند جایگزین مناسبی برای سایر پروتئین‌ها باشند و به ارتقای سطح سلامت جامعه کمک کنند.
وی افزود: صنعت شیلات یکی از حوزه‌های جوان و پرپتانسیل اقتصاد کشاورزی کشور است که همزمان با ایجاد فرصت‌های شغلی در مناطق روستایی و ساحلی، توانسته سهم مهمی در تأمین پروتئین حیوانی جامعه ایفا کند.
گلشاهی با توجه به آثار صنعت شیلات در اقتصاد خانواده گفت: همچنین، توسعه شیلات می‌تواند تأثیر مستقیمی بر درآمدزایی جامعه محلی داشته باشد و زمینه رشد صادرات محصولات کشاورزی را فراهم کند. با توجه به اینکه حدود ۹ تا ۱۱ درصد از صادرات محصولات کشاورزی کشور مربوط به حوزه شیلات است، روشن است که ظرفیت‌های این صنعت در بازارهای داخلی و خارجی همچنان توسعه‌نیافته باقی مانده و نیازمند توجه و حمایت هدفمند است.

راهکاری برای افزایش تقاضای مصرف ماهی
فرهنگ‌سازی مصرف محصولات شیلاتی و معرفی آن‌ها به مدارس، بوفه‌ها و مراکز جمعیتی، به عنوان راهکار مکمل، می‌تواند به افزایش تقاضا و ارتقای سطح سلامت جامعه کمک کند. در نهایت، صنعت شیلات با بهره‌گیری از ظرفیت‌های بخش غیردولتی و مدیریت هوشمند منابع، می‌تواند به یک بخش پایدار و اثرگذار در اقتصاد کشاورزی و امنیت غذایی کشور تبدیل شود.
معاون برنامه‌ریزی و مدیریت منابع سازمان کشاورزی،  به اهمیت توسعه حوزه شیلات اشاره کرد و گفت:این حوزه نسبت به سایر بخش‌ها جوان‌تر است و توانسته هم از نظر ایجاد اشتغال و هم از نظر فرصت‌های معیشتی برای مردم در مناطق روستایی و ساحلی عملکرد قابل توجهی داشته باشد.
وی ادامه داد: حوزه شیلات نه تنها می‌تواند بخشی از تأمین پروتئین حیوانی کشور را به عهده بگیرد، بلکه با حداقل اتکا به منابع دولتی و با استفاده از سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی توانسته روی پای خود بایستد. قیمت محصولات نیز عمدتاً بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود، اگرچه همین مسئله باعث نوسانات قیمتی گاه به گاه شده است.
گلشاهی تصریح کرد: شیلات به سمت تولید صادرات‌محور حرکت کرده و کیفیت محصولات را ارتقا داده است. بر اساس آمار سالیان اخیر، بین ۹ تا ۱۱ درصد از صادرات محصولات کشاورزی کشور مربوط به حوزه شیلات بوده و این بخش می‌تواند درآمدزایی مضاعف در بازارهای داخلی و خارجی ایجاد کند.
معاون سازمان شیلات ایران به مهم‌ترین چالش پیش روی صنعت شیلات اشاره کرد و گفت: «توسعه نیافتن کافی این صنعت و حمایت‌های نابرابر نسبت به سایر پروتئین‌های گوشتی باعث می‌شود فشار بر فعالان این حوزه بیشتر باشد. حمایت‌های لازم نباید به شکل یارانه مستقیم باشد، بلکه می‌تواند شامل فرهنگ‌سازی مصرف، تبلیغات و معرفی محصولات به مراکز جمعیتی، مدارس و اماکن پرمصرف باشد.وی افزود: محصولات شیلاتی که تولید می‌کنیم از نظر قیمتی بسیار رقابتی هستند، اما هنوز به عنوان غذای توصیه شده در بوفه مدارس و مراکز جمعیتی جای خود را پیدا نکرده‌اند. حمایت‌ها و فرهنگ‌سازی می‌تواند کمک کند تا مردم این محصولات را بهتر بشناسند و بخش بیشتری از پروتئین جامعه از این طریق تأمین شود، بدون اینکه فشار مالی بر دولت وارد شود.
گلشاهی در پایان تأکید کرد: با ارتقای فرهنگ مصرف و استفاده از ظرفیت‌های بخش غیردولتی، صنعت شیلات می‌تواند هم مستقل بماند، هم سلامت جامعه را ارتقا دهد و هم سهم قابل توجهی در امنیت غذایی کشور داشته باشد.
تحلیل وضعیت صنعت شیلات نشان می‌دهد که این حوزه، با وجود جوان بودن، ظرفیت‌های قابل توجهی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی دارد. استقلال نسبی از منابع دولتی، تمرکز بر کیفیت و صادرات، و توانایی ایجاد اشتغال در مناطق روستایی و ساحلی، این صنعت را به یکی از بخش‌های کلیدی اقتصاد کشاورزی تبدیل کرده است. با وجود این مزایا، توسعه نیافتن کامل صنعت و حمایت‌های ناکافی باعث می‌شود که فشارهای اقتصادی و رقابتی بر فعالان این حوزه افزایش یابد و فرصت‌های بالقوه به درستی محقق نشود.
حمایت‌های هدفمند دولت می‌تواند به شکل یارانه مستقیم نباشد و بیشتر در قالب فرهنگ‌سازی، تبلیغات و معرفی محصولات به بازارهای جمعیتی و مدارس ارائه شود. این رویکرد نه تنها بار مالی دولت را کاهش می‌دهد، بلکه باعث می‌شود مردم با ارزش غذایی و کیفیت محصولات شیلاتی بیشتر آشنا شوند و مصرف آن به تدریج افزایش یابد. معرفی محصولات به عنوان غذای سالم، مقرون به صرفه و قابل دسترس، می‌تواند سهم شیلات در سبد غذایی خانوارها را به میزان چشمگیری افزایش دهد و نقش آن در امنیت غذایی کشور را تقویت کند.
از سوی دیگر، توجه به بازارهای صادراتی و ارتقای کیفیت محصولات، زمینه رشد درآمدزایی و رقابت‌پذیری را فراهم می‌کند. ترکیب این اقدامات با سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های نوآورانه صنعت، امکان توسعه پایدار شیلات را به شکلی فراهم می‌کند که هم نیازهای داخلی کشور تأمین شود و هم سهم قابل توجهی در بازارهای بین‌المللی به دست آید.
در نهایت، صنعت شیلات می‌تواند به الگویی موفق در توسعه اقتصادی پایدار تبدیل شود؛ الگویی که در آن استقلال مالی، بهره‌وری منابع و فرهنگ‌سازی مصرف با هم تلفیق شده و همزمان با ارتقای سلامت جامعه، اشتغالزایی و امنیت غذایی را در سطح ملی تضمین کند.