گروه اقتصاد بین‌الملل - در شرایطی که رقابت قدرت‌های اقتصادی برای تثبیت جایگاه خود در مسیرهای تجاری اوراسیا شدت گرفته است، روابط چین و قزاقستان به یکی از مهم‌ترین نمونه‌های همکاری راهبردی در آسیای مرکزی تبدیل شده است. دو کشوری که از سال ۱۹۹۲ روابط دیپلماتیک خود را آغاز کردند، امروز فراتر از یک رابطه همسایگی، در قالب یک مشارکت راهبردی جامع و دائمی در حال توسعه همکاری‌های اقتصادی، تجاری و زیرساختی هستند.
بر اساس گزارش «سرآمد»، قزاقستان به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه خود در قلب آسیای مرکزی، به یکی از حلقه‌های کلیدی ابتکار کمربند و جاده چین تبدیل شده است. همین موقعیت موجب شده پکن سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای را در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل، لجستیک و صنایع زیربنایی این کشور دنبال کند.
در سال‌های اخیر، چین به یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری قزاقستان تبدیل شده و سهم قابل توجهی از تجارت خارجی این کشور را به خود اختصاص داده است. در مقابل، قزاقستان نیز به عنوان دروازه دسترسی چین به بازارهای آسیای مرکزی و اروپا، جایگاهی راهبردی در سیاست خارجی و اقتصادی پکن یافته است.
انرژی؛ ستون اصلی همکاری‌های دوجانبه
بخش انرژی همچنان مهم‌ترین محور همکاری میان دو کشور محسوب می‌شود. همکاری در حوزه نفت و گاز طی دو دهه گذشته رشد قابل توجهی داشته و اکنون با تغییر رویکرد جهانی به سمت انرژی‌های پاک، زمینه‌های جدیدی برای همکاری در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر نیز شکل گرفته است.
آنچه تحریریه «سرآمد» بر آن تأکید دارد، این است که توسعه پروژه‌های خورشیدی و بادی می‌تواند همکاری‌های انرژی میان دو کشور را از الگوی سنتی مبتنی بر سوخت‌های فسیلی فراتر برده و به همکاری‌های بلندمدت و پایدار تبدیل کند.

زیرساخت؛ شاهراه اتصال شرق و غرب
یکی دیگر از مهم‌ترین حوزه‌های همکاری، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک است. چین طی سال‌های گذشته تجربه گسترده‌ای در اجرای پروژه‌های بزرگ راه‌آهن، بزرگراه و بنادر به دست آورده و قزاقستان نیز به دلیل وسعت سرزمینی و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین‌المللی، بستر مناسبی برای توسعه این پروژه‌ها فراهم کرده است.
بررسی‌های «سرآمد» نشان می‌دهد توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی در قزاقستان تنها یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان چین برای تسهیل دسترسی به بازارهای اروپا و کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی سنتی محسوب می‌شود.

کشاورزی؛ ظرفیت مغفول روابط دو کشور
قزاقستان با برخورداری از اراضی وسیع کشاورزی و چین با در اختیار داشتن فناوری‌های نوین تولید و فرآوری محصولات، می‌توانند همکاری‌های گسترده‌ای در این بخش داشته باشند.
توسعه فناوری‌های کشاورزی، افزایش بهره‌وری تولید، ارتقای صنایع غذایی و گسترش صادرات محصولات فرآوری‌شده از جمله حوزه‌هایی است که می‌تواند به تعمیق روابط اقتصادی دو کشور منجر شود.

صنعت و خدمات؛ مسیر تنوع‌بخشی اقتصادی
اقتصاد چین در سال‌های اخیر به سمت تولیدات پیشرفته، صنایع دانش‌بنیان و خدمات نوین حرکت کرده است. قزاقستان نیز در تلاش است وابستگی تاریخی خود به صادرات مواد خام را کاهش دهد.
بر همین اساس، انتقال فناوری، توسعه صنایع تولیدی و بهره‌گیری از تجربیات چین در حوزه خدمات نوین می‌تواند به یکی از محورهای اصلی همکاری‌های آینده دو کشور تبدیل شود. از نگاه «سرآمد»، موفقیت این همکاری‌ها می‌تواند الگوی جدیدی از توسعه صنعتی در آسیای مرکزی ایجاد کند.

فین‌تک؛ همکاری در اقتصاد دیجیتال
همزمان با رشد فناوری‌های مالی در جهان، همکاری در حوزه فین‌تک نیز به یکی از زمینه‌های نوظهور روابط پکن و آستانه تبدیل شده است. توسعه خدمات پرداخت دیجیتال، بانکداری هوشمند و راهکارهای مالی نوآورانه می‌تواند ظرفیت رقابت‌پذیری اقتصادی دو کشور را افزایش دهد.
تجارتی که هر سال بزرگ‌تر می‌شود
پویایی تجارت دوجانبه نیز نشان‌دهنده عمق روابط اقتصادی میان دو کشور است. حجم تجارت چین و قزاقستان طی سال‌های اخیر رشد مستمری داشته و از بیش از ۳۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ به بیش از ۴۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ رسیده است.
مواد معدنی و سنگ معدن همچنان بخش مهمی از صادرات قزاقستان به چین را تشکیل می‌دهند، در حالی که ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، وسایل نقلیه،محصولات پتروشیمی و کالاهای مصرفی سهم عمده صادرات چین به قزاقستان را به خود اختصاص داده‌اند.
برداشت خبرنگار «سرآمد» این است که افزایش حجم مبادلات تجاری تنها ناشی از رشد تقاضا نیست، بلکه توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و تسهیل فرآیندهای لجستیکی در قالب ابتکار کمربند و جاده نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در این روند داشته است.

کمربند و جاده؛ موتور محرک سرمایه‌گذاری چین
سرمایه‌گذاری مستقیم چین در قزاقستان طی سال‌های اخیر روندی صعودی داشته است. بخش قابل توجهی از این سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه انرژی، صنایع شیمیایی، حمل‌ونقل و زیرساخت‌های لجستیکی متمرکز بوده است.
آنچه از داده‌های موجود برمی‌آید، این است که قزاقستان برای چین صرفاً یک شریک تجاری نیست؛ بلکه حلقه‌ای راهبردی در زنجیره اتصال شرق آسیا به آسیای مرکزی و اروپا به شمار می‌رود. به همین دلیل انتظار می‌رود روند سرمایه‌گذاری پکن در این کشور طی سال‌های آینده نیز ادامه یابد.
در جمع‌بندی گزارش «سرآمد» باید گفت همکاری‌های چین و قزاقستان وارد مرحله‌ای فراتر از مبادلات سنتی کالا شده است. توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی، سرمایه‌گذاری در انرژی، گسترش اقتصاد دیجیتال و نقش‌آفرینی در کریدورهای بین‌المللی، نشان می‌دهد دو کشور در حال شکل دادن به یکی از مهم‌ترین مشارکت‌های اقتصادی آسیای مرکزی هستند؛ مشارکتی که می‌تواند نقشه تجارت و لجستیک منطقه اوراسیا را در سال‌های آینده تحت تأثیر قرار دهد.