مجتبی گهستونی
 روزنامه‌نگار و فعال میراث‌فرهنگی 
اقتصاد سرآمد- میراث بشری، گنجینه‌ای زنده از تجربیات و دانش‌هایی است که در بستر طبیعت و فرهنگ شکل گرفته‌اند. در سواحل و جزایر خلیج‌فارس، این میراث جلوه‌ای خاص و بی‌نظیر دارد.
مردم این دیار، با گذر از قرن‌ها، دانش بومی عمیقی در زمینه صید، ساخت قایق‌های سنتی، مدیریت منابع دریایی و سازگاری با آب‌وهوای گرم و شرجی آموخته‌اند. این دانش، که حاصل همزیستی مسالمت‌آمیز انسان با دریا است، امروزه بیش از هر زمان دیگری نیاز به حفظ و ثبت دارد.
یکی از نمادهای درخشان این میراث در جزیره قشم، شخصیت محترم محمد زبیری است. افتخار آشنایی با این میراث زنده بشری به اردیبهشت ۱۴۰۴ برمی‌گردد. او سال‌هاست که در روستای دیرستان جزیره قشم با چشم انداز دریایی جزیره هنگام، جایی که موزه مردم‌شناسی دارد، با اشتیاق فراوان، دانش بومی خود را به نسل جدید منتقل می‌کند.
 فعالیت‌های او فراتر از یک نمایش ساده است؛ او با روایت داستان‌ها، آموزش روش‌های سنتی صید و ساخت ابزارهای دریایی، پلی میان گذشته و آینده زده است.
اهمیت کار محمد زبیری در این است که او نشان می‌دهد چگونه می‌توان در عین حفظ هویت بومی، دانش را به شکلی پویا و کاربردی به نسل جوان آموخت. 
در دنیایی که جهانی‌سازی و فراموشی ریشه‌های فرهنگی در حال گسترش است، وجود چنین افرادی که با قلبی سرشار از عشق به دیارشان، میراث را زنده نگه می‌دارند، حیاتی است. موزه مردم‌شناسی دیرستان قشم، با هدایت او، به مکانی تبدیل شده که نه تنها اشیاء قدیمی را نمایش می‌دهد، بلکه روح و جان فرهنگ بومی خلیج‌فارس را نیز زنده نگه می‌دارد.
حفظ این میراث در جزایر و سواحل خلیج‌فارس، تنها به معنای نگهداری از اشیاء نیست، بلکه به معنای پاسداشت روش‌های زندگی، زبان، و دانشی است که هزاران سال در این منطقه شکل گرفته است. اگر این دانش از بین برود، بخش بزرگی از هویت فرهنگی و علمی این منطقه نیز از بین خواهد رفت.
بنابراین، بزرگداشت چهره‌هایی مانند محمد زبیری در قالب گردهمایی های فرهنگی و همایش های استانی و منطقه ای [ از جمله همین رویداد «میراث بان» در جزیره قشم به مناسبت روز جهانی موزه] و حمایت از نهادهایی که دانش بومی را ترویج می‌کنند، یک ضرورت انکارناپذیر است. 
ما باید با قدردانی از تلاش‌های او و دیگر حافظان میراث، زمینه‌ای را فراهم کنیم که این دانش ارزشمند، نه تنها حفظ شود، بلکه به عنوان الگویی برای توسعه پایدار و احترام به تنوع فرهنگی در جهان شناخته شود.